Nowe wytyczne Europejskiej Rady Resuscytacji 2025 – co nowego w resuscytacji i stanach nagłych, ważne dla lekarza POZ

[muzyka intro] Dzień dobry państwu, witam serdecznie.Sądzę, że być możewśród, rozmaitych wytycznych ukazujących siębez przerwy mogło państwu umknąć,że pod koniec ubiegłego roku pojawiłysię nowe wytyczne resuscytacji, którewbrew nazwie nie dotyczą tylko resuscytacji,ale również stanów nagłych.I będę starała się państwupowiedzieć o najważniejszych zmianach w tymzakresie oraz, no, generalnie onajważniejszych aspektach, które są z tymzwiązane.

Do kogo stosujemy wytyczneEuropejskiej Rady Resuscytacji?Otóż, eu-, te właśnie,wytyczne stosujemy d-do wszystkich dzieciponiżej osiemnastego roku życia zwyłączeniem noworodka na sali porodowej.I tu uwaga: jeżeli jestto starszy noworodek, wystarczy, że znamywytyczne pediatryczne, ponieważ powinien onbyć resuscytowany według zasad obowiązujących dlawszystkich innych dzieci.Oczywiście, jeżeli nie wiemy, ilelat ma poszkodowany, decydujemy na oko.

Tu jest trochę skrótów.Ja będę je rozwikływała wtrakcie, wykładu, natomiast, nawszelki wypadek umieściłam je tuna slajdzie.Wiem, że państwo możecie dotego wrócić.

Po pierwsze wytyczne resuscytacjiskłaniają nas do tego, żeby zapobiegaćzatrzymaniu krążenia, na zasadzierozpoznawania wczesnych problemów, dzięki czemu,no, mamy szansę, niedopuścić do tego, żeby do zatrzymaniakrążenia doszło.W wersji angielskiej jest toczyli behavior, breathing and bodycolor, które ja sobie pozwoliłamprzerobić na polską KOZĘ: kolor skóry,oddychanie, zachowanie.I to jest coś takiego,czego możemy nauczyć rodziców.

Jeśli chodzi o zmianyzachowania, to jeżeli mamy dziecko zzaburzeniami zachowania: splątane, pobudzone, wiotkieczy sztywne, czyli ze zmienionym napięciemmięśniowym, które ma drgawki,bądź też widać jakiś inny nieprawidłowywzorzec ruchowy, płacze w sposóbnieutulony, widać, że boli je cośi nie możemy tego wnormalny sposób uśmierzyć, nie możemówić lub chodzić, a mogłowcześniej.Powinniśmy, zwrócić na tooczywiście pilną uwagę i pędzić zdzieckiem do szpitala.Podobnie wtedy, gdy dziecko maproblemy z oddychaniem.Podobnie jak wtedy, kiedykolor skóry jest nieprawidłowy, czyli dzieckojest sine, marmurkowate, blade, szareczy ziemiste.I tu chciałabym zwrócić uwagę,że coraz więcej naszych pacjentów tosą pacjenci z ciemniejszym koloremskóry i u tych dzieci możebyć zarówno nam, lekarzom, trudniejocenić, sytuację, jak i niestetypulsoksymetry również gorzej odczytują utych dzieci saturację i musimy miećto na uwadze.

I tu, za pomocąsztucznej inteligencji, przyznaję, sobie pozwoliłam,taki właśnie ulotkę zrobić,którą można zasadniczo wydrukować.Ja mogę też państwu przesłać,żebyście mogli państwo ją wydrukować idawać swoim rodzicom, bo wtakiej sytuacji rodzice powinni pędzić doszpitala, a nie pędzić zdzieckiem do POZ-u, co zapobiegnie wieluproblemom, którzy państwo możecie mieć.

Jeżeli dziecko jest przytomne,ale widać, że ciężko chore,najczęściej ono-- natura mu podpowie,w jaki sposób, ono chcebyć położone.Czy chce się położyć, czywoli siedzieć tak jak to siędzieje zazwyczaj w przypadku duszności.

Ym, bardzo polecam państwu, żebymonitorować, mierzyć i dokumentować parametry życiowe,ponieważ wszyscy wiemy, że sytuacja,jeśli chodzi o dziecko, ijego stan, potrafi zmieniać sięw sposób błyskawiczny niekiedy.To, dla własnego bezpieczeństwa,również prawnego, warto wi-- ocenićstan na piśmie, jaki onbył w momencie, kiedy myśmy dziecko,widzieli.Także badamy dziecko, monitorujemy to,co mierzalne i w ten sposóbjesteśmy w miarę, bezpieczni.

Ym, jeżeli już rzeczywiście miałobydojść do sytuacji, w której dzieckow POZ-cie ma zatrzymanie krążenia,w BLS-ie, czyli w podstawowych zabiegachresuscytacyjnych, zmieniło się to, żek-- wtedy, gdy tylko stwierdzimy, żedziecko jest nieprzytomne, wzywamy pomoc.To jest priorytetowe.Oczywiście w sytuacji, kiedy mamytelefon, bo gdybyśmy musieli już gdzieśbiegać, szukać telefonu, wówczas przezminutę resuscytujemy, zanim, w- zanim,zaczniemy uganiać się zawłasnym telefonem.

Także to, :check, call, CPR.Tak, rapowo możesobie powiem.Jest to coś takiego, cow tej chwili, jest nowością.Mianowicie natychmiast po sprawdzeniuprzytomności dzwonimy.Proszę o tym pamiętać.

Tu chciałabym zachęcić dozajrzenia w te wytyczne, ale niemusicie państwo nawet zaglądać, ponieważjeżeli najedziecie na te kody QR,zobaczycie państwo na filmach, wjaki sposób wykonać te rzeczy, któretutaj są napisane.T-taka fantastyczna nowa rzecztych wytycznych.Czyli są nie tylko, nietylko są one napisane, ale sąfilmy, które pokazują nam, jakto wszystko wykonywać.

Pamiętamy wszyscy, że udziecka do zatrzymania krążenia zazwyczaj dochodziwskutek niedotlenienia.Stąd inny schemat resuscytacji niżu dorosłych.Zaczynamy od pięciu oddechów ratowniczych,następnie piętnaście ucisków, dwa wdechy.To wszystko państwo wiecie.

Natomiast to, co się zmieniło,to to, że w tej chwiliu niemowlęcia, jedyną zalecanąmetodą ucisków są te-- metoda dwóchkciuków.A w momencie, kiedy jużuznamy, że jesteśmy, nieskuteczni wten sposób — to dotyczyszczególnie osób z bardzo małymi rękami.Wiem, o czym mówię, bowłaśnie takie mam — towtedy raczej przechodzimy na jednądłoń niż tą metodę dwóch palców,która była wcześniej również zalecana.I tu chciałam podkreślić, żenie ma jakichś sztywnych reguł, wjakim wieku zmieniamy sposób resuscytacji.Po prostu jeżeli uważamy, żeto, co robimy, jest nieskuteczne, przechodzimyna następną metodę.

Jeśli chodzi o uciskiklatki piersiowej, no to tutaj najistotniejszejest to, żeby to byłoodpowiednio mocno.Lepiej ciut za mocno niżciut za słabo.I bardzo ważne, żebyklatka wracała do swojego, zwykłegokształtu, bo inaczej jeżeli będziemyleżeć na pacjencie, nie odpuszczać wpełni, to będzie upośledzało rzutserca.No i oczywiście jak najdłużejuc-- znaczy jak najkrótsze przerwy pomiędzyuciśnięciami, są-- jestto bardzo ważne.

Jeżeli chodzi o to,co ma-- czego się spodziewamy wzwiązku z tym, że udziecka dochodzi do zatrzymania krążenia zazwyczajw sposób niedotlenienia, to przypominam,że zazwyczaj są to rytmy niedo defibrylacji.Jakkolwiek wytyczne zalecają, że jeżelidysponujemy, AED, to powinniśmy goużyć. jeżeli jest on blisko,i jest nas więcej, takjak zwykle jakbyśmy byli wPOZ-cie, to ktoś biegnie po AED,my zaczynamy działać.Natomiast gdybyśmy byli sami, tojednak zaczynamy działać, ponieważ no ryz--znaczy jakby szansa na to,że to AED jest potrzebne, niejest u dziecka taka duża.

A kiedy ona jest większa?Wtedy, kiedy mamy do czynieniaz cho-z dzieckiem z chorobą serca,czy wtedy, kiedy doszłodo nagłego upadku w trakcie aktywnościfizycznej lub dziecko zostało porażoneprądem.Wtedy rzeczywiście spotykamy się tychrytmów do defibrylacji.Tutaj AED będzie miało kluczoweznaczenie.

Jeżeli dany model defibrylatora,ma elektrody pediatryczne, stosujemy je udzieci poniżej ósmego roku życiamniej więcej i poniżej dwudziestu pięciukilogramów.Te, u starszych dziecistosujemy już te standardowe, tak zwanedorosłe elektrody.Natomiast też trzeba pamiętać,że jeżeliby były tylko te,elektrody standardowe, to musimy jeużyć w, u, w każdym przypadku,również u niemowlęcia.Najmniejszego dziecka, które potencjalnie tegowymaga, należy użyć elektrod, tylko inaczejje przyklejamy.U tych małych dzieci kleimyje zdecydowanie jedną z przodu, jednąz tyłu.U starszych dzieci można jeprzy-przy-przykleić dwojako albo jedną z przodu,drugą z tyłu, takjak u tych dzieci, młodszych,albo również w sposób dorosły.Oczywiście natychmiast po defibrylacjiwznawiamy uciski klatki piersiowej, jak najkrótszeprzerwy.No i oczywiście, gdybyz jakiegoś powodu wentylacja była niemożliwa,to przynajmniej masujemy takie dziecko.

To państwo na pewno pamiętacie,że, to są odwracalne przyczyny,które musimy wy-wykluczyć w przypadkuzatrzymania krążenia.I przynajmniej dwie z nich,czyli hipoksja i hipowolemia, to sątakie rzeczy, które można bystarać się wyrównywać już na etapiePOZ-u.

I tu znowu, zalecam,żebyście państwo obejrzeli sobie filmy.

Filmy się oczywiście lepiej pamiętaniż, tylko to, co sięmówi.I teraz, jeżeli chodzio sytuację ciała obcego w drogachoddechowych.

Co robimy najpierw?I to znowu coś takiego,co warto by było spróbować, choćbyw formie ulotki, przeszkolićrodziców.Oceniamy efektywność kaszlu.

Pamiętamy, że efektywny kaszel jestnajskuteczniejszą metodą usuwania ciała obcego zdróg oddechowych.W związku z tym,jeżeli, kaszel jest efektywny, niedziałamy, bo możemy-- przedwczesne naszedziałanie może doprowadź-do-doprowadzić do pełnej,pełnego zatkania dróg oddechowych wsytuacji tylko częściowej obturacji.W związku z tymobserwujemy.

Natomiast w sytuacji, kiedy kaszeljest nieefektywny, czyli jeżeli kaszel jestcichy, jeżeli, widzimy, że,tak naprawdę pacjent próbuje kaszleć,ale tak naprawdę nie kaszle,jeżeli zmienia kolor i oczywiście traciprzytomność, no to w takiejsytuacji działamy, natychmiast.Wzywamy pomoc również.

No i działamy wtaki sposób, jak pamiętacie państwo poprzednio,czyli, za-niezależnie od wiekuzaczynamy od pięciu uderzeń między łopatki.Do wieku, w którym jestto możliwe w pozycji głową wdół, bo wtedy grawitacja nampomoże.

Natomiast w przy-w przypadku niemowląt,zamiast uciskać nadbrzusze, tak jakto się robi u osóbpowyżej pierwszego roku życia i udorosłych, uciskamy klatkę piersiową.I tu uwaga znowu metodądwóch kciuków, tak jak to byłow masażu serca niemowlęcia.Taką metodę, zalecił-zaleciły wytyczne.Uczciwie mówiąc, moim zdaniem jestto niewygodna metoda.No ale trudno, zwytycznymi się nie dyskutuje.

No i oczywiście jeżelidziecko z ciałem obcym w drogachoddechowych, przestaje z-po-okazywać objawyżycia, natychmiastowo rozpoczynamy resuscytację, zaczynając równieżwtedy od pięciu oddechów ratowniczych,mając nadzieję, że przemieścimy ciało obcew taki sposób, żeby jednakudało się tam, dostarczyć,powietrze.Lub też wepchniemy jepo prostu głębiej.Bo jak państwo sobie możeciewyobrazić, zdecydowanie lepiej mieć zatkane jednooskrzela, niż zatkaną mieć całątchawicę.

Jak rozpoznać, ostrąniewydolność oddechową?Myślę, że nikomu z państwa,przypominać nie trzeba.Natomiast chciałabym zwrócić uwagę nafakt, że jeżeli dziecko już zmieniakolor skóry, jest sine, jeżeli,jeżeli, ma bradypnoę, jeżelima już bradykardię, no tojest to sytuacja, w której jestto, najwyższy alarm poprzedzającyzatrzymanie krążenia właśnie.I o tym, musimykoniecznie pamiętać.

Taka sytuacja, która w POZ-cieteż się państwu może zdarzyć, bow tej chwili coraz więcejtakich dzieci wychodzi ze szpitali, wzwiązku z tym one teżmają w końcu swoich lekarzy pierwszegokontaktu.Gdyby stra-- pojawiło sięu państwa dziecko z problemami oddechowymi,które ma tracheostomię, po pierwszepodejrzewajcie zatkanie rurki.Czyli po pierwsze trzeba tamwstawić, włożyć cewnik do rurkii postarać się odessać.Jeżeli to nic nie pomaga,jeżeli cewnik nie wchodzi, no tonajlepiej byłoby wymienić rurkę.Pozwolę sobie pokazać.Czy mnie widać?Widać.Takim ruchem, prawda?Tchawica, jeżeli dziecko leży, poprostu to powinno być p-- łatwe.Wkładamy rurkę, w tensposób, do, tchawicy,

i to powinno pomóc.Rodzice ze-- powinni mieć rurkęze sobą w takiej sytuacji.Oczywiście, no jeżeli nie mają,to, to jest trudniej.Jeżeli, to sięnie udaje, to wentylujemy dziecko przezmaskę.Bardzo często te dzieci dasię-- one mają przeciek wokół rurki,w związku z tym częstowentylacja przez maskę będzie skuteczna.Jeżeli jest nieskuteczna, to możemypróbować wentylować przez otwór stomijny.

Jak rozpoznać ostrą niewydolność krążenia?Otóż, no tu również mamy,te czerwone flagi.Pamiętajmy, że, hipotensja jestpóźnym objakiem-- wem wstrząsu, późnym objawemniewydolności krążenia.No a jeżeli dzieckoma bradykardię, no to znowu, takjak i poprzednio, jestto ten moment, który poprzedza zatrzymaniekrążenia i zaburzenia świadomości zarównoprzy niewydolności oddechowej, jak i przyniewydolności krążenia świadczą o tym,że sytuacja jest bardzo, zaawansowana.

Działamy tutaj według tegoschematu ABCDE i, chciałabym przypomnieć,że jeżeli o ocenę,o, w ocenie przytomności może byćwygodniejsza dla nas, na codzień niepracujących z dziećmi nieprzytomnymi, skalaAVPU, bo to jest skala,która ocenia tylko to, czy pacjentjest przytomny, czy reaguje nagłos, czy reaguje na ból, czyjest w ogóle nieprzytomny.I to właśnie kolejnymi literamioznaczamy.Oczywiście zawsze oceniamy źrenice.Zwracamy uwagę na te wszystkieobjawy, które tutaj są wymienione.

W POZ-cie również możemyna pewno sprawdzić, czy pacjent niema przy drgawkach, nie mahipoglikemii.W razie czego glikemię wyrównać.I również jeżeli mamytaką szansę, to sprawdzić podstawowe elektrolity,w szczególności sód i wapńi w razie czego też jewyrównywać.Natomiast, ta glikemiato jest coś takiego, co rzeczywiściełatwo sprawdzić, a w-są todwie naczej-najczęstsze przyczyny utraty przytomności, czylihipoglikemia, ewentualnie hiperglikemia, czyli nieprawidłowaglikemia, i zatrucie.W związku z tym,no myślę, że sprawdzenie glikemii jestdostępną, dostępne i możliwew każdym, POZ-cie.W razie czego pamiętajmy, żemożemy ją łatwo wyrównać, podającdziesięcioprocentową glukozę, w przypadkudziecka nieprzytomnego.Dwa mililitry na kilogram.Jest to, no zmiana,ilości w porównaniu z poprzednimi wytycznymi.

Jeżeli chodzi o E,to chodzi o to, żeby sobie,żeby dziecko zawsze badać rozebrane,i brać pod uwagę możliwośćurazu nieprzypadkowego.I tu chciałabym powiedzieć, że-To,co jest bardzo, istotne, toto, że pamiętajmy, że to,że rodzice wyglądają miło, nie,zawsze oznacza, że to sąmili ludzie.I-i chciałam powiedzieć z własnegodoświadczenia, że dziecko, kt-- znaczy,jakby, przynajmniej raz zostałamnabrana przez tatę, który wyglądał nazainteresowanego, bardzo inteligentnego człowieka.To był wysoko wykształcony człowiek,chodzący, elegancko ubrany.I okazało się, że zamordowałswoje dwoje dzieci.W związku z tym poprostu uczulam państwa na takie sytuacje.

No i oczywiście staramy sięteż rozpoznać objawy zagrażające życiu, czylina przykład tą pierwszą wybroczynęw sepsie czy jakieś objawy,anafilaksji.Anafilaksję myślę, że powinniśmyw miarę, być w staniełatwo rozpoznać.I co mamy robić?

Przede wszystkim, proszę państwa, zatrzymujemytrigger.Oczywiście, o ile jest tomożliwe.Jak jest niemożliwe, no tojuż przepadło.I podajemy adrenalinę domięśniowo.Najłatwiej pamiętać, że u dorosłychi dzieci powyżej dwunastego roku życiapodajemy pół miligrama domięśniowo, międzyszóstym a dwunastym rokiem życia podajemyzero trzy miligrama domięśniowo iponiżej szóstego roku życia podajemy zeropiętnaście miligrama domięśniowo.

Jeśli chodzi o pozycję ciaław anafilaksji, jeżeli dziecko jest przytomne,to ono samo wybiera sobieoptymalną pozycję ciała, natomiast nieprzytomne,może być ułożone, w-wewstrząsie oczywiście, jeśli jest w pozycjiprzeciwwstrząsowej.

Przypominam, że antyhistaminiki nieratują życia, jedynie łagodzą świąd,i glikokortykosteroidy w tej chwiliwyraźnie jest powiedziane, że należy zastosowaćwyłącznie wtedy, jeśli dziecko maastmę.Dlaczego, jest toważne?

a oczywiście jeżeli mamytaką możliwość, to zakładamy również dojściedożylne i podajemy, płyn,izotoniczny, krystaloid izotoniczny bez glukozy,najlepiej zbilansowany w bolusach podziesięć mililitrów na kilogram z ocenąpo każdym bolusie.

Jeżeli dziecko ma objawy,wziewne, to również możemy dodać dotego leki, w inhalacjiwziewne.No i oczywiście obserwujemy dziecko,ponieważ nie za bardzo mamy nato szansę w POZ-cie, tojednak niestety jeśli to jest poważnaanafilaksja, to wysyłamy delikwenta doszpitala.

Dlaczego nie dajemy,glikokortykosteroidów?Proszę państwa, wiadomo, żeto nie działa.To zostało potwierdzone, adaje nam takie fałszywe poczucie, żeleczymy anafilaksję.Glikokortykosteroid nie wyleczy anafilaksji,a, no może opóźnić podanieadrenaliny.Dawajcie adrenalinę.To jest działanie bezpieczne.

We wstrząsie niekardiogennym, czylina przykład septycznym, czyli na przykładanafilaktycznym jeszcze raz przypominam bolusypo dziesięć mililitrów na kilogram zoceną po każdym bolusie.W razie czego, jeśli niemamy płynu zbilansowanego, podajemy sól.Bardzo szybko.

Tacharytmia.Dlatego też warto wa-mierzyć mierzalne,parametry, bo kto-- konia zrzędem temu, kto z-- odróżnidwieście od dwieście dwadzieścia na minutę,a powyżej to zasadniczo napewno je-- nie jest to tachykardiareaktywna z powodu gorączki, bóluczy, no w, czy,odwodnienia, tylko raczej jest towłaśnie czerw-skocz-częstoskurcz pierwotnie sercowy.

Wiadomo, że w nie, wniewyrównanej sytuacji stosujemy kardiowersję.Natomiast, chcę powiedziećo sytuacji, w której taki pacjentpojawia się u państwa wPOZ-cie.Dlaczego z-- wyszarzyłam i zbladłete pozostałe działania?Dlatego, że zasadniczo bezpiecznym działaniemjest tylko stymulacja nerwu błędnego.Ja widziałam takich dzielnych państwa,którzy dawaliście adenozynę w POZ-cie, aleto niestety nie jest działaniebezpieczne, ponieważ może w rzadkich bardzoprzypadkach, ale spowodować zatrzymanie krążeniai konieczność resuscytacji.Więc jeśli to dziecko jakośżyje, proponuję wezwać karetkę i wysłaćto dziecko do, szpitala,a nie samodzielnie podejmować się podawaniaadenozyny.

W ciężkim napadzie astmy państwoświetnie wiecie co robić.Ja tylko chciałam potwierdzić, żejeśli chodzi o beta-mimetyk, to niemusicie państwo, bać siępodawać tego dużo i nawet przezpierwszą godzinę ciągle.Oczywiście, jeżeli to jest takapoważna anafilaksja, to staramy się todziecko jak najszybciej przesłać doszpitala jednak, bo to będzie bezpieczniejsze.

I podsumowując, anafilaksja,anafilaksję leczymy adrenaliną, a nieglikokortykosteroidem.Chyba że nasz pacjent maastmę.Wtedy dajemy astmę, bo tenskurcz oskrzeli w trakcie anafilaksji możepotem przejść w, w skurczjuż astmatyczny i dlatego u astmatykówglikokortykosteroid podajemy, natomiast nie ukażdego pacjenta.Leki przeciwhistaminowe służą poprawie komfortużycia pacjenta, ale nie uratują tegopacjenta, więc raczej po stabilizacji.

Wyrównujemy glikemię, jeśli jest niska.I proszę państwa, powie-- nauczmynaszych rodziców, żeby wiedzieli, kiedy mająlecieć raczej na SOR niżdo państwa, placówki, POZ.Wtedy będziecie mieć tam mniejproblemów, a, też, opóźnieniepomocy będzie zdecydowanie, krótsze.

Czyli, no i oczywiściestarajmy się rozpoznawać stany nagłe, wtedyresuscytacja nie będzie potrzebna.To jest źródło.Zachęcam gorąco, żebyście państwo tamzajrzeli.Jest też wersja polska,Polskiej Rady Resuscytacji, tylko że niestetyskrócona.Dlatego podałam to źródło,konkretne.Serdecznie dziękuję za uwagę ichętnie odpowiem na pytania, jeśli państwotakie będziecie mieli.