Zabrze: pierwszy przeszczep serca od dawcy ze Słowacji

Specjaliści z Zabrza przeprowadzili 21 września pierwszy w Polsce przeszczep serca od dawcy ze Słowacji, mieszcząc się w krytycznym oknie 4 godzin od pobrania narządu. Od 2023 r. polskie zespoły transplantacyjne pozyskały za granicą 170 organów, przeznaczonych głównie dla rodzimych biorców.

Dr Anna Pszenna otrzymała sygnał o potencjalnym dawcy o godzinie 15. Ofertę natychmiast przekazano polskim zespołom transplantacyjnym. Zgłosiły się dwa ośrodki mające pilnych biorców, co wymusiło zastosowanie krajowych kryteriów alokacji w celu wyłonienia pacjenta w bardziej krytycznym stanie.

Samo pobranie narządu zaplanowano na godziny poranne. Zespoły medyczne miały maksymalnie 4 godziny od pobrania na przeprowadzenie transplantacji. To niezwykle wąskie okno czasowe determinuje środek transportu - o ile na krótszych dystansach wystarcza karetka, dalsze trasy bezwzględnie wymagają wsparcia lotniczego.

Musimy to wszystko tak zgrać, żeby w momencie, w którym to serce jest dostarczone, pacjent był podłączony do sztucznego płuco-serca, do krążenia pozaustrojowego

– wyjaśnia dr n. med. Szymon Pawlak.

Biorcą narządu został 44-letni Tomasz Nogalski. Mężczyzna od lat wymagał specjalistycznego leczenia kardiologicznego z powodu wrodzonej wady serca. Jego stan drastycznie pogorszył się w ciągu zaledwie 2-3 tygodni, co doprowadziło do pilnej hospitalizacji 7 września.

Ostatecznie transplantację wykonano 21 września. Mimo wystąpienia pewnych powikłań pooperacyjnych, pacjent z każdym dniem czuje się coraz lepiej.

• Polska współpracuje w tym zakresie przede wszystkim z Litwą i Czechami, choć odnotowano również wymianę narządów ze Słowacją, Niemcami, Austrią, Cyprem, Bułgarią oraz Francją.
• Najczęściej pozyskiwanymi organami są wątroby, a w dalszej kolejności nerki, serca i płuca. Wiek dotychczasowych dawców serca wahał się od 6 tygodni do 72 lat.
• Z Polski przekazano za granicę łącznie osiem narządów w sytuacjach, gdy nie udało się znaleźć odpowiedniego biorcy w kraju.

W 2025 r. na Krajowej Liście Osób Oczekujących na Przeszczepienie figurowało około 700 pacjentów zakwalifikowanych do transplantacji serca. Wśród nich około 60 nowych zgłoszeń dotyczyło dzieci.

Jednym z najmłodszych pacjentów jest 13-letni Filip Janiszewski, obciążony od urodzenia wadą genetyczną. Chłopiec przebywa w zabrzańskim ośrodku od lutego, a jego rodzina walczy z postępującą chorobą już od około 11 lat.

Śląskie Centrum Chorób Serca (ŚCCS) ma na swoim koncie 200 przeprowadzonych przeszczepów serca. Mimo to na ratujący życie zabieg wciąż czekało tam ponad 350 chorych. Tylko w 2026 r. zabrzański ośrodek wykonał do tej pory 42 transplantacje serca i 41 transplantacji płuc.