Diagnozuj i lecz: astma nierozpoznana i nieleczona u osoby dorosłej

Astma oskrzelowa jest przewlekłą chorobą zapalną dróg oddechowych, charakteryzującą się napadową dusznością, świszczącym oddechem, kaszlem oraz uczuciem ściskania w klatce piersiowej. Objawy mają charakter zmienny i mogą występować po ekspozycji na alergeny, zimne powietrze, wysiłek oraz w nocy i nad ranem. Zadaniem lekarzy POZ jest wczesne rozpoznanie, zlecenie badań potwierdzających oraz wdrożenie leczenia przeciwzapalnego – najczęściej wziewnych glikokortykosteroidów.

32‑letni mężczyzna, z zawodu programista, zgłosił się do gabinetu POZ z powodu przewlekłego kaszlu oraz nawracających od około czterech miesięcy dolegliwości ze strony układu oddechowego. Objawy pojawiają się w większości dni tygodnia i obejmują napadową duszność, świszczący oddech oraz suchy kaszel, szczególnie nocą i nad ranem. Pacjent relacjonuje również nocne przebudzenia z powodu kaszlu, występujące 1–2 razy w tygodniu. Dolegliwości nasilają się podczas wysiłku fizycznego oraz w kontakcie z zimnym powietrzem. 

Dotychczas pacjent nie był diagnozowany w kierunku astmy i nie stosował żadnego leczenia przeciwastmatycznego. Z wywiadu wynika okazjonalne stosowanie dostępnych bez recepty preparatów przeciwkaszlowych, bez istotnej poprawy.

Chory dotychczas nie leczył się przewlekle, nie pali papierosów. W wywiadzie rodzinnym zwraca uwagę obecność astmy u matki oraz alergii wziewnej u siostry. Pacjent zauważył, że jego objawy nasilają się wyraźnie w okresie pylenia traw, a w ostatnich tygodniach odczuwa zwiększone zmęczenie podczas aktywności fizycznej.

W badaniu fizykalnym pacjent prezentował dobry stan ogólny, pozostawał w pełnym kontakcie słowno-logicznym oraz był wydolny krążeniowo. Chód i postawa były prawidłowe, objawy oponowe ujemne. Nie stwierdzono zmian skórnych o charakterze wysypki lub wybroczyn. W spoczynku nie zaobserwowano duszności.

Stwierdzono następujące wartości parametrów życiowych: 

• ciśnienie tętnicze: 122/78 mmHg, 
• tętno: 88/min, 
• saturacja krwi obwodowej: 96%, 
• temperatura: 36,8 °C,
• BMI: 26,1 kg/m². 

Gardło bez cech stanu zapalnego. Śluzówki jamy ustnej prawidłowo wilgotne. Nos drożny. Węzły chłonne okolicy szyi niepowiększone. W badaniu otoskopowym uwidoczniono obustronnie prawidłową błonę bębenkową.

W badaniu układu oddechowego wyraźnie słyszalne świsty wydechowe. Podczas osłuchiwania serca nie odnotowano szmerów patologicznych. Badanie fizykalne brzucha nie wykazało odchyleń, a obrzęków obwodowych nie stwierdzono.

Na podstawie obrazu klinicznego podejrzewa się astmę o przebiegu umiarkowanym.

Zlecono: 

• codzienne stosowanie leczenia kontrolującego,
• edukację w zakresie rozpoznawania objawów zaostrzenia astmy,
• obserwację, kiedy objawy nasilają się – prowadzenie dzienniczka objawów,
• unikanie czynników zaostrzających chorobę (otyłości, narażenia na dym tytoniowy i inne zanieczyszczenia powietrza, narażenia na alergeny),
• wykonanie diagnostyki uzupełniającej: wykonanie spirometrii z próbą rozkurczową, wykonanie badań w kierunku alergenów wziewnych.

Wdrożono leczenie farmakologiczne w postaci dwóch preparatów:

• budezonid (GKS wziewny) w małej dawce (100–200 mikrogramów) – stosowany regularnie 2 razy dziennie,
• formoterol (LABA) stosowany wyłącznie w skojarzeniu z GKS,
• oba leki należy stosować doraźnie w przypadku wystąpienia objawów oraz przed planowanym wysiłkiem fizycznym (maksymalnie 72 mikrogramy dziennie).

W ramach uzupełnienia farmakoterapii i zmniejszenia ryzyka zaostrzeń astmy zalecono pacjentowi: 

• regularną aktywność fizyczną, 
• coroczne szczepienie przeciwko grypie, 
• szczepienie przeciwko COVID-19, 
• zbilansowaną dietę. 

Pacjent został poinformowany, że astma jest chorobą przewlekłą, ale możliwą do skutecznej kontroli pod warunkiem systematycznego stosowania zaleconego leczenia oraz regularnej obserwacji. Podkreślono także, że doraźnie stosowany lek rozszerzający oskrzela łagodzi jedynie dolegliwości i nie wpływa na przyczynę choroby, dlatego jego działanie pozostaje uzupełniające wobec leczenia przeciwzapalnego. Został również wyedukowany w zakresie prawidłowej techniki inhalacji. 

Pacjent został uprzedzony, że w przypadku narastającej duszności, spadku saturacji lub częstych nocnych przebudzeń konieczny jest pilny kontakt z lekarzem, ponieważ może to świadczyć o zaostrzeniu astmy.

Zalecono kontrolę po około 4–6 tygodniach od rozpoczęcia terapii w celu oceny skuteczności leczenia i rozważenia ewentualnych modyfikacji.

Wizyta kontrolna

Podczas wizyty stwierdzono dobrą kontrolę astmy. Pacjent zgłaszał istotne zmniejszenie częstości objawów dziennych i nocnych, brak ograniczeń aktywności fizycznej oraz sporadyczną potrzebę stosowania leku doraźnego. Nie odnotowano cech zaostrzeń astmy.

W związku z uzyskaną dobrą kontrolą choroby oraz w celu uproszczenia schematu leczenia zdecydowano o modyfikacji farmakoterapii.

Zalecono leczenie preparatem złożonym GKSw (małą dawkę) + formoterol  w jednym inhalatorze (np. Bufomix Easyhaler) 160 mikrogramów + 4,5 mikrograma na dawkę inhalacyjną – 2 razy dziennie jako leczenie podtrzymujące oraz 1 inhalacja doraźnie w przypadku objawów lub przed wysiłkiem fizycznym z wykorzystaniem tego samego inhalatora.

Maksymalna liczba dawek zależy od stanu pacjenta i indywidualnych zaleceń, dla większości dorosłych pacjentów maksymalna ilość inhalacji ICS-formoterol wynosi: do 12 inhalacji na dobę (łącznie podtrzymujące + doraźne).

Pacjent został ponownie poinformowany o przewlekłym charakterze choroby, konieczności systematycznego stosowania leczenia oraz obserwacji objawów. Uprzedzono, że w przypadku narastających duszności, spadku saturacji lub częstych nocnych przebudzeń konieczny jest pilny kontakt z lekarzem.

Przedstawiony przypadek 32-letniego mężczyzny odzwierciedla typowy obraz nierozpoznanej astmy umiarkowanej, przebiegającej ze zmiennymi objawami – codziennym kaszlem, świstami i nocnymi przebudzeniami. Badanie ujawnia świsty wydechowe, a rozpoznanie wymaga potwierdzenia spirometrią.

W pierwszym etapie leczenia zastosowano oddzielne preparaty: glikokortykosteroid wziewny oraz długo działający β₂-mimetyk, co pozwoliło na uzyskanie dobrej kontroli objawów. Podczas wizyty kontrolnej, zgodnie z aktualnymi wytycznymi GINA 2026, leczenie uproszczono do terapii MART z wykorzystaniem preparatu złożonego GKS–formoterol (np. Bufomix Easyhaler). Strategia ta poprawia adherencję, zmniejsza ryzyko zaostrzeń i pozwala na skuteczną długoterminową kontrolę astmy. Kluczowe znaczenie mają edukacja pacjenta, prawidłowa technika inhalacji oraz regularna kontrola efektów terapii.

MAT-PL-EH-072026-0008 

Praktyka kliniczna

Diagnozuj i lecz: Niewystarczająco kontrolowana astma

Sprawdź