Poradniki
Pulmonologia i laryngologia
POChP - Przewlekła Obturacyjna Choroba Płuc - Przewlekła choroba układu oddechowego

POChP - Przewlekła Obturacyjna Choroba Płuc

Przewlekła choroba układu oddechowego
Zapisuję
Zapisz
Zapisane

Spis treści

  1. Krótka teoria
  2. Wywiad
  3. Ocena kliniczna pacjenta
  4. UWAGA! CZERWONA FLAGA!
  5. Postępowanie diagnostyczne
  6. Ocena stopnia zaawansowania objawów
  7. Zalecenia
  8. Leczenie zaostrzeń
  9. Przykładowa wizyta
  10. Kody ICD-10
  11. Referencje

Krótka teoria

POChP – Przewlekła Obturacyjnych Choroba Płuc – charakteryzuje się utrzymującymi się uporczywymi objawami ze strony układu oddechowego (duszność, kaszel, odkrztuszanie plwociny) oraz trwałym ograniczeniem przepływu powietrza przez drogi oddechowe. Obturacja może być związana zarówno z patologią oskrzeli i oskrzelików, jak i pęcherzyków płucnych. Na POChP choruje około 10% Polaków po 40. roku życia

Choroba dotyczy głównie osób starszych (średnia wieku: 63 lata), częściej mężczyzn. Należy podejrzewać ją u każdej osoby po 40. r.ż., palącej lub narażonej na środowiskowe zanieczyszczenia powietrza, szczególnie gdy kaszle i wykrztusza plwocinę.

Najważniejszym czynnikiem ryzyka zachorowania na POChP jest palenie tytoniu (również bierne), odpowiedzialne nawet za 80% przypadków. Według WHO, POChP zajmuje 3. pozycję wśród najczęstszych przyczyn zgonów na świecie (ok. 3 mln zgonów rocznie).

Główne czynniki ryzyka POChP

Wywiad

Klasyczne objawy POChP
  • Jakie były okoliczności pojawienia się kaszlu, od kiedy występuje, jak długo trwa? – U pacjentów z POChP spodziewamy się kaszlu przewlekłego, występującego przez większość dni w tygodniu przez co najmniej 3 miesiące w okresie kolejnych 2 lat. Nałogowi palacze przyzwyczajają się do tzw. “kaszlu palacza”, często nie wiążą go z POChP i nie zgłaszają.
  • Jaki jest charakter kaszlu? Jaki jest rodzaj, charakter i objętość odkrztuszanej wydzieliny? – Dla POChP typowe jest odkrztuszanie przewlekłej, śluzowej, lepkiej wydzieliny, największe po przebudzeniuu niektórych pacjentów odkrztuszanie wydzieliny jest okresowe i związane z okresami zaostrzeń.
  • Czy pacjent zgłasza duszność? – W początkowym stadium pacjent może odczuwać dyskomfort w klatce piersiowej; duszność, początkowo o charakterze wysiłkowym, zwykle codzienna, nasila się z upływem czasu aż do duszności spoczynkowej, o podobnym nasileniu w ciągu dnia (bez wahań dzień/noc – jak w astmie).

Do oceny stopnia duszności używamy skali mMRC dostępnej na Remedium w formie kalkulatora. 

  • Jaka jest ogólna sprawność i stan pacjenta? – Ciężkie POChP charakteryzuje się szybkim męczeniem, utratą łaknienia, chudnięciem, pogorszeniem nastroju, objawami depresji i lęku.
  • Czy pacjent pali papierosy lub był wieloletnim biernym palaczem? – Palenie tytoniu (także bierne) odpowiedzialne jest nawet za 80% przypadków POChP.
  • Jaką pracę wykonuje/wykonywał pacjent? Gdzie mieszka? – Poza wywiadem w kierunku palenia papierosów istotną rolę odgrywają narażenia zawodowe (górnictwo, pyły i opary w miejscu pracy – substancje mające drażniący wpływ na układ oddechowy) oraz środowisko domowe w tym rodzaj ogrzewania, narażenie na smog, spaliny, pyły węglowe – wpływają na proces progresji choroby).
  • Czy u pacjenta występują inne choroby przewlekłe? – Często u pacjentów z POChP współistnieją choroby układu krążenia, cukrzyca lub zaburzenia oddychania w czasie snu, wpływa to na odczuwane przez nich dolegliwości, które mogą mieć różny charakter, wynikający z chorób współistniejących.
  • Czy u pacjenta występują inne choroby układu oddechowego? – W diagnostyce różnicowej, jak i ocenie stanu ogólnego pacjenta, szczególnie przydatne będą informacje na temat astmy oskrzelowejniewydolności serca, alergii, gruźlicy, zapaleń zatok czy polipów nosa..

Ocena kliniczna pacjenta

Objawy pacjenta zależą od stopnia zaawansowania choroby – od braku objawów po ciężką przewlekłą niewydolność oddechową. 

Obowiązuje ogólne badanie internistyczne, jednak wywiad powinien wskazać, które układy należy zbadać ze szczególną uważnością. W badaniu fizykalnym szczególną uwagę należy zwrócić na:

  • Ogólny stan pacjenta
    • kolor skóry – obecność sinicy centralnej w ciężkim POChP,
    • stopień odżywienia – kacheksja w ciężkim POChP.
  • Badanie układu oddechowego
    • oglądanie – wdechowe ustawienie klatki piersiowej, czasami klatka piersiowa beczkowata; widoczne używanie dodatkowych mięśni oddechowych, zaciąganie międzyżebrzy podczas wdechu, wydech przez „zasznurowane usta” w zaawansowanym POChP,
    • opukiwanie – nadmiernie jawny odgłos opukowy wskazuje na zaawansowaną rozedmę płuc,
    • osłuchiwanie – ściszony szmer pęcherzykowy, gdy przewaga rozedmy; świsty, furczenia, gdy przewaga zapalenia oskrzeli.

Ponadto należy zwrócić uwagę na objawy prawokomorowej niewydolności serca, takie jak obrzęki obwodowe, wysięki w jamach ciała, nadmierne wypełnienie żył szyjnych, powiększenie wątroby, nykturia, zaburzenia jelitowe.

UWAGA! CZERWONA FLAGA!

  • ostre pogorszenie objawów ze strony układu oddechowego większe od normalnej ich zmienności z dnia na dzień, prowadzące do zmiany leczenia – podejrzenie zaostrzenia POCHP – patrz sekcja: Zalecenia 
  • jeżeli występują: ciężka obturacja w stabilnym okresie choroby lub częste zaostrzenia w wywiadzie, znaczny wzrost nasilenia objawów podmiotowych (np. nagłe wystąpienie duszności spoczynkowej), niepokojące objawy przedmiotowe (np. sinica, obrzęki obwodowe), brak poprawy po wstępnym leczeniu, poważne choroby współistniejące (np. niewydolność serca lub pojawienie się zaburzeń rytmu serca), niepewność co do rozpoznania, starszy wiek chorego, niedostateczna opieka w domu – skieruj pacjenta do szpitala 

Postępowanie diagnostyczne

W przypadku wystąpienia typowych objawów klinicznych w celu postawienia rozpoznania przewlekłej obturacyjnej choroby płuc, pacjenta należy skierować na badanie spirometryczne. 

Podejrzewaj POChP u każdego pacjenta, u którego występują:

  1. utrzymująca się duszność,
  2. przewlekły kaszel,
  3. przewlekłe odkrztuszanie plwociny,
  4. nawracające infekcje dolnych dróg oddechowych i/lub
  5. narażenie na czynniki ryzyka tej choroby.

Według wytycznych GOLD, rozpoznanie POChP potwierdza się wynikiem spirometrii – FEV1/FVC <0,7 po inhalacji leku rozkurczającego oskrzela. 

Początkowo zaleca się wykonanie spirometrii podstawowej, a następnie po 15 minutach wykonuje się tzw. spirometryczną próbę rozkurczową

Wynik FEV1/FVC <0,7 pozwala na rozpoznanie choroby obturacyjnej.

Ważne!  Dolna granica normy dla FEV1/FVC stopniowo ulega zmniejszeniu wraz z wiekiem, dlatego może dojść do znacznej nadrozpoznawalności POChP u osób w podeszłym wieku, jak i do nierozpoznawania POChP u części chorych w młodszym wieku.

Różnicowanie astmy i POChP

CechaAstmaPOChP
początek objawów
zwykle w dzieciństwie, ale choroba może wystąpić w każdym wieku
zwykle >40. r.ż.
charakterystyka objawów
nasilenie objawów może się zmieniać z dnia na dzień lub w dłuższym czasie; objawy często ograniczają aktywność, często są wywoływane przez wysiłek fizyczny, emocje (w tym śmiech), narażenie na pył lub alergeny
objawy przewlekłe, zwykle utrzymujące się stale, nasilone podczas wysiłku fizycznego; nasilenie objawów może się wahać („lepsze” i „gorsze” dni)
czynność płuc
aktualnie i/lub w wywiadzie zmiennego stopnia ograniczenie przepływu powietrza przez drogi oddechowe, tj. odwracalność pod wpływem leków rozkurczających oskrzela, nadreaktywność oskrzeli
FEV1 może poprawić się pod wpływem leczenia, ale wartość FEV1/FVC po inhalacji leku rozkurczającego oskrzela pozostaje <0,7
czynność płuc w okresie bezobjawowym
może być prawidłowa
trwałe ograniczenie przepływu powietrza przez drogi oddechowe
wywiad osobniczy lub rodzinny
u wielu chorych stwierdza się alergie oraz występowanie astmy w dzieciństwie lub w wywiadzie rodzinnym
narażenie na szkodliwe pyły i gazy (głównie palenie tytoniu i używanie paliw organicznych)
przebieg choroby
często poprawa samoistna lub pod wpływem leczenia, ale choroba może prowadzić do utrwalonej obturacji oskrzeli
zwykle choroba postępuje powoli przez lata pomimo leczenia
RTG klatki piersiowej
zwykle prawidłowy
nasilone nadmierne rozdęcie płuc i inne zmiany typowe dla POChP
zaostrzenia
występują zaostrzenia, ale ich ryzyko można znacznie zmniejszyć za pomocą leczenia
leczenie może zmniejszyć częstość zaostrzeń; choroby współistniejące (jeżeli występują) przyczyniają się do pogorszenia stanu chorego
typowe cechy zapalenia dróg oddechowych
eozynofile i/lub neutrofile
neutrofile w plwocinie, limfocyty w drogach oddechowych, może występować zapalenie ogólnoustrojowe

Na podstawie: Szczeklik, A., & Gajewski, P. (2023). Interna szczeklika 2023. Wydawnictwo Medycyna Praktyczna.

Ocena stopnia zaawansowania objawów

Po rozpoznaniu POChP dalsze postępowanie terapeutyczne zależy od nasilenia objawów choroby oraz ryzyka zaostrzeń. Kwestionariusz mMDR skupia się na ocenie duszności, z kolei kwestionariusz CATjest przeznaczony do całościowej oceny stanu zdrowia pacjenta z POChP i oceny funkcjonowania chorego w życiu codziennym. 

Pacjenci osiągający >10 pkt w CAT (i typowo >1 pkt w mMRC) powinni podlegać regularnemu leczeniu farmakologicznemu. Intensywność leczenia pierwszego wyboru zależy od nasilenia objawów według CAT i mMRC oraz częstości występowania zaostrzeń choroby.

Zalecenia

Zalecenia niefarmakologiczne: 

  • Zaprzestanie palenia tytoniu! Jest to najskuteczniejsza i w pełni uznana metoda leczenia, pozwalająca na zahamowanie progresji choroby. W ramach interwencji leczniczej może posłużyć się środkami farmakologicznymi pomagającymi zwalczyć nałóg – nikotynowa terapia zastępcza, cytyzyna
  • Edukacja na temat choroby, czynników ryzyka i leczenia
  • Prawidłowa inhalacja leków wziewnych jest kluczowa dla efektywności leczenia. Powinno się zaprezentować pacjentowi, jak skutecznie używać inhalatora. 
  • Unikanie narażenia na czynniki szkodliwe.
  • Umiarkowany wysiłek fizyczny oraz rehabilitacja oddechowa – celem poprawy funkcjonowania mięśni oddechowych.
  • Właściwe odżywianie. 
  • Szczepienie przeciwko grypie i przeciwko pneumokokom oraz przeciwko COVID-19, rozważyć podanie dawki przypominającej szczepionki przeciwko krztuścowi.

Zalecenia farmakologiczne: 

  • Zasadnicze znaczenie ma prawidłowa technika inhalacji leków. Wybór leków zależy od nasilenia objawów podmiotowych i przedmiotowych.
Nasilenie objawów i ryzyko zaostrzeń POChP<br>

Dalsze leczenie opieraj na okresowej ocenie objawów i ryzyka zaostrzeń. W razie braku poprawy upewnij się, że chory stosuje się do zaleceń.

Postępowanie u chorych na POChP z dusznością utrzymującą się pomimo leczenia

Dotychczasowe leczenieZalecane postępowanie 
LABA lub LAMA
LABA + LAMA 
LABA + LAMA 
- rozważ zmianę rodzaju inhalatora lub leku - poszukaj innych przyczyn duszności - zintensyfikuj postępowanie niefarmakologiczne 

Na podstawie: Mała Interna Szczeklika 2023/2024

Postępowanie u chorych na POChP z zaostrzeniami powtarzającymi się pomimo leczenia

Dotychczasowe leczenieZalecane postępowanie 
LABA lub LAMA
- LABA + LAMA albo LABA + GKSw (gdy liczba eozynofilów ≥300/ul) 
LABA + LAMA 
- liczba eozynofilów ≥100/ul - LABA + LAMA + GKSw

- liczba eozynofilów <100/ul i FEV1 <50% i przewlekły kaszel z odkrztuszaniem - roflumilast albo azytromycyna u byłych palaczy
LABA + LAMA + GKSw 
- roflumilast (u chorych z FEV1 <50% i przewlekłym kaszlem z odkrztuszaniem) lub azytromycyna (u byłych palaczy)

 - LABA + LAMA (rozważ w przypadku zapalenia płuc, działań niepożądanych GKSw). UWAGA: u pacjentów z eozynofilią ≥ 300/μl wzrost ryzyka zaostrzeń po odstawieniu GKSw

Na podstawie: Mała Interna Szczeklika 2023/2024

Jeżeli intensyfikacja leczenia nie zmniejsza nasilenia objawów lub częstości zaostrzeń – rozważ zmniejszenie intensywności leczenia.

Tlenoterapia domowa:

Do domowego leczenia tlenem kwalifikują się chorzy, u których:

  • PaO2 ≤55 mmHg lub saturacja ≤88%,
  • PaO2 55-60 mmHg lub saturacja około 88% oraz występuje: nadciśnienie płucne, obrzęki obwodowe sugerujące prawokomorową niewydolność serca lub policytemia (zbyt duża liczba czerwonych krwinek, kryterium rozpoznania stanowi hematokryt >55%).

Podstawowe zasady leczenia tlenem:

  • Dąż do PaO2 >60 mmHg.
  • Przepływ tlenu ustalaj indywidualnie, na podstawie gazometrii krwi. Zwykle przepływ tlenu oscyluje od 0,5-3 l/min.
  • Tlen powinno się stosować jak najdłużej – co najmniej 15 godzin na dobę. Należy przyjąć zasadę, że wąsy tlenowe stosujemy „kiedy tylko się da”.
  • Podczas przewlekłej tlenoterapii absolutnie nie wolno palić tytoniu i znajdować w pobliżu inny źródeł ognia! Tlen to gaz wybuchowy - grozi zapaleniem się wąsów tlenowych i poważnymi poparzeniami. 
  • Staraj się zachęcać pacjenta do aktywności - dla wygody chorego przewód doprowadzający tlen z koncentratora można wydłużyć, by ułatwić choremu poruszanie się po domu.
  • Oceniaj regularnie, co 2-3 miesięcy, stan pacjenta i wskazania do kontynuacji tlenoterapii.

Pamiętaj o możliwości rozwinięcia hipoksemicznego napędu oddechowego u pacjentów z POChP. Wówczas zbyt duże stężenie tlenu w mieszaninie oddechowej (a przez to we krwi pacjenta) spowoduje brak stymulacji ośrodka oddechowego i może prowadzić do bezdechu!

Leczenie zaostrzeń

Zaostrzenie POChP to ostre nasilenie objawów ze strony układu oddechowego (duszności, kaszlu, zwiększenie ilości odkrztuszanej wydzieliny) trwające krócej niż 14 dni. 

Zaostrzenia można podzielić na:

  • lekkie – wymagają zastosowania krótkodziałających bronchodylatatorów,
  • umiarkowane – wymagają zastosowania bronchodylatatorów, antybiotyku i/lub systemowej podaży GKS,
  • ciężkie – wymagające hospitalizacji lub uzyskania doraźnej pomocy medycznej i początkowej stabilizacji stanu w warunkach szpitalnych.

UWAGA! Pacjenci z ciężką obturacją w stabilnym okresie choroby (FEV1 <50%), z wywiadem częstych zaostrzeń, z nagłymi, nasilonymi objawami podmiotowymi i przedmiotowymi, niereagujący na wstępne leczenie oraz obciążeni wielochorobowo powinni zostać skierowani do szpitala. Wskazaniem do hospitalizacji może być także zaawansowany wiek, brak dostatecznej opieki w warunkach domowych oraz niepewne rozpoznanie.

Leczenie farmakologiczne i postępowanie w zaostrzeniach POChP

Leki rozkurczające oskrzela- U wszystkich chorych zastosuj krótko działających leków rozkurczających oskrzela.- Leki pierwszego rzutu: SABA (sam lub z SAMA), np:
salbutamol 2,5-5 mg co 4-6 godzin w nebulizacji,
bromek ipratropium 0,25-0,5 mg co 6 godzin w nebulizacji- W razie potrzeby użyj spejsera lub nebulizatora napędzanego powietrzem.
Leki rozkurczające oskrzela
- U wszystkich chorych zastosuj krótko działających leków rozkurczających oskrzela.

- Leki pierwszego rzutu: SABA (sam lub z SAMA), np:

salbutamol 2,5-5 mg co 4-6 godzin w nebulizacji,
bromek ipratropium 0,25-0,5 mg co 6 godzin w nebulizacji

- W razie potrzeby użyj spejsera lub nebulizatora napędzanego powietrzem.
GKS doustnie
- Zastosuj u pacjentów z umiarkowanymi/ciężkimi zaostrzeniami POChP, po bilansie korzyści i ryzyka, w dawce 40 mg prednizonu przez 5–7 dni.

- Alternatywnie możesz zastosować
budezonid 2 mg co 6 godzin w nebulizacji.
Antybiotyk
- Stosuj u chorych ze zwiększeniem ilości plwociny, zmianą jej charakteru na ropny i nasileniem duszności, a także u chorych wymagających wspomagania wentylacji.

- W leczeniu zastosuj
amoksycylinę.- Jeśli pacjent ma ciężką POChP, poważne choroby współistniejące, zaostrzenia częściej niż 3 razy w roku oraz był poddany antybiotykoterapii w ostatnich 3 miesiącach zastosuj  amoksycylinę z kwasem klawulanowym

.
- Antybiotykami drugiego rzutu są lewofloksacyna, moksyfloksacyna, a uczulonych na penicyliny - stosuj makrolid.

- U chorych z dużym prawdopodobieństwem zakażenia P. aeruginosa (niedawna hospitalizacja, antybiotykoterapia ≥4 razy na rok, ciężki przebieg zaostrzenia, kolonizacja P. aeruginosa): cyprofloksacyna.

- Czas antybiotykoterapii – 5–10 dni.

na podstawie: Interna Szczeklina Mały Podręcznik, 2023/2024

Przykładowa wizyta

Pacjent lat 55, zgłosił do lekarza rodzinnego z powodu narastającej od kilku miesięcy duszności, utrudniającej codzienne funkcjonowanie. Jednocześnie podaje występowanie kaszlu od około 5 lat. W wywiadzie nałogowe palenie papierosów – 30 paczkolat, cukrzyca typu 2 od 10 lat, nadciśnienie tętnicze. Pacjent zgłasza, że duszność rozpoczęła się około 6 miesięcy temu od występowania zadyszki przy lekkim wysiłku fizycznym, związanym z codziennymi czynnościami takimi jak koszenie trawnika. Obecnie pacjent zmuszony jest zatrzymywać się podczas wchodzenia po schodach, które jeszcze 4 miesiące temu nie stanowiły dla niego wyzwania. 

Pacjent na stałe przyjmuje metforminę XR 1000 mg 0-0-2, dapagliflozynę 10 mg 1-0-0, osiągając wyrównanie metaboliczne na poziomie HbA1c 6,3% oraz ramipril 5 mg 1-0-0 i indapamid XR 1,5 mg 1-0-0. Neguje przyjmowanie innych leków na stałe, alergie i uczulenia na leki.

Badanie przedmiotowe: 

Pacjent w stanie ogólnym dobrym. Zachowany kontakt słowno-logiczny. Temp 36,6 st. C. Skóra czysta, bez wykwitów, prawidłowo ucieplona. Gardło bez cech infekcji, migdałki bez nalotu, śluzówki suche. Węzły podżuchwowe niewyczuwalne palpacyjnie. Osłuchowo u podstawy obu płuc ściszony szmer pęcherzykowy i furczenia. Bez cech wzmożonego wysiłku oddechowego. Opukowo odgłos nadmiernie jawny. Tony serca czyste, HR ok. 90/min, BP 135/84 mmHg. Brzuch miękki, niebolesny w czasie badania palpacyjnego, bez oporów patologicznych, perystaltyka słyszalna prawidłowo. Objawy otrzewnowe ujemne. Objaw Goldflama obustronnie ujemny. Bez obrzęków obwodowych. Neurologicznie bez zmian. Zakres ruchów biernych i czynnych kończyn stosowny do wieku. SpO2 90%. BMI 22. 

W EKG – normogram, RZM o częstości ok. 90/min, obniżenie ST w II i aVL opisywane w poprzednim EKG, bez cech świeżego niedokrwienia mięśnia sercowego.

Zalecenia i leczenie

Wystawiono skierowanie na badania laboratoryjne: morfologia z rozmazem, CRP, profil lipidowy, glukoza, kreatynina, TSH, badanie ogólne moczu, RTG klatki piersiowej w projekcji bocznej i AP. Wystawiono skierowanie na badanie spirometryczne. Wystawiono pilne skierowanie do poradni pulmonologicznej oraz kardiologicznej. Poinformowano, że w przypadku pogorszenia stanu zdrowia konieczna jest pilna konsultacja lekarska. Zalecono regularny pomiar SpO2 (min. 2 razy dziennie, rano i wieczorem). Zalecono rzucenie palenia. Polecono terapię antynikotynową, np. cytyzyna. Kontrola z pomiarami domowymi SpO2, wynikami badań oraz po wizycie w poradni pulmonologicznej. Zalecono wizytę kontrolną u lekarza POZ po uzyskaniu wyników badań laboratoryjnych i konsultacji specjalistycznych.

Wizyta kontrolna (1)

Wywiad

Kontrola z wynikami. W oczekiwaniu na kolejną konsultację pulmonologiczną. W poradni rozpoznano przewlekłą obturacyjną chorobę płuc – GOLD 2 (FEV1 ≥50%). Pacjent podaje, że pomiary SpO2 w domu wynoszą ok. 89-90%. W badaniach laboratoryjnych: cholesterol całkowity 204 mg/dl, LDL 118 mg/dl, CRP 10 (norma <5 mg/l). W RTG klatki piersiowej widoczne cechy rozedmy. W spirometrii FEV1/FVC – 55,96%, bez poprawy w próbie rozkurczowej z użyciem salbutamolu. Nie zgłasza innych dolegliwości. 

W poradni pulmonologicznej zalecono regularne stosowanie leku rozkurczającego oskrzela LAMA + LABA (umeclidinium + wilanterol raz dziennie).

Badanie przedmiotowe

Stan ogólny dobry. W badaniu głowy i szyi bez odchyleń. Osłuchowo nad prawym polem płucnym ściszony szmer pęcherzykowy. Nadal widoczne używanie dodatkowych mięśni oddechowych, zaciąganie międzyżebrzy podczas wdechu. Opukowo odgłos nadmiernie jawny. Tony serca czyste, HR ok. 90/min. BP 128/70 mmHg. W badaniu internistycznym brzucha i badaniu neurologicznym bez odchyleń. SpO2 91%.

Zalecenia i leczenie

Podtrzymano poprzednie zalecenia, ponadto zalecono regularne przyjmowanie leków, przeszkolono z korzystania z inhalatora oraz poinformowano, że samodzielna modyfikacja leczenia może prowadzić do groźnych następstw, w tym śmierci. Poinformowano o możliwych działaniach niepożądanych i skutkach ubocznych stosowanego leczenia. Zalecono umiarkowany wysiłek fizyczny, ograniczenie możliwych czynników nasilających objawy oraz wykonywanie ćwiczeń oddechowych.
W przypadku pogorszenia stanu zdrowia lub nieustępowania objawów, zalecana jest pilna konsultacja lekarska. Ze względu na dyslipidemię do leczenia włączono rozuwastatynę 20 mg 0-0-1. Zalecono wykonanie kontrolnego lipidogramu w celu oceny odpowiedzi na leczenie statyną za 3 miesiące.

Kody ICD-10

Choroby układu oddechowego

J44
Inne przewlekłe obturacyjne choroby płuc

Referencje

Najczęściej czytane: Pulmonologia i laryngologia

Paciorkowcowa lub wirusowa, a może mononukleoza zakaźna?
Zapisuję
Zapisz
Zapisane
Proces zapalny błony śluzowej nosa i zatok
Zapisuję
Zapisz
Zapisane
Jedna z częstszych przyczyn bólu ucha
Zapisuję
Zapisz
Zapisane
Infekcja dolnych dróg oddechowych
Zapisuję
Zapisz
Zapisane
Jakie mogą być przyczyny niedrożności nosa?
Zapisuję
Zapisz
Zapisane
Ostry stan zapalny układu oddechowego
Zapisuję
Zapisz
Zapisane

Wszystkie kategorie

Psychiatria (5)
Endokrynologia (3)
Kardiologia (12)
Neurologia (5)
Dermatologia (13)
Gastroenterologia (12)
Objawy (27)
Manuale (14)
Diabetologia (3)
Hematologia (7)
Okulistyka (3)
Programy lekowe (4)
Ortopedia i reumatologia (4)
Urologia i nefrologia (8)
Pulmonologia i laryngologia (18)



Kalkulatory związane z poradnikiem:

ocena rokowania pacjentów z POChP
Zapisuję
Zapisz
Zapisane
wpływ POChP na funkcjonowanie pacjenta
Zapisuję
Zapisz
Zapisane

Zaloguj się