Borelioza i kleszczowe zapalenie mózgu. Przygotowanie do sezonu 2026. Interpretacja wyników serologicznych: Western Blot vs ELISA

[muzyka intro] Dzień dobry państwu.Przygotowanie do sezonu 2026,jeżeli chodzi o choroby odk-odkleszczowe, powinnosię zacząć tak naprawdę jużw styczniu, dlatego, że sezon trwaniemalże cały rok.Natomiast mamy już liczne pogryzienia,mamy, osoby chorujące.Patrząc na statystyki, boreliozaz Lyme w Polsce przyrasta bardzoszybko.W ciągu ostatnich dziesięciulat z raportów, naszego,epidemiologicznych tych przypadków zarejestrowanych jestdwukrotnie więcej.Jeżeli chodzi o kleszczowezapalenie mózgu, to jest choroba wskaźnikowa,jeżeli chodzi o choroby odkleszczowe.Proszę zobaczyć, jak gwałtowny wzrostrejestrujemy w ostatnich latach.Wydawało się, że siedemset przypadkóww ubiegłym roku będzie szczytem, natomiast--dwa lata temu, natomiast wubiegłym roku to już jest dziewięćsettrzydzieści pięć.Nie zapominajmy, że kleszczowe zapaleniemózgu też można nabyć, spożywając,niepasteryzowane produkty mleczne, nie tylkopoprzez ugryzienie przez kleszcza.

Czy możemy dostrzec toniebezpieczeństwo?Jak się przygotować?Jak widać na tych zdjęciach,proszę zobaczyć, postacie kleszcza mogąbyć bardzo maleńkie.Można ich nie zauważyć, aone wkłuwając się znieczulają skórę.Jeżeli zobaczymy, to bardzo dobrze,natomiast możemy tego nie zauważyć.Kleszcz, kleszcz potem wyzs-wy,wyciąga ten narząd ssący i wsposób niezauważalny się wycofuje, więcmożemy w ogóle takiego faktu niezarejestrować.

Co zatem robić?Kleszcze nie spadają na nas.One biernie czekają na żywiciela,wspinając się na źdźbła trawy czygałązki, pozwalają się zgarnąć.Pozwalają się zgarnąć, węd-wędrują sobiepo ubraniu, szukając dogodnego miejsca,gdzie mogą się wkłuć iczasami to trwa kilka godzin.W związku z tym, jakwygląda profilaktyka?Przede wszystkim, ubranie pełne.Nie odsłaniamy tutaj, nie ułatwiamymu zadania, czyli długie s-- rękawyi spodnie.Dobrze w kolorze jasnym.Nie dlatego, żeby odstraszyć kleszcza,ale po to, żeby go zobaczyćna tym jasnym ubraniu.Po w-powrocie z naszejaktywności, nie musi to być lasoczywiście, powinniśmy, zmienićubranie, dlatego, że ten kleszcz możesobie wędrować, po ubraniu,jeszcze nie dotrzeć do naszej skóry.Warto stosować repelenty, którebędą zniechęcać kleszcze do,pełzania po naszym ubraniu.No i oczywiście głównie jeślichodzi o dzieciaki, oglądamy ciało pomożliwej ekspozycji.

Co zrobić, jeżeli znajdziemy kleszczawkłutego w skórę?Powinno się go usunąć niezwłocznie.Niezwłocznie to nie znaczy, żena parkingu w lesie, brudnąręką, tylko w najbliższym, ym,

takim, najbliższych okolicznościach, które pozwolą namzdezynfekować miejsce po ukł-ukłuciu przezkleszcza.Warto to zrobić zapomocą odpowiedniego narzędzia.Może to być kleszczkarta, możeto być pęseta, ale niezwłocznie.Nie czekajmy do następnego dnia,żeby udać się na SOR czykoniecznie do lekarza.Można to zrobić samemu umiejętnie,tylko zdezynfekować skórę.No i oczywiście pomyśleć oszczepieniu przeciwko kleszczowemu zapaleniu mózgu.Mam nadzieję, że państwa przekonam,że warto.

Jeżeli oglądamy dzieciaki to główniegłowa, kark, szyja.Oczywiście inne części też ciała,ale najwięcej jednak to jest głowai kark.Jeżeli chodzi o osoby dorosłe,to oglądamy te zagięcia, fałdy skóry,tam, gdzie skóra jest cienka,wilgotna i gdzie temu kleszczowi będzienajwygodniej: pachwiny, pośladki.Może być, możemy równieżnie zauważyć gdzieś na, tylnejczęści, potylicy, we włosachmoże być i też możemy tegonie zauważyć.

Jak usuwamy?Usuwamy tak, staramy się, żenie wykręcamy.Staramy się usunąć jednym energicznymruchem, najlepiej za pomocą, takiegosprzętu, który możemy kupić waptece za kilka złotych.Może to być pętelka, możeto być kleszczkarta czy pęseta.Natomiast nie należy zapominaćo dezynfekcji tego miejsca.I co dalej, proszę państwa?

Jeżeli, by nasza aktywność,i kontakt z naturą miałomiejsce kilka godzin temu, tousunięcie kleszcza zapobiega przed zakażeniem boreliozą.Tu nie trzeba się martwić,ponieważ czas potrzebny do zakażenia jestdosyć długi.To jest jedna, dwie doby.Krętki borelii muszą przejśćpewną transmisję po to, żeby,mieć zdolność zakażania kręgowca.

Jeżeli zobaczymy rumień wędrujący, nie--oczywiście jest to już, objawzakażenia boreliozą, wskazanie dozastosowania antybiotykoterapii, niekoniecznie do szukania przeciwciał,ponieważ jest to oczywisty objawjednoznaczny zakażenia boreliozą.Jeżeli państwo macie objawy niejednoznaczne,

macie podejrzenie, że mogło dojść dozakażenia boreliozą, czy jakieś objawysugerują, korzystamy z-- standard diagnostyczny sięnie zmienił.

Zasada dwustopniowej, weryfikacjipolega na tym, że metodą ELISabądź, metodami odpowiadającymi ELISazbieramy wszystkie przeciwciała, które do boreliozysą podobne.

Natomiast weryfikacja polega niena tym, że jest to, żestosujemy drugi test, bardziej czuły,tylko weryfikujemy test ELISa dodatni, za--sprawdzając, z jakich przeciwciał składasię.To jest tak, jakby,tutaj ja używam takiego porównania, jakbyprzepuścić światło przez pryzmat, zczego składa się.Jeżeli są tam antygenytypowe dla borelii, no to wynikjest-- pod-potwierdza nam.

Jeżeli mamy tylko P41 naprzykład, to tu możemy się zastanawiać,dlatego że szczególnie w klasieIgM po szczepieniu, po infekcji teprzeciwciała, ELISa mogą byćdodatnie w klasie IgM, ale niedłużej niż dwa miesiące, bopotem jest naturalna serokonwersja i przeciwciałaIgG.Jeżeli są same IgMy, nierozpoznajemy boreliozy dłużej niż dwa miesiąceod początku objawów.

Tutaj generacja, widzimy jaksię rozwijają, to są-- zasada jestta sama, natomiast mamy,testy o coraz lepszej czułości, specyficzności.Jak widać tutaj coraz dokładniejsze.

Natomiast, nie zmienia sięta rekomendacja.Wszystkie przeciwciałaKtóre zgarniamy, które sąpodobne do boreliozy i wer-- sprawdzamy,co zawiera, testem Westernblot.

Kleszczowe zapalenie mózgu rozwija się,proszę państwa, maksymalnie do dwudziestu ośmiudni.Jeżeli dziecko nam nie zachoru--nie zagorączkuje do, po czterech tygodniachod kontaktu z kleszczem, tomożemy zapomnieć o kleszczowym zapaleniu mózgu.Może się skończyć, tachoroba gorączkowa, może się skończyć napierwszym etapie tylko, czyli tatak zwana letnia grypa czy objawygorączkowe, bólu głowy, imoże nie, nie rozwinąć się ta

faza neurologiczna.Jeżeli mamy wątpliwości po zakończeniutej fazy wiremicznej, czyli po tejokresowej gorączce, możemy sprawdzić przeciwciałai zobaczyć, czy to było zakażeniespowodowane, wirusem kleszczowego zapaleniamózgu.Chociaż jeżeli objawy miną itak nie jesteśmy w stanie nicz tym zrobić.

Natomiast, jeżeli popatrzymy sobiena te, dane epidemiologiczne ogwałtownym wzroście zachorowań, to jednakśrodowisko nas-- w środowisku coś siędzieje, że tych kleszczy zakażonychjest dużo.Kto może zachorować?No każdy, kto się eksponuje,czyli czy i dziadkowie, i wnuki,i, rodzice tych dzieciakówrównież.Czy w różnych proporcjach, którezależą od ekspozycji, nie zależą ododporności, tylko od ekspozycji.Natomiast ciężej mogą zachorować ci,których immunologia jest słabsza, czyli dziadkowiei wnuki, czyli nasz, na-nasze,nasze dzieciaki.

[pociąga nosem] co może sięstać, jeżeli dojdzie do fazy neurologicznej?Oczywiście, no, boimy się uszkodzeniaośrodkowego układu nerwowego, który na kilkasposobów może nam uszkodzić tenukład nerwowy.Może to być zapalenieneuronów ruchowych, uszkodzenie dróg korowordzeniowych, możebyć wtórna miopatia czy hipoksja,w trakcie, wysokiej gorączkiczy, objawów zapalnych, czyw najgorszym wypadku pobycie na intensywnejterapii.

Objawy neurologiczne wynikają z tropizmuwirusa do określonych struktur, czyli dorogów przednich rdzenia kręgowego, coprzypomina nam wirusa polio.Natomiast zazwyczaj są dotknięte kończynygórne, wiotka szyja, póź-później kończynydolne, czyli może być mono,para czy tetrapareza.Mogą być zajęci-- osłabienie mięśni,które wymusza m-mechaniczną wentylację, ponieważ toosłabienie mięśni nie jest wystarczające,żeby zapewnić nam tor oddechowy.Mogą być porażone nerwy czaszkowe,co specjalnie takim uciążliwym deficytem niejest, jeżeli oczywiście funkcja połykania

jest zapewniona.Najgorsze powikłanie to jest zajęciepnia mózgu, zespół rzekomoobłuszkowy, nagłe zatrzymanieoddechu i krążenia, co niestetyproszę państwa się zdarza.Czyli najczęstsze spektrum deficytów ruchowychto jest niedowład wiotki, spastyczny, ataksja,zaburzenia ruchowe, koordynacja, równowaga czyneurogenne zaburzenia, oddechu.

Ale pomijam tutaj już tezaburzenia kognitywne, czyli te, zdolnościkoncentracji i te, których niewidać.Chciałam państwu pokazać to,co widać na naszych dorosłych,z naszej kliniki.Proszę zobaczyć.

Najczęstsze powikłanie to jest porażeniejednego splotu barkowego, które wynikaz poraże-- zapalenia.Przepraszam.Może być jednostronne, może byćobustronne.

Czy ja mogę prosićo pomoc, żeby wrócić do tego?w każdym bądź raziemoże być obustronne, co przypomina, nazywamyto, człowiek uwięziony wbeczce, czyli nie mogą się poruszaćkończyny górne.Możemy zginać w łokciu,ale nie, nie, niepodnosimy ramion do góry.Może być to po-podwójneporażenie splotu barkowego i tak zwanawiotka szyja, czyli nie trzymamygłowy w pionie.

Po to-- po rocznejrehabilitacji pacjenci nie odzyskują pełnej sprawnościpo tych porażeniach, widać zanikimięśniowe i zakres ruchów jest ograniczony.Tu kolejny chłopiec z zanikamimięśniowymi po roku czasu, zakres ruchomości,elewacja kończyn pokazuje zakres pokazująte czarne strzałki.To jeszcze jedna młodadziewczyna.Próbowaliśmy znaleźć miejsce uszkodzenia,tutaj radiolodzy nam z pomocąprzyszli.Można zlokalizować tak zwaną bliznę,natomiast nic nie można z tymzrobić.To jest po roku czasu,widać zaniki mięśniowe.

I proszę państwa, jeżelidojdzie do porażenia, to procesrehabilitacji jest niezwykle trudny, jestpracochłonny, wymaga całej grupy, rehabilitantów,wymaga warunków specjalnego ośrodka jeżelimamy czterokończynowe, wymaga dużej determinacji,jeżeli chodzi o chorego, mobilizacji.Proszę zobaczyć, całegozespołu specjalistycznego, który pozwala na przywrócenietych funkcji.To jest naprawdę bardzo ciężkii trudny proces, jeżeli chodzi orehabilitację.Tutaj widzimy młodą dziewczynę,taką z-z-- bardzo zdeterminowaną.Osiągnęliśmy sukces.

Drugi rodzaj to sątaki-- zaburzeń to są zaburzenia ruchowe,zaburzenia równowagi, drżenia mięśniowe, któremogą ustąpić, ale mogą się teżutrzymywać, dosyć długo.Tutaj mamy pacjentkę chybapo czterech czy sześciu latach.Dalej z-- utrzymują się tezaburzenia ruchowe.

To, co chciałam państwupokazać, to taki z niedawnej konsultacji.Proszę zobaczyć, łączna godzinaodbytych terapii, wi-- pobyt w jednymośrodku.Na tym się nie skończyło.Neuropsycholog, logopeda, terapia widzenia, diagnostyka,liczne godziny, jeżeli chodzi orehabilitację.

Czy dzieci mogą zachorować?Wydaje się, że te malutkieto może są chronione bardzo przezrodziców, ale już takie pięcio-,sześciolatki, stają się bardziej ruchliwe,już poznają świat.I, z badań, któreznamy, to wiemy, że w krajacheuropejskich od sześciu do dwudziestuprocent wszystkich zachorowań to są dzieci,szczególnie właśnie te starsze niższeść lat, czyli te samodzielne.

Jak rozpoznać chorobę u dziecka?YyTutaj przebieg kliniczny może trochęsię różnić od objawów u, udorosłych, czyli mogą być nieswoisteobjawy gorączkowe.Choroba powraca jako gorączka i,pojawiają się objawy neurologiczne,takie w poprzedniej sesji tutajpaństwo rozma-- już dyskutowali silny bólgłowy, sztywność karku, racz-rzadziej zmęczenie.Natomiast zdarza się, że teobjawy m-mogą być nieswoiste, że tadwufazowość nie jest taka wwywiadzie wykrywalna.Czyli mogą się te dwiefazy, nakładać na siebie.

Natomiast tak dzieci chorują rzadziejna zapalenie mózgu, raczej prezentują zapalenieopon mózgowo-rdzeniowych.Natomiast jeżeli dojdzie do zapaleniamózgu, to zwykle on jest dramatycznieciężki i wymaga leczenia naoddziale intensywnej terapii.

Z badań, które znamy, to,jedna trzecia rozwija zapalenie oponi mózgu.Mogą skutki pozostawać w postacizaburzenia uwagi i koncentracji już pozatymi, deficytami ruchowymi.Około dwóch procent cierpi naprzewlekłe następstwa neurologiczne.To monitorowanie powinno byćdługofalowe, dlatego, że one mogą siędosyć długo utrzymywać.

Jak leczymy?Tylko objawowo.Niestety nie ma żadnego leczeniaprzeciwgorączkowo, przeciwbólowo, przeciwwzdrawkowo, płynoterapia, tlenoterapia, sedacjai rehabilitacja, jeżeli jest potrzebna.

W związku z tym,narażenie jednak na wirusy, nakontakt z wirusem kleszczowego zapaleniamózgu może prowadzić do ciężkiej niepełnosprawności.Może pogarszać tutaj, jeżeli mamyte porażenia wiotkie, one pogarszają szansena odzyskanie sprawności funkcjonalnej, ponieważte objawy, spastyczne i mózgowelepiej, lepiej się leczą niżte porażenia wiotkie.Poprawa może nastąpić z dużymopóźnieniem, jest trudna do przewidzenia.Jedyne co można zrobić inajlepsze to jest po prostu szczepienie.Szczepimy dzieci, które ukończą dwunastymiesiąc życia.

I jak rozmawiać z rodzicami,żeby przekonać do szczepienia?Kierując uwagę na konkretne dziecko,które mamy.Nie fakty, nie liczby, nie,nie argument, że leśnicy nie chorujączy osoby nieszczepione nie chorują.Nie statystyki, tylko troska owłasne dziecko, żeby zapewnić dziecku najlepszemożliwości bezpiecznego rozwoju, jakie sąmożliwe.

Tutaj podpowiada taka ankieta czymamy ryzyko lokalne ekspozycji na kleszcza,związane z aktywnością czymiejscem zamieszkania, czy dziecko wyjeżdża na,wyjazdy wakacyjne, czy zielonaszkoła, czy tutaj analizujemy to ryzyko.

Warto rekomendować szczepienie, które możnaw aptece.To dotyczy rodziców.Dzieci jeszcze nie, alerodzice może zachę-- przekonają się, żewarto szczepić dzieci.Trzydawkowa, podstawowa, szczepienie obejmujetrzy dawki, i boostery cotrzy, pięć lat, a nawetdo dziesięciu lat.

Każdy moment jest dobry, abysię przyczepić.Tym bardziej warto się zaszczepić.Każdy moment jest też dobry.Nie ma sezonowości.Wtedy, kiedy pomyślimy o szczepieniu,wtedy warto się zaszczepić.Dziękuję bardzo.