Program wobec chorób otępiennych - większa rola POZ w diagnostyce

Przyjęty program na lata 2025–2030 zakłada większe zaangażowanie lekarzy podstawowej opieki zdrowotnej w diagnostykę otępień oraz stworzenie jasno określonej ścieżki diagnostyczno-terapeutycznej. Jego wdrażanie zbiega się z pojawieniem się nowych możliwości leczenia przyczynowego choroby Alzheimera.

Skala wyzwania będzie w najbliższych latach rosła. Według szacunków Alzheimer Europe w Polsce żyje obecnie około pół miliona osób z chorobami otępiennymi, a do 2050 r. ich liczba może wzrosnąć nawet do miliona.

Jednocześnie dotychczasowy model opieki nad pacjentami z chorobami neurodegeneracyjnymi pozostawiał istotne luki.

W latach 2022–2024 brakowało przede wszystkim skoordynowanego systemu zapewniającego pacjentom ciągłość diagnostyki, leczenia i opieki

– jak wynika z raportu NIK.

Odpowiedzią na te problemy ma być nowy program, obejmujący siedem kluczowych obszarów działań, których realizację zaplanowano do 2030 r.

Dokument zakłada silniejsze włączenie lekarzy rodzinnych we wczesne rozpoznawanie deficytów poznawczych. Problem ten jest powszechny, gdyż po 60. roku życia dotyczy co szóstej osoby. Nadzór nad pracami i kształtem nowych rozwiązań powierzono zespołowi, w skład którego weszli neurolodzy oraz psychiatrzy.

Szybka diagnostyka staje się dziś absolutnie niezbędna. Medycyna zyskuje właśnie realne narzędzia do przyczynowego leczenia choroby Alzheimera. Skala wyzwania jest ogromna.

To konkretne schorzenie odpowiada za 50-70 proc. przypadków wszystkich otępień

– mówi prof. Bartosz Karaszewski.

Skuteczne działania zapobiegawcze powinny rozpoczynać się już na etapie dzieciństwa. Klinicyści zwracają szczególną uwagę na modyfikowalne czynniki ryzyka. Należą do nich między innymi depresja, izolacja społeczna i urazy głowy. Ogromne znaczenie mają również niekontrolowane choroby przewlekłe, takie jak cukrzyca, otyłość czy nadciśnienie tętnicze.

W 45 proc. za choroby otępienne odpowiadają czynniki, na które mamy wpływ

– mówi Katarzyna Kęcka.

Choroba otępienna to proces trwający nierzadko kilkanaście lat, co stanowi potężne obciążenie dla bliskich pacjenta. Rządowy plan przewiduje w związku z tym tworzenie miejsc dziennego pobytu. Zaplanowano także zapewnienie systemowej pomocy psychologicznej zarówno samym chorym, jak i ich rodzinom.

Uzupełnieniem tych działań będzie wydanie specjalnego informatora edukacyjnego. Ponadto powstaną wytyczne i rekomendacje dotyczące projektowania przestrzeni publicznej, tak aby była ona w pełni przyjazna starzejącemu się społeczeństwu.