Samorządy alarmują: bez uporządkowania systemu ochrony zdrowia kolejne kryzysy są nieuniknione

Polski system ochrony zdrowia potrzebuje spójnej organizacji opartej na realnych potrzebach zdrowotnych mieszkańców 

– przekonuje Związek Powiatów Polskich.

W piśmie skierowanym do minister zdrowia samorządowcy przypominają o przedstawianych wcześniej propozycjach reform i wskazują m.in. na konieczność wprowadzenia lokalnych centrów zdrowia oraz planowania zmian na poziomie województw.

Samorządowcy zrzeszeni w Związku Powiatów Polskich ponownie apelują o systemowe zmiany w organizacji ochrony zdrowia. W piśmie skierowanym do minister zdrowia, Andrzej Płonka, prezes zarządu ZPP, przypomina, że środowisko powiatów od lat przedstawia resortowi konkretne koncepcje reform, które, jak podkreśla, dotąd nie zostały wykorzystane.

W szczególności dotyczy to koncepcji uporządkowania funkcjonowania systemu ochrony zdrowia poprzez wprowadzenie modelu lokalnych centrów zdrowia oraz wzmocnienie roli planowania strategicznego na poziomie regionalnym 

– dodaje.

ZPP: System działa w trybie gaszenia pożarów

Zdaniem samorządowców głównym problemem ochrony zdrowia nie jest brak pojedynczych narzędzi naprawczych, lecz brak spójnego ładu organizacyjnego. W praktyce, według ZPP, działania państwa mają często charakter doraźny i polegają na reagowaniu na kolejne kryzysy. Jak podkreślają przedstawiciele powiatów, raz chodzi o sytuację szpitali powiatowych, innym razem o postulaty określonych grup zawodowych, kolejki do świadczeń czy problemy poszczególnych klinik.

Każdy z tych problemów jest realny i wymaga rozwiązania. Jednak próba rozwiązywania ich w oderwaniu od całościowej organizacji systemu prowadzi w praktyce do działań doraźnych, które jedynie na krótko łagodzą skutki kryzysów, nie usuwając ich przyczyn. Takie podejście prowadzi w istocie do poruszania się po ślepej uliczce. System ochrony zdrowia wymaga przede wszystkim przywrócenia elementarnego ładu organizacyjnego. Bez jego wprowadzenia kolejne działania interwencyjne nie pozwolą ani ustabilizować funkcjonowania systemu, ani zapewnić trwałej poprawy dostępności świadczeń dla obywateli. System ochrony zdrowia musi być organizowany przede wszystkim w odpowiedzi na potrzeby obywateli i pacjentów. To realne potrzeby zdrowotne mieszkańców powinny być podstawą do określenia struktury systemu, a nie odwrotnie 

– wskazuje Andrzej Płonka.

Realne potrzeby mieszkańców jako punkt wyjścia   

Związek Powiatów Polskich podkreśla, że struktura systemu powinna wynikać z realnych potrzeb zdrowotnych mieszkańców. W tym kontekście kluczową rolę miałyby odgrywać wojewódzkie plany transformacji. W ocenie samorządowców w wielu regionach pozostają jednak rozwiązaniem formalnym, które nie przekłada się na faktyczną organizację systemu ochrony zdrowia. Jeśli plany nie wyznaczają realnych kierunków zmian, to – jak wskazano – oznacza w praktyce brak rzeczywistego planowania transformacji systemu.

Dlatego ZPP postuluje przygotowanie aktualnych i operacyjnych wojewódzkich planów transformacji, które jasno określą potrzeby zdrowotne mieszkańców oraz strukturę systemu zdolną je zabezpieczyć.

W naszej ocenie plany te powinny w szczególności dokonać wyraźnego rozdziału potrzeb zdrowotnych mieszkańców na dwa zasadnicze obszary. Pierwszy obszar obejmuje działania związane z zapewnieniem bezpieczeństwa zdrowotnego mieszkańców w sytuacjach pierwszego kontaktu oraz w sytuacjach o charakterze kryzysowym 

– czytamy w piśmie ZPP.

Chodzi o świadczenia podstawowe, reagowanie na nagłe zachorowania, wypadki, zdarzenia losowe czy inne sytuacje wymagające natychmiastowej interwencji systemu ochrony zdrowia, świadczenia realizowane przez podstawową opiekę zdrowotną oraz przez szpitale powiatowe, w szczególności w zakresie podstawowych oddziałów szpitalnych, takich jak choroby wewnętrzne, chirurgia ogólna, pediatria czy ginekologia i położnictwo. ZPP wskazuje, że działania tego typu powinny być traktowane podobnie jak inne elementy bezpieczeństwa publicznego, np. system ratownictwa czy ochrony przeciwpożarowej i finansowane bezpośrednio z budżetu państwa. W tym modelu szczególną rolę miałyby odegrać lokalne centra zdrowia oparte na potencjale szpitali powiatowych. Obejmowałyby one nie tylko podstawowe leczenie szpitalne, ale również opiekę długoterminową, psychiatryczną oraz działania z zakresu profilaktyki i promocji zdrowia.

Propozycja ta była już wielokrotnie przedstawiana Ministerstwu Zdrowia i nigdy nie spotkała się z zarzutem nieracjonalności czy niespójności systemowej. W praktyce jednak jej wdrożenie było odkładane – raz z powodu zbliżających się wyborów, innym razem ze względu na brak akceptacji określonych środowisk lub obawy o naruszenie interesów poszczególnych grup uczestniczących w systemie. Takie podejście trudno uznać za racjonalne z punktu widzenia strategicznego zarządzania systemem ochrony zdrowia. Odkładanie decyzji systemowych z obawy przed konfliktem interesów czy względami politycznymi prowadzi jedynie do pogłębiania istniejących problemów 

– wskazuje Płonka.

Drugi obszar potrzeb zdrowotnych obejmuje świadczenia wysokospecjalistyczne oraz zaawansowane leczenie wymagające wysokiego poziomu specjalizacji. Są to działania realizowane przez szpitale wysokospecjalistyczne. I tu mechanizmem organizacyjnym pozostaje system ubezpieczeniowy funkcjonujący w Polsce poprzez Narodowy Fundusz Zdrowia. Zdaniem samorządowców rozdzielenie tych dwóch obszarów pozwoliłoby uporządkować strukturę systemu i przypisać jego poszczególnym segmentom jasno określone funkcje.

Bez podjęcia takich decyzji system będzie nadal funkcjonował w logice permanentnego kryzysu – przechodząc od jednego problemu do kolejnego. Możliwe jest oczywiście dalsze funkcjonowanie w takim modelu, w którym kolejne kryzysy będą łagodzone działaniami interwencyjnymi. Nie doprowadzi to jednak do stworzenia stabilnego, racjonalnego i przewidywalnego systemu ochrony zdrowia 

– podkreśla ZPP.

Pilne działania finansowe

Samorządowcy wskazują, że konieczne jest także zapewnienie finansowania świadczeń na poziomie odpowiadającym rosnącym kosztom funkcjonowania systemu. ZPP podkreśla również potrzebę stabilnych warunków organizacyjnych dla podmiotów leczniczych, w tym utrzymania odpowiedniego poziomu kontraktów oraz adekwatnych wycen świadczeń.

Wśród pilnych kwestii samorządowcy wymieniają również:

• stabilizację systemu podwyżek dla pracowników ochrony zdrowia,
• zasady finansowania posiłków dla pacjentów,
• funkcjonowanie współczynników korygujących w systemie podstawowego szpitalnego zabezpieczenia świadczeń,
• sposób rozliczania świadczeń nielimitowanych.

Podobne postulaty zgłosił także Ogólnopolski Związek Pracodawców Szpitali Powiatowych.