Choroby skóry owłosionej głowy – naprawdę, aż tak wiele

[muzyka intro] Dzień dobry państwu.Nazywam się Anna Czaplicka.Y, i dzisiaj chciałabym przybliżyćtemat, chorób owłosionej skóry głowy,jakby kontynuować temat, który rozpoczęłapani profesor Walecka.I naprawdę jest ich ażtak wiele.Ale skupimy się tylko natych najczęściej występujących w naszych gabinetach.

I rozpoczynając mój wykład chciałabymzwrócić uwagę na kilka unikalnych,cech skóry skalpu, którez jednej strony pomagają pełnić jejkluczową rolę, która polega naochronie skóry głowy, ale też poczęści są pro-problematyczne.Jest to zwiększona gęstość mieszkówwłosowych na skórze głowy, atakże występująca u dorosłych,zwiększona produkcja sebum.

To wszystko sprawia, stwarza pewneśrodowisko, które sprzyja inwazji mikro,mikroorganizmów czy też pasożytów.Dodatkowo sama skóra głowy jestpoddawana szczotkowaniu, kontaktowi z innymi urządzeniamido stylizacji i to wszystkomoże powodować tarcia i ułatwiać właśniewnikanie mikroorganizmów.I z jednej strony teunikalne cechy, pozytywne cechy sprzyjają właśniewystępowaniu różnorodnych dermatoz.I to mogą być dermatozyzapalne, bakteryjne, grzybicze czy też pasożytnicze.

I jeśli popatrzymy na objawytych najczęściej występujących, chorób skórygłowy, to zauważymy, że taknaprawdę ich obraz kliniczny jest bardzoczęsto bardzo podobny do siebie.Te objawy się nakładają.Możemy obserwować rumień, złuszczanie, łysienie,świąd, więc taka bardzo dobrze przeprowadzonadiagnostyka, w szczególności diagnostyka różnicowa,jest konieczna celem postawienia prawidłowego rozpoznaniai skutecznego doboru terapii.Pierwszy temat, jaki chciałabym omówić,

to łuszczyca skóry owłosionej głowy.Sama łuszczyca ocenia się, że,występuje u około dwóch procentpopulacji.Proszę państwa, jeśli popatrzymy, toz tych dwóch procent od pięćdziesięciudo osiemdziesięciu procent chorych złuszczycą, w zależności, od danych,ma także łuszczycę w zakresieskóry owłosionej głowy.

Oczywiście zdarzają nam się teżpacjenci, u których jedyną lokalizacją jestskóra owłosiona głowy.Wtedy są to pacjenci dużobardziej, wymagający.Często, do postawienia skutecznego,dobrego rozpoznania konieczne jest też badaniehistopatologiczne.Pewne wskazówki oczywiście może nam,dostarczyć tutaj badanie płytek paznokciowych,na których, mogą byćteż zmiany łuszczycowe czy też wywiadrodzinny występowania, łuszczycy wrodzinie.

Jeśli chodzi o sam obrazkliniczny, to, co widzimy, to sąwyraźnie odgraniczone zmiany rumieniowe.One najczęściej są pokryte grubą,srebrzystobiałą łuską i takim zmianom towarzyszyświąd.To, o czym warto wspomnieć,to że w długo trwającej łuszczycy,czy też w łuszczycy, wktórej mamy bardzo duże, nawarstwieniełuski, bądź też w postaciacherytrodermicznych czy też krustkowych, może wystąpićtakże rozległa utrata włosów.

Tutaj widzimy typowy obraz łuszczycyw zakresie skóry owłosionej głowy.Widzimy łuskę, naciek, wzakresie zmian.Zmiany też to też jestcharakterystyczne, że często przechodzą z tejlinii włosów na linię szyiczy też linię okolicy zauшnej, czytak jak widzicie państwo natym, na tym zdjęciu, nalinię czoła.To wszystko są wskazówki diagnostyczne,że właśnie mamy do czynienia złuszczycą.

Jeśli chodzi o leczenie miejscowe,zgodnie z wytycznymi Polskiego TowarzystwaDermatologicznego w leczeniu miejscowym łuszczycyplackowatej, rekomendowane jest, stosowaniepołączenia betametazonu z kalcypotriolem.Tutaj do wyboru mamy różnepodłoża.Może być to podłoże,żelowe czy też podłoże, piany,a także glikokortykosteroidy.Tutaj w zakresie skóry owłosionejgłowy wybieramy sterydy o dużej,i średniej sile działania.Możemy je stosować zarówno wmonoterapii, jak też w połączeniu zlekami keratolitycznymi.

To stosowanie preparatów keratolitycznych,w leczeniu łuszczycy s-skóry owłosionej głowyma naprawdę bardzo duże znaczenie,szczególnie w tym pierwszym etapie leczenia.Dlatego że takie nawarstwione,łuski, które znajdują się na skórzeowłosionej głowy, one po prostu,tworzą taką mechaniczną barierę, którauniemożliwia wnikanie preparatów, leków,do ognisk chorobowych, co przekładasię na zmniejszenie skuteczności leczeniamiejscowego.Dlatego w tym początkowym etapiewarto dołączyć preparaty, które zawierają mocznik,kwas sa-salycylowy, kwas mlekowy czyteż, siarkę, tak żeby,żeby tą skuteczność naszych kolejnychmetod leczenia, zwiększyć.

Jeśli jednak leczenie miejscowe jestnieskuteczne, bądź też już na samympoczątku widzimy, że pacjent mabardzo nasilone, zmiany skórne wzakresie skóry owłosionej głowy, wtedyoczywiście włączamy leczenie ogólne.Co mamy do wyboru?Tutaj mamy metody klasyczne: acytretynę,cyklosporynę, metotreksat.Także od niedawna dostępne wPolsce, apremilast, oraz,leczenie biologiczne.

I możemy, to leczeniebiologiczne mamy dostępne oczywiście w ramachprogramu lekowego.Aktualnie mamy dostępne jedenaście lekówz trzech grup, z trzechgrup lekowych.Myślę, że to, co jestwarte podkreślenia, to fakt, że,opcje terapeutyczne możemy już zaproponowaćpacjentom od czwartego roku życia,a także preparat adalimumabu jestmożliwy, do przepisania pacjentom wramach samofinansowania.

Kolejny temat to łojotokowe zapalenie,skóry głowy.Jest to przewlekła choroba wy-wypryskowa,która najczęściej lokalizuje się w zakresieowłosionej skóry głowy, ale także,w okolicach twarzy, czyteż tułowia.Ogólnie tam, gdzie mamy okolicebogate w gruczoły łojowe.Jeśli chodzi o etiologiczne powiązania,tutaj możemy wyróżnić, ym, zwiększoną aktywnośćgruczołów łojowych czy też nieprawidłowyskład samego łoju, i aktywnośćMalassezji furfur, czyli drożdżopodobnego grzyba. Wprzypadku łojotokowego zapalenia skóry głowy wyróżniamypostać niemowlęcą, jest to postać,która rozwija się u najmłodszych dzieciponiżej trzeciego, miesiąca życia.Potocznie nazywana jest właśnieciemieniuchą oraz postać dorosłą, łojotokowego zapaleniaskóry, która rozwija się pookresie dojrzewania.Oczywiście możemy wymienić kilkasytuacji, kilka czynników, które są związanez ciężkim przebiegiem łojotokowego zapaleniaskóry u dorosłych.I takim sztandarowym przykładem, sztandarowągrupą pacjentów są pacjenci z chorobamineurologicznymi i psychiatrycznymi, z chorobąParkinsona, z dyskinezami czy też stosujących,stosujący leki neuroleptyczne, atakże pacjenci w przewlekł-przewlekłym stanie immunosupresji.Dodatkowo takim czynnikiem jesz-- jestteż obecność zespołów wrodzonych.Na przykład zespół Downa, czyteż myślę, że tutaj dotyczący większościnaszej obecnie populacji przewlekły braksnu czy też nasilony stres.

Jeśli chodzi o obraz kliniczny,to typowo obserwujemy takie zmiany łososiowe,rumieniowe, które są pokryte łuską.I tutaj zwracam uwagę, żew literaturze ta łuska, która jestzwiązana z łojotokowym zapaleniem skóry,najczęściej jest opisywana i tak teżwidzimy klinicznie jako łuska żółta,tłusta, w przeciwieństwie do srebrzystobiałej łuski,opisywanej w łuszczycy.Ale oczywiście nie ma takłatwo w medycynie.Czasami zdarzają się pacjenci, gdziezmiany o charakterze łuszczycy nakładają siętakże na łojotokowe zapalenie skóry.Mówimy wtedy o zmianach ocharakterze sebo psoriasis.

Z kolei łupież zwykły tojest łagodna postać łojotokowego zapalenia skóry,w której nie mamy stanuzapalnego, nie mamy rumienia, podrażnienia.Sam łupież dotyka częściej mężczyzn.Częściej też pacjenci trafiają donas w okresie jesienno-zimowym.No jest to bardzo częstajednostka chorobowa, bo ocenia się, żedotyczy ponad pięćdziesiąt procent światowejpopulacji.

Jak leczyć w takim raziełojotokowe zapalenie skóry i łupież, tączęstą jednostkę?Tutaj przede wszystkim rola szamponówprzeciwłupieżowych.One mogą zawierać siarczek selenu,pirytionian cynku czy też dziegcie orazoczywiście szampony przeciwgrzybicze z ketokonazolemczy też cyklopiroksem.W początkowym etapie leczenia teszampony należy stosować co najmniej dwa,trzy razy w tygodniu przezkilka tygodni, aż do uzyskania rezultatu,a następnie w celu zapobieżenianawrotów takie szampony powinny być stosowanetakże raz w miesiącu.I tutaj podczas tej terapiisą dwie bardzo ważne kwestie.Pierwsza kwestia to odpowiednie stosowanietych szamponów przeciwłupieżowych, przeciwgrzybiczych, czyli nakładanieich na mokrą skórę głowyprzez odpowiednio długi czas po momencieuzyskania piany co najmniej pięćminut, a następnie spłukanie tak, abyte składniki aktywne w szamponachmiały szansę, zadziałać.A drugą kwestią jest stosowaniepomiędzy stosowaniem tych szamponów przeciwłupieżowych, przeciwgrzybiczych,delikatnych szamponów nawilżających tak, abyagresywne nasze leczenie szamponami, niewywołało w tyle nie zmianwyp-wypryskowych czy też nadmiernego przesuszenia naskórze głowy, które też będzieobjawiało się świądem.

A jeśli chodzi o leczenieciemieniuchy, tutaj najważniejszą kwestią jest zmiękczeniełuski.I jak możemy uzyskać takiezmiękczenie łuski?Możemy aplikować preparaty z mocznikiemprzed, przed kąpielą dziecka, anastępnie próbować delikatnie podczas kąpieli,usunąć taką łuskę.To, co jest bardzo ważnenie drapiemy tej łuski na sucho,nie usuwamy jej mechanicznie inie dodajemy oleju, olei do mycia.Dlatego że takie dodawanie oleimoże dodatkowo nasilać zmiany.No bo jak wiemy upodłoża tej ciemieniuchy jest łojotok, któryjest tą postacią dziecięcą, tak?Wspomagająco dodatkowo możemy, ym, dołączyćpreparaty przeciwgrzybicze, na przykład klotrimazol.Oczywiście tutaj w ramach terapiioff-label, tak jak to często jestspotykane w dermatologii.I kolejny temat, który chciałabym

dzisiaj omówić jest to grzybica skóryowłosionej głowy.I w tym przypadku tojest choroba, która dotyczy głównie dzieci.I w Polsce grzybice skóryowłosionej głowy wywołują głównie dwa dermatofityzoofilne.To jest Microsporum canis iTrichophyton mentagrophytes.Z kolei jeśli chodzi odermatofity antropofilne, tutaj sporadycznie uzyskujemy hodowlętrichophyron-- Trichophyton tonsurans.

To, co jest bardzo ważne,że w przypadku dermatofitów zoofilnych będziemyobserwować dużo większy stan zapalnyw zakresie skóry owłosionej głowy.Oczywiście, jeśli chodzi o drogęzakażeń, w przypadku dermatofitów zoofilnych jestto droga kontaktu bezpośredniego.Microsporum canis najczęściej w, wkontakcie z kotami, psami czy teżgryzoniami typu chomik czy teżświnka morska.Z kolei dermatofity antropofilne tozarówno droga kontaktu bezpośredniego czy teżpośredniego poprzez wspólne używanie ręcznikówczy też przyrządów do pielęgnacji skóryowłosionej głowy.

Na co zwrócić uwagę podczaszbierania wywiadu, jeśli podejrzewamy zakażenie grzybiczew zakresie skóry głowy?Takie podstawowe kwestie typu czastrwania zakażenia, ale także czy pacjentstosował dotąd leczenie przeciwgrzybicze.Dlatego, że stosowanie leków przeciwgrzybiczychprzed wykonaniem badania mykologicznego może wpłynąćnam na wynik i możemyuzyskać wynik fałszywie ujemny.Oczywiście warto także dopytać oogólny stan zdrowia chorego, czy teżnarażenia właśnie na grzybi-grzybice odzwierzęce,czy też narażenia środowiskowe.

Wyróżniamy trzy postacie kliniczne grzybicy,grzybicę drobnozarodnikową, strzygącą powierzchowną i woszczynową. Ztych wszystkich trzech, typównajczęściej występującą w Polsce postacią jest,grzybica, strzygąca.Jest to grzybica, która charakteryzujesię niewielkim stanem zapalnym, niewielką,utratą włosów i obserwujemy takiedo-drobne złuszczające się ogniska, które zawierająułamane na różnych poziomach włosy.Wyglądają tak, jakby nierówno,przystrzyżone.Jest to grzybica, która niepowoduje blizn, nie powoduje, trwałegowyłysienia.

Z kolei postać drobnozarodnikowa.Tutaj, jeśli chodzi o teogniska, one są, odrobinę większe,są bardziej owalne, bardziej okrągłe.Włosy są, ułamane najczęściejrówno na wysokości około jednego, dwóchmilimetra nad skórą głowy.Jest to też, postaćgrzybicy, którą musimy różnicować z łysieniemplackowatym.

I postać woszczynowa, któraaktualnie w Polsce nie jest stwierdzana,ale jest wysoce charakterystyczna.Tutaj obserwujemy tarczki woszczynowe,czyli takie skumulowane siarkowo-żółte łuski, strupy.Dodatkowo mamy charakterystyczny zapachzmian i, łysienie bliznowaciejące potakiej, takiej grzybicy.

Dodatkowo w badaniu pacjentawarto także dopytać i sprawdzić,czy nie mamy zmian,grzybiczych w innych lokalizacjach, wzakresie skóry gładkiej, wszczególności w zakresie pachwin, warg sromowych,u kobiet czy teżu mężczyzn napletka, oraz wzakresie jamy ustnej i paznokci.Jeśli chodzi o główne kryterium,które upoważnia nas do rozpoznania grzybicy,jest to, oczywiściewyizolowanie i identyfikacja grzyba.

Jest to złoty standard izgodnie z rekomendacjami tylko po takimwyniku możemy rozpocząć, terapię.Oczywiście, kluczem jest teżwłaściwie pobrany ma-- materiał dotakich badań mykologicznych.I jeśli chodzi o skóręowłosioną głowy, tutaj powinniśmy, pobraćzarówno wyskrobiny naskórka, jak teżkilka włosów do takiego, badania.Kilka wskazówek mogą, mogąnam dostarczyć badania dodatkowe, takie jak,badanie fluorescencji w lampieWooda.W przypadku grzybicy drobnozarodnikowej jestto seledynowa fluorescencja czy też,badanie preparatu bezpośredniego rozcień-z rozcieńczonąkrea-keratyną dwudziestoprocentowym roztworem wodorotlenku ko--potasu, gdzie możemy uwidocznić bezpośredniona żywo strzępki grzybni.

Jeśli chodzi o samo leczenie,to w grzybicy owłosionej skóry głowyleczenie ogólne jest postępowaniem zwyboru.I wprz-- jeśli mamystwierdzoną grzybicę drobnozarodnikową, czyli mikrosporyazę, dowyboru mamy opcje terapeutyczne, takiejak terbinafina w dawce dwustu pięćdziesięciumiligramów na dobę przez dwamiesiące, itraconazol w dawce dwustu miligramówna dobę przez osiem tygodni,czy też flukonazol w dawcestu miligramów na dobę przez,osiem tygodni.

Ale rekomendacje mówią, żedobrze razem z leczeniem ogólnym jednocześnieprowadzić także leczenie miejscowe.I w tym leczeniu miejscowymmożemy polecić, pacjentowi, aby dodatkowoprzecierał ogniska chorobowe, trzyprocentowymspirytusem rezorcynowym.Pacjent może także aplikować preparatyazolowe, z ciklopiroksem czy teżamolfiną w postaci maści, kremów,czy też stosować szampony, przeciwgrzybicze.Oraz także można,polecić depilację włosów.

Trochę inaczej wygląda,sytuacja w przypadku grzybicy strzygącej, czylitrychofitiazty, dlatego że tutaj toleczenie jest przedłużone do szesnastu tygodnii chociaż preparaty są takiesame, to ta terapia jest,dłuższa.W przypadku tych zmianone też często charakteryzują się jednaktrochę większym stanem zapalnym.Można w okresie, ostrych,ostrym zapalnym zastosować okłady zdwuprocentowego kwasu bornego, czyteż z dwuprocentowego ichtiolu.

Ważną kwestią w przypadku grzybicyjest także profilaktyka.Jeśli stwierdzimy grzybicę od zwierzętą,od zwierzęcą, przepraszam, to musimytakże rozpocząć leczenie chorych zwierzaków.Warto także przebadać osobyz najbliższego otoczenia pacjentów pod kątem,stwierdzenia bezobjawowych przypadków czyteż nosicieli zakażeń grzybiczych na skórzeowłosionej, głowy.I żeby także takim nawrotomzapobiec, powinno się przeprowadzić dezynfekcję grzebienido włosów, szczotek, zabawek czyteż zakażonej odzieży, czapek i pościeli.

Także ja bardzo dziękujęza uwagę.Mam nadzieję, że będziemymieć jeszcze okazję kiedyś rozwinąć temat,chorób skóry owłosionej głowy,bo naprawdę jest to temat rzeka.Dziękuję.