KZM. Czy to jedyne, co nas czeka w zakresie chorób odkleszczowych?

[muzyka intro] Dzień dobry, witam Państwa bardzoserdecznie.Ja nazywam się Mateusz Babickii dzisiaj mam przyjemność przedstawić Państwuwykład, myślę bardzo na czasie,ponieważ chciałbym poruszyć kwestię chorób odkleszczowychi przedstawić Państwu, z jakimijednostkami chorobowymi możemy się spotykać wwyniku, kontaktu z kleszczem.

Że nie jest to tylkokleszczowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych czy,chociażby borelioza, które de factostanowią, można powiedzieć, pewnego rodzaju wierzchołekgóry lodowej, ponieważ mamy szeregróżnych innych patogenów, i to bakteryjnychczy wirusowych, które również mogąbyć przenoszone przez kleszcze, a którealbo nie są często diagnozowane,bo mogą mieć na przykład przebiegkliniczny łagodny, bądź też mamytrudności w diagnostyce.

Ale w perspektywie chorób odkleszczowychmusimy również pamiętać o tym, żew wyniku różnych zmian, którezachodzą, chociażby ocieplania się klimatu, kolejnejednostki chorobowe wynikające z migracjikleszczy również mogą zaczynać pojawiać sięw naszych szerokościach geograficznych.I w sumie obserwujemy tojuż de facto w niektórych krajacheuropejskich.

Natomiast proszę państwa, co taknaprawdę napędza to, że te kleszcze,są tak istotnym elementemi wektorem przenoszącym przeróżne patogeny?To jest to, że mamyocieplenie klimatu.To jest to, że pojawiasię coraz więcej żywicieli, wynikającychchociażby z łagodnie przebiegających zim.To jest również styl naszegożycia.Czyli ludzie coraz częściej uciekająna wieś, zaczynają coraz częściej żyćw okolicach natury, przebywać wlesie, przebywać właśnie w miejscach, gdziemogą być trawy.I niestety, jak wiemy, jaksą już rośliny, są trawy, tomamy również wtedy ryzyko przeniesienia

tego, kleszcza.I pamiętajmy również no pojawieniesię tych nowych gatunków, tych ekspansyjnychgatunków kleszcza, które niestety mogąprzenosić inne patogeny, które dotychczas niebyły u nas, znane.No i proszę państwa, kleszczto nie jest tylko jeden, którywystępuje w naszej szerokości geograficznej,ale to jest kilka rodzajów tegokleszcza i każdy z tychrodzajów może przenosić nam różne patogeny.U nas najczęściej mamy doczynienia z kleszczem, pospolitym, aleobecnie coraz częściej również zaczynaobsze-- obserwować się kleszcza łąkowego, czyteż, zaczęły pojawiać sięw naszej szerokości geograficznej, kleszczwędrowny, który może przenosić jużtakie mniej typowe jednostki chorobowe,dla naszej szerokości geograficznej, abardziej raczej takie, które wiążemy mocnoz, medycyną podróży i,regionami, tropikalnymi.No i proszę państwa, kleszczowe

zapalenie, mózgowe.To jest-- tego chciałbym niewątpliwiezacząć, bo popatrzcie państwo, że naprzestrzeni ostatnich lat my mamynaprawdę bardzo duży wzrost liczby przypadków,kleszczowego zapalenia, ym, oponmózgowo-rdzeniowych.Na przestrzeni ostatnich,lat niemalże trzykrotnie po- powiększyłasię liczba osób, które,zachorowały z powodu tej infekcji wirusowej.I to nie są tylko,proszę państwa, obserwacje takie zbieżne,tylko typowe dla Polski, aleto również obserwujemy w wielu krajach,europejskich.

I popatrzcie państwo w ogóle,jak zmienił się region, rozpowszechnieniai region zagrożenia, de factozakażenia się tą chorobą, wirusową.Wcześniej były to tylko iwyłącznie regiony, powiedzmy sobie, takiej Polskiwschodniej.Obecnie już, de factocały region w Polsce jest zagrożonym,występowaniem kleszczy i przezto zagrożony również przekazaniem jakiegokolwiek patogenu,w tym również kleszczowego-- wirusakleszczowego zapalenia, opon mózgowo-rdzeniowych.

Niewątpliwie ta zwiększona liczba przypadkówtej choroby będzie wynikała z wieluprzyczyn.Z jednej strony mamy większąświadomość tej jednostki chorobowej, mamy poprawionyzakres, diagnostyczny i toniewątpliwie przyczynia się do tego, żete, ta choroba jest zdecydowanieczęściej rozpoznawalna.No, ale tych przy-przypadków kleszczynaprawdę obserwujemy, coraz, coraz więcej.

Proszę państwa, tak pokrótce mówiąc,to, choroba ta charakteryzuje siętakim dwuetapowym przebiegiem.Mamy pierwszą fazę, która najczęściejtrwa około tygodnia i ona będziemiała charakter łagodny, która będzie,charakteryzowała się takimi stanami podgorączkowymi,uczuciem zmęczenia, rozbicie, bóle głowy,mogą pojawić się bóle, kończyn,może pojawić się zaburzenia łaknienia,więc takie bardzo niespecyficzne dolegliwości, którychno na pierwszy rzut okana pewno nie przypisywalibyśmy do chorób,odkleszczowych.I na szczęście u większościprzypadków pacjentów na tym etapie kończynam się ta jednostka,chorobowa, dochodzi do samowyleczenia.

Niestety u części pacjentów idane tutaj nie są jednoznaczne, bopokazują nawet nam, że okołotrzydziestu procent, osób, które złapiątego, wirusa, może przejśćtą fazę zdecydowanie gorszą, kiedy mamyzajęcie, układu nerwowego zmożliwością pojawienia się zapalenia opon, zapaleniamózgu.No i wtedy ta symptomatologiatych, ym, tej jednostki chorobowej jestzdecydowanie, bardziej typowa jużpod zajęcie układu nerwowego.Będzie wysoka, gorączka, będąpojawiały się, ym, neurologiczne objawy wynikającewłaśnie z miejscowego, toczącego sięstanu zapalnego.Mogą pojawić się bóle głowy,nudności.No i niestety ta choroba,jest również jako ryzyko bezpośredniegoutraty, zdrowia.Czyli są przypadki pacjentów, którzyWcześniejbyli w pełni sprawni i niestetypo, po tej infekcji utraciliswoją taką sprawność fizyczną.No i niestety jest torównież bezpośrednie zagrożenie, zagrożenie życia.

Niestety, jak na większość infekcjiwirusowych, tak samo w przypadku KZM-unie mamy skutecznego leczenia przyczynowego,więc tym bardziej istotnym elementem jestdziałanie profilaktyczne.I tutaj należy zwrócić uwagę,

że mamy dostępną szczepionkę przeciwko kleszczowemuzapaleniu mózgu, która naprawdę charakteryzujesię wysokim profilem skuteczności i wysokimprofilem bezpieczeństwa.I mamy już nawet takieprzesłanki z-z życia wzięte, pokazujące namna wysoką skuteczność zastosowanego tegoszczepienia ochronnego, chociażby w Austrii, gdziemimo tego, że jest toregion zagrożenia, to wdrożenie takich szczepieńdoprowadziło do tego, że tenajbardziej wrażliwe grupy zawodowe, czyli szczególnieleśnicy, zdecydowanie rzadziej mieli rozpoznawalnątą jednostkę chorobową.

U nas w Polsce wprogramie szczepień ochronnych jak najbardziej jestrekomendowane szczepienie przeciwko kleszczowemu, kleszczowemuzapaleniu mózgu, szczególnie właśnie dla osób,które mają różnorodną aktywność związanąz aktywnością na zewnątrz, czyli wtedy,kiedy mamy po prostu ryzykozakażenia, złapania kleszcza, który może byćzakażony tym wirusem, powinniśmy jaknajbardziej rozważyć wykonanie tego szczepienia.

I zwracam państwu uwagę równieżna to, że traktujmy to szczepieniejako takie rodzinne, czyli nietylko dla dzieci, ale te dzieciz kimś chodzą na teplace zabaw, chodzą z kimś dolasu, więc jak najbardziej równieżzabezpieczajmy tutaj dorosłych.

No i proszę państwa, schematszczepienia przeciwko kleszczowemu zapaleniu mózgu jestdość prosty, ale taki rozłożonyw czasie, ponieważ szczepienie pierwotne czyten schemat podstawowy obejmuje nampodanie trzech dawek i w takimklasycznym schemacie mamy pierwszą dawkę,drugą mamy po upływie od jednegodo trzech miesięcy po pierwszejdawce i później podajemy trzecią dawkępo upływie pięciu-dwunastu miesięcy potej drugiej dawce.Natomiast mamy alternatywną możliwość wtedy,kiedy chcemy szybko doprowadzić do uodpornieniaprzeciwko tej jednostce chorobowej, możliwośćzastosowania drugiej dawki szczepienia już poupływie czternastu dni, przy czymta trzecia dawka pozostaje nam bezzmian, czyli pięć-dwanaście miesięcy potej drugiej dawce.

I pamiętajcie państwo, że jużwysoki poziom uodpornienia my obserwujemy popodaniu dwóch dawek tego szczepienia.Dlatego ka-- za każdym razemwarto jest rekomendować wykonanie tego szczepieniabez względu na okres roku,w którym się znajdujemy.Oczywiście najlepiej byłoby je wykonywaćprzed sezonem kleszczy, czyli właśnie wokolicach, powiedzmy sobie, takiej zimy,czyli grudzień, styczeń, kiedy jeszcze niemamy aktywności dużej tych kleszczy,żeby zdążyć podać dwie dawki przedrozpoczęciem kolejnego sezonu.Ale czy mówimy o wiośnie,czy o lecie, również w tychetap-- tych, w tym czasierównież warto wykonywać szczepienie przeciwko KZM-owi.

Pamiętajcie państwo o konieczności podawaniadawek przypominających tutaj w zależności otym, która dak-- to jestdawka, mówimy o okresie od trzechdo, do pięciu lat.No i proszę państwa, drugą

ważną jednostką chorobową, która jest przenoszonaprzez kleszcze, będzie borelioza.Czyli tutaj mówimy już ochorobie bakteryjnej, której również obserwujemy bardzodużo przypadków każdego roku imacie państwo bardzo dobrą świadomość tego,że jest to taka chorobaniejednorodna, ponieważ ona może mieć bardzoróżną manifestację kliniczną, może przebiegaćpod postacią takich wczesnych objawów, chociażbypod postacią rumienia wędrującego, alewiemy, że nie wszyscy pacjenci zakażenitym patogenem będą rozwijali namrumień wędrujący, a może dojść dopojawienia się już późnych etapówboreliozy z zajęciem ośrodkowego układu nerwowego,z zajęciem układu mięśniowo-szkieletowego, zajęciemstawów czy też z ryzykiem zajęciaukładu sercowo-naczyniowego.

Pamiętajcie państwo na pewno otym, że na dzień dzisiejszy jeszczenie mamy dostępnej szczepionki przeciwkoboreliozie, choć zakończyła się trzecia fazabadań klinicznych właśnie w kierunkuszczepienia przeciwko boreliozie, więc może wniedługiej przyszłości będziemy mieli zarejestrowanyskuteczny preparat, który umożliwi nam zabezpieczenienas i naszych pacjentów przedtą, przed tą chorobą.Natomiast bardzo ważne jest, żebyśmypostępowali zgodnie z rekomendacjami w zakresiediagnostyki i leczenia tej jednostkichorobowej, ponieważ macie państwo na pewnobardzo dużą świadomość, ile mitówi fake newsów krąży w sieci,ale także niestety wśród opiniimedyków w zakresie samej diagnostyki, jaki również leczenia boreliozy.I dlatego chciałbym państwu przybliżyćtakie najważniejsze założenia tych dwóch elementóww zakresie właśnie borel, wzakresie boreliozy.

Proszę państwa, pamiętajcie państwo, żediagnostyka tej choroby musi odbywać sięzawsze dwuetapowo jeżeli mamy wskazaniado wykonywania badań laboratoryjnych, ponieważ warunkiemrozpoznania tej jednostki chorobowej jeststwierdzenie występowania objawów klinicznych i potwierdzenielaboratoryjne.No, chyba że mówimy otakim patognomonicznym objawie, jakim jest rumieńwędrujący, wtedy nie musimy wykonywaćbadań laboratoryjnych, a samo rozpoznanie tegorumienia wędrującego jest już podstawądo postawienia rozpoznania i wdrożenia odpowiedniego,odpowiedniego leczenia.

I teraz, proszę państwa, niezawsze uda nam się z wywiaduustalić, czy mieliśmy u naszegopacjenta ukąszenie przez kleszcza.Czasem on może nie byćzaobserwowany przez pacjenta, czasem może byćusunięty.I tutaj należy zawsze nato zwrócić uwagę w trakcie rozmowyz, z pacjentem.To, co państwu wspominałem pamiętajcie,że diagnostyka boreliozy w przypadku [zakłócenia]Zawsze opierać się na takich dwóchfundamentach i być etapowa.Z jednej strony my musimyzawsze rozpocząć od oceny, odoceny immunologicznej, czyli oceny poziomuprzeciwciał, wykonując odpowiedni, markery IgMoraz IgG.Natomiast w przypadku, kiedy mamypotwierdzenie, wtedy sięgamy po tak zwanytest potwierdzenia Western blot.I tutaj znowu pojawia sięmnóstwo takich błędów, diagnostycznych, które,na które musimy zwrócić uwagęi o których musimy pamiętać.

I to, co najważniejsze, topamiętajcie państwo, że ta dwuetapowość diagnostykijest kluczowa i bardzo ważna.Czyli to nie jest tak,że my możemy sobie wybrać, któryz tych dwóch testów chcielibyśmywykonać u naszego pacjenta i ten,test wykonać.Czyli na przykład pominąć ocenępoziomu przeciwciał i wykonać tylko testpotwierdzenia Western blot.To nie, tu jest tadwuetapowość jest bardzo istotna.Druga bardzo ważna sprawa.W przypadku, oceny poziomuprzeciwciał IgM musimy pamiętać, że możebyć coś takiego jak utrzymującysię wysoki poziom, tych IgM-ówbez serokonwersji do IgG.I w przypadku, kiedy takasytuacja utrzymuje nam się co najmniej,powyżej czterech tygodni, noto należy się zastanowić, czy tofaktycznie ten poziom przeciwciał jestzwiązany z zakażeniem, borelią, ponieważ,tutaj raczej w tymprzypadku już w większości pacjentów powinnodojść do tej serokonwersji iwytworzenia przeciwciał klasy IgG.Natomiast jest część pacjentów,którzy mają właśnie prze-- utrzymujący sięwysoki poziom przeciwciał klasy IG--IgM.

Druga bardzo ważna rzecz.Jeżeli już wiemy, jak diagnozować,to pamiętajmy również, że kluczowym elementemjest prawidłowa, prawidłowe leczenie.I podstawą oczywiście w przypadkuzakażenia tym patogenem będzie stosowanie,antybiotykoterapii.Tutaj proszę państwa, rodzaj antybiotykoterapiijest uzależniony od tego, jaką postaćboreliozy, boreliozy mamy io tym musimy pamiętać, żeby prawidłowodobierać tę antybiotykoterapię.Co więcej, drugim kluczowym elementemw tej sytuacji jest nie tylkodobór antybiotykoterapii, ale również odpowiedniczas stosowania tej terapii.I popatrzcie państwo, że dlawiększości sytuacji klinicznych ten czas wynosiod czternastu do dwudziestu,jeden dni i to jest faktycznyczas, który powinniśmy wtrz-- wdrożyći powinniśmy trzymać naszego pacjenta naantybiotykoterapii, aby mieć pewność, żeten patogen zostanie w odpowiedni sposób,pokonany.

No i oczywiście kolejnym kluczowymelementem jest dobór odpowiedniego dawkowania, czylitak jak państwo widzicie tutajna załączonym, slajdzie, czybędziemy sięgali po, poamoksycylinę, czy będziemy stosowali doksycyklinę, czyacetyl, cefuroksymu jako wsumie te główne leki, które, poktórych wykorzystujemy w leczeniu,tej najczęstszej postaci boreliozy, z którymizgłaszają się nasi, pacjenci.To dawkowanie jest tutaj bardzoważne.Na przykład dla-- w przypadkuamoksycyliny to jest dawka trzy razy,pięćset, miligramów io tym powinniśmy jak najbardziej pamiętać.

Natomiast proszę państwa, często będzieciemieli na pewno sytuację, że zgłosisię do was pacjent zpytaniem o profilaktykę poekspozycyjną w przypadku,boreliozy, bo złapał kleszczai słyszał, że faktycznie trzeba stosowaćantybiotyk, żeby zmniejszyć ryzyko zakażeniasię, tym patogenem.I pamiętajcie państwo, zgodnie zobowiązującymi rekomendacjami profilaktykę poekspozycyjną, czyli tą,profilaktykę antybiotykową pod postaciąjednorazowego podania doksycykliny rekomendujemy tylko wprzypadku, kiedy mamy mnogie pogryzieniana, w obszarze takiego endemicznegowystępowania boreliozy, czyli w sumiew obrębie, całego naszego kraju,oraz mamy długo utrzymującegosię kleszcza.Dlaczego ten czas jest bardzoważny?Bo w przypadku tego patogenuim dłużej utrzymuje nam się kleszczna naszej skórze, tym większeryzyko jest przekazania tego, tegopatogenu.Ta zależność nie dotyczy wirusakleszczowego zapalenia mózgu, ponieważ tam winnym mechanizmie jest on przekazywanydo naszego organizmu i nawet krótkikontakt kleszcza niesie już zasobą ryzyko zakażenia.Ale w przypadku boreliozy czasnaprawdę odgrywa istotną rolę.

No i proszę państwa, możeciemieć również, pytania albo już

nawet pacjentów, którzy zgłaszają siędo was z wynikiem badania kleszcza.Niestety jest to bardzo popularyzowaneobecnie i mnóstwo pacjentów wykonuje tegotypu badania, które musimy sobiepowiedzieć jasno i wprost nic niewnoszą w naszym procesie diagnostyczno-terapeutycznym,ponieważ, no, jest to, informacjatylko i wyłącznie o tym,że kleszcz mógł być zakażony jakimśpatogenem, co nie przekłada siętak zero-- tak jeden dojednego, że skoro kleszcz byłzakażony, to pacjent na pewno jestrównież zakażony.Bo tu mamy szereg innychdodatkowych czynników, które wpływają na to,czy faktycznie była transmisja tegopatogenu z kleszcza na człowieka.Więc można powiedzieć śmiało, żebadanie kleszczy jest równoważne niemalże zwyrzuceniem pieniędzy w błoto inie ma to żadnego przełożenia,klinicznego.I też apeluję o to,żebyście państwo z rozwagą podchodzili dotego, jeżeli zgłosi się doWas pacjent z wynikiem takiego,badania.

Ale proszę państwa, kleszcz możeprzenosić również inne patogeny, chociażby anaplazmozę,babeszjozę czy tularemię, które są,patogenami, które rzadziej gdzieśrozpoznajemy, ale nie oznacza to,że one faktycznie nie występują imogą być niebezpieczne dla poszczególnychgrup, grup pacjentów.

No i niestety kleszcze mająrównież, szereg innych patogenów, októrych my rzadko kiedy mówimyz uwagi chociażby po prostu narzadkie występowanie oraz znaczne ograniczeniemożliwości diagnostyki.Chociażby tutaj jedna z bakteriiBorrelia miyamotoi, która po-- może powodowaćnam tak zwane gorączki nawrotowe,charakteryzujące się takimi objawami grypopodobnymi zwysoką gorączką nawet do czterdziestu,stopni.U części pacjentów takich immunoniekompetentnychmoże być przyczyną, zmian wobrębie opon mózgowo, rdzeniowych.

Kolejna, kolejna, że takpowiem, jednostka chorobowa, kolejna bakteria iw sumie taka trzecia codo częstości, pod względem ryzykaprzenoszenia przez kleszcza, zaraz obokwłaśnie krętków, czyli borrelii oraz rickettsia,to jest Candidatus nefelimyzia microcenis,czyli proszę państwa bakteria, która możepowodować nam znowu, taką,chorobę, która będzie przebiegała namz wysoką gorączką, ale któraniestety niesie za sobą również incydentyzakrzepowo-zatorowe.I diagnostyka, podobnie jak wprzypadku poprzedniego patogenu, jest bardzo utrudnionaz uwagi właśnie na ograniczeniadiagnostyczne, ale też niską świadomość wzakresie ryzyka występowania tego,patogenu.

No i wspominałem, że równieżprzez kleszcze mogą być przenoszone bakteriez rodzaju Rickettsios czy teżBartonella, którą głównie kojarzymy z innymiwektorami, ale również pojawiają namsię przesłanki, że kleszcze mogą również,przenosić tego typu-Patogen imogą powodować do pojawienia się objawówklinicznych właśnie wynikających z zakażenia,tymi, bakteriami.

No ale proszę państwa, wspominałem,że niestety jesteśmy na etapie troszkęmigracji, kleszczy i możeto doprowadzić, że będziemy w przyszłościmieli do czynienia z jednostkamichorobowymi, które kojarzyliśmy z tropikami zuwagi właśnie na, migracjętych kleszczy.Jedną z tych chorób niewątpliwiejest gorączka, krwotoczna, kryngijsko-kongijska,która jest, właśnie chorobąprzenoszoną przez kleszcze i to kojarzonamocno właśnie z krajami afrykańskimi.A kleszcz, który, jąprzenoszą, musimy mieć świadomość, że jużbyły widywane, powiedzmy tak tow Niemczech i w krajach ościennychtutaj w naszym sąsiedztwie, więcniestety niesie to za sobą ryzyko,że w przyszłości również będziemymieli do czynienia z tym, ztą jednostką chorobową.Podobnie jak wirus Zachodniego Nilu,który mocno kojarzymy z przenoszeniem przezkomary i to jest głównywektor, ale również są, no opisyprzypadków wskazujące na to, żeon może być przenoszony przez ten,rodzaj, kleszczu zwłaśnie z rodzaju, Hyalomma.

No i proszę państwa, tekleszcze inwazyjne niestety migrują i zuwagi na te zmiany systemowe,które się pojawiają, ocieplanie się klimatui ta migracja i-i wędrowaniezwierząt, no to stoimy przed takimwyzwaniem, że faktycznie w przyszłościone mogą stać się częstszym występującym,czynnikiem wektorowym, który możeprzenosić nam patogeny, z którymi dotychczasnie mieliśmy styczności.Dlatego bardzo ważne jest, proszę

państwa, budowanie świadomości wśród naszych pacjentów,jak mogą chronić się przedkleszczami.I to jest bardzo ważnetakie cztery główne kryteria, czyli stosowanierepelentów, które nie chronią tylkoprzed komarami, ale również ochraniają nasprzed kleszczami.I tutaj pamiętamy o stosowaniuw odpowiednich stężeniach produktów zawierających DEETbądź ikarydynę.

Noszenie odpowiedniej odzieży wtedy, kiedywybieramy się w miejsca, gdzie mamyryzyko występowania tych kleszczy, czyli,wysokie obuwie, jak idziemy dolasu, wysoko naciągnięte skarpety, raczejdłuższa odzież, która będzie zakrywała nam,ciało, bo jak niebędzie tej, że tak powiem, przestrzeni,gdzie ten kleszcz może sięwgryźć, wtedy nie będzie ryzyka przenoszeniażadnego, pato-patogenu.

Po każdym powrocie z lasu,z łąki, tam, gdzie były wysokietrawy oglą-- zachęcajmy naszychpacjentów do tego, żeby oglądali ciałodokładnie i szukali, czy niemają gdziekolwiek kleszcza.I jeżeli będzie ten kleszcz,to odpowiednio szybkie jego usunięcie, bow przypadku niektórych jednostek chorobowychmamy ten, tą zależność czasową, żeim szybciej usuniemy kleszcza, tymto ryzyko zakażenia jest mniejsze.

I tu chciałbym państwu przy--pokazać przypadek jednego, pacjenta, którybył, który rozwinął jednostkęchorobową związaną właśnie z kleszczami, alenie tymi, które są unas, ale kleszczem, którego złapał wtrakcie pobytu w Afryce, boz takimi pacjentami też możecie miećpaństwo, do czynienia.I to był przypadek czterdziestoośmioletniej kobiety, która była na takimdziewięciodniowym safari w obrębie RPAi po powrocie rozwinęła objawy takiegrypopodobne, gorączka około trzydziestuośmiu, trzydziestu dziewięciu stopni, rozbicie, zmęczenie,gorsze samopoczucie.Pojawiła się też taka wysypkaw obrębie klatki piersiowej na kończynachgórnych.No i, w jednymz miejsc w obrębie ciała, takjak państwo tutaj widzicie, pojawiłasię taka charakterystyczna zgrubienie z takimczarnym strupem.I to jest, proszę państwa,podstawa, która dała, że takpowiem, wysunęła nam możliwość rozpostawieniarozpoznania klinicznego, pod postacią afrykańskiejgorączki kleszczowej, czyli choroby bakteryjnejpowodowanej przez rickettsie, ale przenoszonej, popatrzciepaństwo, przez, kleszcze,z rodzaju występującego w obrębie AfrykiSubsaharyjskiej.

I to był pacjent, którybył już, u nas tutajw kraju na konsultacji, więcrównież możemy spotkać się z chorobamiodkleszczowymi, które złapiemy w trakciepobytu w różnych regionach świata.Bo wiemy, że Polacy obecniecoraz więcej podróżują do coraz toróżniejszych regionów i mogą zgłaszaćsię do naszych gabinetów naprawdę zróżnymi, jednostkami chorobowymi.I tutaj jest naprawdę ważne,żeby zachować odpowiednią, czujność.

Tak proszę państwa, dobijając jużdo brzegu, pamiętajcie państwo, że,no kleszcze są wektorem, któremogą przenosić nam różne jednostki chorobowe.I to nie jest tylkokleszczowe zapalenie mózgu, to nie tylkoborelioza, ale szereg innych patogenów,które państwu dzisiaj tutaj, pokazałemi które naprawdę z tyługłowy musimy mieć, i októrych powinniśmy pamiętać.

I-i to, co najważniejsze, zakażdym razem, jeżeli zgłosi się jużraz pacjent, że tak powiem,z incydentem kleszczowym, to edukujmy tychnaszych pacjentów, jak mają postępowaćw przypadku wybierania się w miejsce,gdzie to ryzyko złapania kleszczajest zdecydowanie wyższe, czyli stosowanie repelentów,odpowiednia odzież, oglądanie i szybkieusuwanie, i su-usuwanie kleszcza.

I też taki apel ostatnidotyczący boreliozy.Pamiętajcie państwo, odpowiednia diagnostyka iodpowiednie leczenie są kluczem do osiągnięciasukcesu w zakresie, leczeniai zwalczania tej jednostki chorobowej.A te postępowanie profilaktyczne, którepaństwu omawiałem, zostawmy tylko faktycznie dotych przypadków, w których mamytakie konkretne wskazania do jego stosowania.I ja państwu bardzo dziękujęza uwagę.