Trądzik i trądzik różowaty – co lekarz rodzinny powinien wiedzieć

[muzyka intro] Dzień dobry.Temat bardzo ciekawy, którychciałem dzisiaj Państwu powiedzieć.Dlatego że trądzik w zakresietrądziku zwykłego czy trądziku prowokowanego itrądzik różowaty to jeden znajczęstszych chorób, z którymi pacjenci skłaniająsię do wizyty u lekarza,u lekarza dermatologa, ale także ulekarza podstawowej opieki zdrowotnej.

Dlatego w trakcie tego wystąpieniachciałbym powiedzieć Państwu o tym, colekarz rodzinny powinien wiedzieć.Dlatego że jest wiele elementów,na które zwracamy uwagę w trakcieleczenia tej choroby, ale teżwiele błędów, które popełniamy lecząc naszychpacjentów i powodując różnego rodzajuproblemy wynikające z takiej terapii, międzyinnymi lekooporność u bakterii, któretowarzyszą tak naprawdę zmianom trądzikowym.

Zacznijmy od definicji.Dlatego że przede wszystkim zarównotrądzik, jak i trądzik różowaty tosą przewlekłe, nawrotowe, zapalne choroby.Z tym że różnią siętroszeczkę częstością między innymi występowania wzależności od wieku, w którymmożemy obserwować zmiany.I trądzik taki pospolity najczęściejwystępuje u młodzieży w tym wiekuokoło trzynastu, czternastu do dwudziestulat.Natomiast trądzik różowaty dotyczy tejpopulacji troszeczkę starszej.

Warto też zaznaczyć, że jeżeliweźmiemy pod uwagę zmiany, które towarzysząpacjentom trądzikowych, ewidentnie powodują one,że widać u nich stygmatyzację społeczną.Istotnie obniżają one jakość życiai dlatego powinniśmy wszystkich pacjentów ztrądzikiem leczyć bardzo intensywnie iskutecznie.Między innymi dlatego, że pacjenci,którzy chorują na trądzik, czują siępomijani przez innych.Czują, że ludzie ich unikająz powodu zmian skórnych.No ale tak naprawdę, proszęzwrócić uwagę, mają wiele problemów wynikającychze zmian skórnych.Między innymi takich, że czująz tego powodu różnego rodzaju trudności,które towarzyszą tym zmianom.Między innymi ból, ale takżeinnego rodzaju wpływ tych zmian nazmiany, na zmiany naszej osobowości,między innymi depresję, no ale takżewiele problemów związanych z zahamowaniemaktywności, między innymi aktywności fizycznej czyspołecznej, dlatego że wstydzą siętych zmian trądzikowych i z tegopowodu, jeżeli nie są efektywnieleczeni, mają duże problemy z taką,z taką społeczną akceptacją zmiani towarzyszeniem nam w życiu codziennym.

Warto zwrócić uwagę, że taczęstość występowania oczywiście różni się odwieku, ale trądzik zwykły,niektóre dane mówią, że występuje nawetu stu procent populacji wtym wieku piętnaście, dwadzieścia cztery lata,ale ci, którzy wymagają intensywnegoleczenia, to około sześćdziesiąt procent ztych pacjentów, czyli bardzo szerokagrupa osób, która w pierwszej częścitrafi do lekarza podstawowej opiekizdrowotnej.Znowuż trądzik różowaty to okołopięć procent naszej populacji, ale wartoteż zaznaczyć, że ta średniawiekowa to mniej więcej około czterdziestulat.W tej grupie występuje najczęściejten pacjent, który trafi do lekarzaz pierwo-- z powodu pierwotnychzmian trądzikowych.I to też jest jedenz elementów, na który zwrócić uwagę,czyli różnica wiekowa w występowaniuzarówno trądzika pospolitego, jak i trądzikuzwykłego.

Następnie mechanizm powstawania zmian.To ciekawe, dlatego że przedewszystkim my widzimy zmiany grudkowo-krostkowe natwarzy.Natomiast ten mechanizm powstawania zmianjest kompletnie inny, stąd też kompletnieodmienne są metody leczenia powiązanez patogenezą choroby.Zacznijmy od trądzika zwykłego.W tym przypadku zawsze obserwujemymiędzy innymi zwiększone wydzielanie łoju, nadmiernerogowacenie naskórka, namnożenie bakterii, międzyinnymi Cutibacterium acnes, ale także wtórnystan zapalny wynikający z samegoprocesu aktywacji układu immunologicznego, wynikające międzyinnymi z rozerwania jednostki włosowo-łojowej,jak i działania Cutibacterium acnes.

Zatus-- zatem w trądziku różowatymmamy zupełnie odmienny mechanizm, dlatego żeu podłoża zmian, zmian wtrądziku różowatym leżą zaburzone mechanizmy odpornościwrodzonej i nabytej, modulowane przezmechanizmy naczyniowe.Także w definicji trądziku różowategomamy obecność zmian grudkowo-krostkowych na podłożunaczyniowym i łojotokowym w odmiennościod trądziku zwykłego.

Proszę zwrócić uwagę, że trądzikzwykły, generalnie rzecz biorąc większości pacjentówto są zmiany o charakterzegrudkowo-krostkowym z obecnością charakterystycznych zaskórników naskórze, która nie ma zmiannaczyniowych.W przeciwieństwie do takich zmianu chorych na trądzik różowaty podstawąsą zmiany naczyniowe, na podłożuktórym powstają zmiany grudkowo-krostkowe.I pomijając różnicę wiekową utych pacjentów, rozpoznanie ma tu kluczowy,kluczowe znaczenie, dlatego że obecnośćzmian naczyniowych ewidentnie warunkuje powstawanie zmiano charakterze trądzika różowatego.

Wróćmy do trądziku zwykłego.Dlatego, że my obserwujemy naprzestrzeni wielu lat sekwencję zdarzeń prowadzącądo powstawania mikrozasórnika, a następniezaskórnika zamkniętego bądź otwartego i następnychdnia-- zmian, które są wynikiemmodulacji tego, tego, tego wykwitu pierwotnego.Te podstawowe procesy związane najpierwz nadprodukcją łoju wynika-- i aktywacjąrogowacenia ujścia mieszka włosowego tejjednostki włosowo-łojowej, która w konsekwencji zatykacały mieszek włosowo-łojowy, prowadząc dopowstawania zaskórnika.Następnie dochodzi do kolonizacji przezCutibacterium acnes i na podłożu aktywacjiukładu immunologicznego do zmian grudkowo-krostkowych.

Proces ten, który obserwujemy unaszych pacjentów, jest jednym z elementówzmiennych wynikających z tego, żeu wielu chorych obserwujemy różnorodność zmian,ale charakterystyczne zmiany o charakterzemikrozasórnika leżące u podłożu każdej zmianyzapalnej występującej u naszych chorychsą główną, głównym powodem rozpoznania taknaprawdę w tego-- t-t-tej chorobyu naszych, u naszych pacjentów. Proszę zwrócićuwagę, że w trądziku zwykłymmamy wiele rodzajów zmian.Ta znajomość charakterystyki wykwitów pierwotnychi wtórnych ma kluczowe znaczenie doklasydi-- do klasyfikacji trądziku doodpowiedniej grupy, ale także do aplikacjiodpowiedniego leczenia.I mamy w tym przypadkuzmiany zo-- związane z rogowaceniem, takiejak obecność otwartych zaskórników izamkniętych zaskórników, czyli tych czarnych grudekbądź białych, takich przezroczystych grudekna skórze.

Są to zmiany niezapalne, jaki konsekwencja aktywacji następczych zmian wtrakcie modulacji właśnie, samychzaskórników i, zamkniętych i otwartych,czyli powstawanie różnego rodzaju zmianzapalnych, między innymi grudek, guzków,krost i torbieli.W tym przypadku znajomość tegorodzaju procesu, procesu, będzie powodowałaadekwatne zastosowanie leczenia u naszychchorych.

I proszę zwrócić uwagę: obojętnieod tego, jak państwo będziecie klasyfikowaćpacjentów chorujących na trądzik zwykłyi czy to będzie pacjent, któryma tylko pojedyncze zmiany ocharakterze niezapalnym, jak i pacjent ciężkochory.Jeżeli przyjrzycie się państwo temu,zdjęciu wśród zmian-- wielkiej ilościzmian zapalnych, zobaczycie państwo charakterystycznezaskórniki zarówno otwarte, czyli te takzwane czarne punkciki, jak i,zamknięte, czyli takie białe grudki.Nie można rozpoznać u pacjentatrądziku, pospolitego, trądziku zwykłego, jeżelinie stwierdzi się, wśródcharakterystycznych zmian skórnych właśnie obecności zaskórników.

To między innymi tym różnisię on od trądziku prowokowanego, który--którego powstanie wiąże się zinnymi zupełnie procesami.Czyli mamy trądzik prowokowany międzyinnymi z, samuuszzkodzenia, tak zwanytrądzik z wydrapania, tak jaktutaj państwo widzicie.Mamy trądziki prowokowane lekami, międzyinnymi preparatami steroidowymi przy-- podawanymizarówno ogólnie, jak i miejscowo.Mamy trądziki prowokowane zabiegami kosmetycznymi,ale też trądziki prowokowane między innymiwitaminami zwiększającymi aktywność jednostki włosowo-łojowej.Ale w tym przypadku mamyzmiany o charakterze grudkowym czy krostkowym.Natomiast nie stwierdza się taknaprawdę obecności ani jednego zaskórnika.

To właśnie ta różnica między,innymi w występowaniu zarówno trądzikuu osób młodych, jak itrądziku u osób dorosłych.Dlatego, że, w tymprzypadku, w zależności, w zupełnej odmiennościod trądziku różowatego, w tychdwóch grupach chorych stwierdza się charakterystycznezmiany grudkowo-krostkowe w obecności centralnejczęści twarzy.Natomiast nie stwierdza się właśniezaskórników, ponieważ są one częste wtrądziku młodzieńczym, natomiast bardzo rzadkiealbo w ogóle ich nie maw przypadku trądziku dorosłych.

Pomijam także aspekt samej grupywiekowej, dlatego, że trądzik młodzieńczy dotyczy,no, młodych osób od dziesiątego,no ale głównie trzynasty, czternasty rokżycia w górę.Natomiast trądzik dorosłych zwykle tosą osoby powyżej dwudziestego, piątegoroku życia.Warto też zaznaczyć, że wtym przypadku mamy też różne troszkęmechanizmy działania, między innymi większączęść prowokacji, większą aktywność hormonalną uo-osób czy u osób dorosłych.Ale generalnie rzecz biorąc,sam aspekt jakby występowania i różnicowaniatych zmian jest bardzo istotny,bo z tego powodu też możemyaplikować skuteczne, skuteczne,terapie.

To, co wiąże się taknaprawdę z trądzikiem pospolitym, to sąblizny.Różne blizny potrądzikowe, które powstająw miejscu wcześniej istniejących zmian zapalnych.Te blizny mamy o charakterystycesopli lodu w kształcie walca.Są to tak zwane bliznyowalne lub okrągłe czy blizny przerosłe.One istotnie obniżają jakość życianaszych pacjentów, ale to, co jestistotne, wpływają na całe życienaszych chorych, dlatego że one zostająpraktycznie na stałe i pomimoobecności różnego rodzaju możliwości poprawy ichwyglądu, praktyczne likwidacja ich stajesię w niektórych przypadkach zupełnie niemożliwa.Dlatego podjęcie prawidłowej terapii wprzypadku trądziku ma kluczowe znaczenie, ponieważewidentnie wykazano, że jest wstanie ona obniżać obecność, iliczbę blizn potrądzikowych u prawidłowoleczonych pacjentów.I tak jak tutaj: tumamy dużą liczbę blizn zanikowych, tutajprzerosłych u pacjentów, którzy, no,byli leczeni przede wszy-- i zanikowychw przypadku, właśnie,opóźnienia.

Wróćmy do klasyfikacji obrazu klinicznegotego trądziku zwykłego.Najczęściej około dziewięćdziesięciu dziewięciu procentwystępują wykwity na twarzy, częśćtakże na plecach około dziewięćdziesięciuprocent, rzadziej na klatki-- na klatcepiersiowej to jest poniżej osiemdziesięciuprocent pacjentów.Natomiast warto też zaznaczyć, żemogą wykwity występować w innych okolicach.Co prawda rzadziej, ale mogąbyć to zarówno kończyny, jak ipośladki.

W zależności od obecności poszczególnychwykwitów pamiętacie państwo, że mamy zarównozaskórniki, mamy grud-grudki, krostki czynacieki zapalne.Trądzik w zależności od obrazuklinicznego możemy podzielić na zaskórnikowy, grudkowo-krostkowy,ropowiczy i bliznowaciejący.Warto też zaznaczyć, że mamytakie rzadsze, specyficzne postacie trądziku wyma-wymagającezupełnie odmiennego leczenia, czyli trądzikpiorunujący, czyli tak zwany bardzo aktywnytrądzik z objawami ogólnymi oraztrądziki prowokowane między innymi ten trądzikz-z wydrapania, który możecie pa--mogli państwo zobaczyć wcześniej.

Ze względu na nasilenie zmianskórnych trądzik możemy podzielić na trzykategorie, czyli trądzik łagodny, któryobejmuje trądzik zaskórnikowy oraz łagodne postacietrądziku grudkowo-krostkowego, średnio nasilone, któreobejmuje cięższe postacie trądziku grudkowo-krostkowego iłagodniejsze, postacie trądziku ropowiczegooraz ciężki, nasilony trądzik ropowiczy.

Z tym związana jest taknaprawdę prawid-prawidłowy dobór terapii, czyli taklasyfikacja ma kluczowe znaczenie dla,dla doboru prawidłowej terapii u pacjentówchorujących na odpowiednią postać trądziku.Z tym że pamiętajcie państwo,że, u pacjenta, który chorujena poszczególne odmiany trądziku podzieloneze względu na nasilenie zmian, zawszeobserwujemy całą masę wykwitów, nietylko te, które mamy przeważające wnazwie, czyli u trądziku-- upacjenta ciężko chorującego mamy całą masęzmian, nie tylko cysty iprzetoki, ale także grudki, guzki, krostkiczy zmiany niezapalne, z którychpowstają zmiany o charakterze cyst czyprzetok, więc przekrój zmian naskórze pacjenta jest tym większy imciężej pacjent choruje, macięższą postać, na którą pacjent choruje.I to są takie kliniczneobjawy tych-- obrazy tych ciężko chorychpacjentów, gdzie widać te zmianyo cha-- cyst, torbieli u pacjentówchorujących na, na ten obraztrądziku. Elementem leczenia czy głównym celem leczenia

jest wyleczenie istniejących zmian, zapobiegaje-zapobieganiebliznom i zapobieganie rozwojowi nowych wykwitów.A leczenie składa się zkompletnego takiego leczenia skojarzonego, terapii podtrzymującejpielęgnacji skóry.I warto pamiętać, że mywykorzystujemy w trakcie terapii różnego rodzajuleki, które działają na odpowiedniemechanizmy patogenetyczne trądziku.Między innymi działają keratolitycznie iprzeciwzaskórnikowo, przeciwbakteryjnie, przeciwzapalnie, przeciwłojotokowo i przeciwandrogenowo.Natomiast to, że trądzik jestchorobą wieloczynnikową, powoduje, że powinniśmy tychpacjentów leczyć możliwie w takisposób, aby obejmować jak największą liczbęczynników prowokujących.I proszę zwrócić uwagę: poszczególnesubstancje lecznicze mają różne działanie, międzyinnymi retinoidy działają komedolitycznie, działająrównież pośrednio przeciwzapalnie.Antybiotyki działają głównie przeciwbakteryjnie.Nadtlenek benzoilu, benzoilu działa przeciwbakteryjniei przeciwzapalnie pośrednio tak jak ikomedolitycznie, więc mamy różne możliwościstosowania takiej terapii.

To jest to, co chciałbymPaństwu zaprezentować jakby w tej części,czyli możliwość leczenia zmian trądzikowych.Proszę zwrócić uwagę dobór tychzmian zależy od, od kwalifikacji doposzczególnych zmian o charakterze, ocharakterystycznym nasileniu.I to, co jest istotnei pojawia się najczęściej w trakcieterapii, że retinoidy zarówno miejscowe,jak i ogólne stanowią podstawę leczeniatrądziku.Najczęstszym błędem tak naprawdę jeststosowanie antybiotyków w monoterapii, ponieważ powodujeto głównie oporność baktery-- Cutinobacteriumacnes na poszczególne leki stosowane miejscowo.Ta oporność wzrasta drastycznie wciągu ostatnich lat i chciałbym zauważyć,że obecność tera-- preparatów skojarzonych,ale także kojarzenie antybiotyku z lekiemtakim jak nadtlenek benzoilu zmniejszaoporność w trakcie leczenia, leczenia naszychchorych.

I w zależności od nasilenianastępnych zmian możemy pacjentom dodawać zarównoantybiotyki ogólne w terapii skojarzonejw połączeniu właśnie z tymi zmianami,jak i stosować retinoidy doustneu tych pacjentów, u których zmianymają ciężki przebieg lub niekiedylżejszy, są nawrotowe, jak i występujązmiany o charakterze bliznowacenia.

Jeśli chodzi o trądzik różowaty,proszę zwrócić uwagę, że do charakterystycznychwykwitów, w przeciwieństwie do wykwitówo charakterze trądziku zwykłego, należy główniezaczerwienienie skóry, czyli ten flushing,rumień, telangiektazje, grudki oraz krostki.Zmiany dotyczą głównie policzków, nosa,broda oraz czoła.

I wśród kryteriów rozpoznania tojest dość istotne.Musimy mieć głównie kryteria diagnostyczne,czyli utrwalony rumień zlokalizowany w środkowejczęści twarzy, nasilający się epizodyczniepod wpływem typowych czynników prowokujących bądźzmiany przerostowe.Jeżeli tego nie ma, tychnie ma tych zmian możemy rozpoznaćna podstawie dwóch kryteriów większych,czyli przelotny rumień, rumień środkowej częścitwarzy, grudki zapalne i krosty,telangiektazje, jak i zmiany oczne, czylitelangiektazje na brzegach powiek, zapaleniebrzegów powiek, zapalenie rogówki lub spojóweklub twardówki i rogówki.

Mamy też kryteria mniejsze, jakuczucie palenia i pieczenia skóry, obrzęki uczucie suchości.One nie są kryteriami rozpoznania,ale mogą mieć działanie wspomagające.

Wśród przyczyn powstawania zmian trądzikowychmamy przede wszystkim aktywację naczyń, czylizmiany naczynioruchowe powodują, powodują aktywacjęprocesów zapalnych i prowadzą do powstawaniazmian i grudek.I to jest też jedenz elementów, na które chciałbym, chciałbymzwrócić uwagę dlatego, że ukażdego pacjenta chorującego na trądzik różowatymamy dysfunkcję bariery naskórkowej orazdysfunkcję naczyń.Dlatego, że u tych chorychbędzie obserwowany zarówno utrwalony rumień, jaki czasami rumień napadowy orazzmiany grudkowo-krostkowe, które służą do rozpoznaniazmian trądzikowych u tych pacjentów.

Zmiany mogą nasilać również różneczynniki prowokujące.Zwraca się uwagę, że mogąbyć to też czynniki psychosomatyczne, takiejak emocje, stres czy dodatkowomiędzy innymi promieniowanie ultrafioletowe.Mogą być to czynniki zakaźne,takie jak roztocza czy bakterie, aletakże jak również zaburzenia hormonalne.Zwraca się uwagę, że ilośćczynników prowokujących jest bardzo duża iona wpływa głównie na aktywacjęprocesów immunologicznych i labilność naczyń.I wszystkie te czynniki mogąnasilać zmiany, natomiast nie są oneczynnikami głównie wywołującymi.To jest pewna predyspozycja genetyczna,natomiast jest modulowana przez wiele czynnikówprowokujących, które warto by zaznaczyć,mogą pacjenci unikać.

Natomiast przy prawidłowej terapii równieżzwraca się uwagę na to, żeta efektywność kliniczna tutaj mazupełnie inne znaczenie.Często mówi się właśnie oroztoczach z rodzaju demodex, które występująu naszych pacjentów.Chciałbym tylko zwrócić uwagę, żewystępują one u każdego z nas.Natomiast u pacjentów chorujących natrądzik, którzy mają zmiany zapalne, ichliczba i aktywność jest zdecydowaniewiększa powyżej pięciu sztuk w centymetrzekwadratowym.

Natomiast warto też zaznaczyć, żesama ich obecność nie jest potrzebnado powstawania zmian trądzikowych, dlategoże wiele z nas-- w wieluprzypadkach obserwuje się zjawisko immunotolerancjina właśnie nuże-nużeńca.Natomiast w przypadkach, kiedy dochodzido jego dysregulacji i tak naprawdęwiększej aktywacji, jego, jego liczbazwiększa się w obrębie mieszka włosowego,dochodzi do jego namnażania iaktywacji układu immunologicznego i aktywacji układunaczyniowego.Czyli w tych przypadkach równieżjego rola patogenetyczna w trądziku różowatymjest znaczna.Stąd też pewne elementy leczeniaukierunkowane są również na obecność nużeńcanie tylko na skórze twarzy,ale także na skór-na skórze powiek.

Mamy cztery podtypy.To też jest dość istotnew trakcie tej, tej prezentacji państwupowiem.Rumieniową z telangiektazjami, czyli pacjencimają tylko zmiany rumieniowe.Grudkowo-krostkową, czyli na podłożu rumieniowymwystępują grudki, krostki, są też guzkii postać oczna.I też jak w przypadkuzmian trądzikowych mogą się nakładać nasiebie te postaci u poszczególnychchorych.Czyli nie jest tak, żemoże występować tylko jeden rodzaj zmianu pojedynczego chorego.

Pokrótce tylko ten trądzik różowaty,postać te-telangiektatyczna to jest taka, gdziewystępują właśnie utrwalony rumień.Głównie jest to środkowa częśćtwarzy w obrębie policzków i nosa.Warto też zaznaczyć, że taewolucja zmienia się dlatego, że początkowoten rumień jest nietrwały, późniejsię utrwala i najczęściej też pacjenciskarżą się na nietolerancję kosmetyków.I to są takie objawy,które możemy zobaczyć.Najpierw rumień, telangiektazje u tychchorych, czasami większe, które możemy obserwowaći rumień, który państwo tutajmożecie, możecie u tych chorych zobaczyćtutaj w obrazie dermoskopowym.

Postać grudkowo-krostkowa nazywana klasyczną postacią.Występują grudki i krostki.Głównie też towarzyszą objawy suchościskóry.Pacjenci skarżą się w przeciwieństwiedo pacjentów trądzikowych na nietolerancję wielupreparatów miejscowych, stąd też tapielęgnacja ma tutaj też kluczowe znaczenie.I tak występ-- wyglądają cichorzy, czyli pojedyncze grudki, krostki napodłożu rumieniowym, różne zmiany, któremożecie państwo zobaczyć i najrzadziej występująca

trądzik postać przerostowa, która występujeczęściej u mężczyzn, zwykle na nosie,ale też może w innychokolicach, między innymi brody występować.I tutaj wymagane jest opróczprawidłowej terapii farmakologicznej również leczenie chirurgiczne.I to też taka rzadziejspotykana postać tych zmian.

I oczna.Tutaj pacjenci często, często skarżąsię na różnego rodzaju problemy, które,które dotyczą oczu, czyli światłoczułość,nieostre widzenie, ból, obrzęk, męczliwość powiek,suchość oczu, uczucie ciała obcego,pieczenie świąt.No i generalnie rzecz biorącwymagają głównie pielęgnacji skóry, ale także

prawidłowego leczenia trądziku. W przeciwieństwie do,do zmian, trądziku zwykłego, wtrądziku różowatym stosuje się wieloetapoweleczenie, ale ukierunkowane jest na wieleelementów, przede wszystkim na zmianynaczyniowe i tak naprawdę na zmianygrudkowo-krostkowe.Stąd też stosuje się różnegorodzaju preparaty bądź zabiegi, między innymilaserowe, zmniejszające aktywność naczyń orazleki, które będą hamowały i powstawałyzmiany grudkowo-krostkowe.Biorąc pod uwagę, charakterzmian przerostowych oraz zmian grudkowo-krostkowych stosujesię również retinoidy.Biorąc pod uwagę również elementypatogenezy, takie jak obecność nużeńca ludzkiego,stosuje się preparaty inwermektyny.

I w takim podsumowaniu chciałbympowiedzieć, że te jednostki no nibyże nazywają się podobnie, tosą zupełnie różne choroby o odmiennejpatogenezie, obrazie klinicznym i zupełnieinne elementy mają znaczenie w rozwojutych zmian.W trądziku pamiętamy, że jestto zaburzenie funkcji jednostki włosowo-łojowej, włosowo-łojowej,nadmierna produkcja łoju, aktywacja mediatorówzapalnych i wymaga to innego leczenia.Natomiast w trądziku głównie aktywacjazmian naczyniowych i nadmiernej odpowiedzi immunologicznej.I rozpoznanie tych dwóch elementówi dostosowanie prawidłowego leczenia pomoże państwuuniknąć błędów w praktyce klinicznej.Dziękuję bardzo.