Lekarze krytycznie o Centralnym Rejestrze Umów

Od 1 lipca informacje o umowach zawieranych przez publiczne podmioty lecznicze z lekarzami mają trafiać do Centralnego Rejestru Umów JSFP. Ogólnopolski Związek Zawodowy Lekarzy wskazuje na ryzyko naruszenia prawa do prywatności, nierówne traktowanie lekarzy oraz możliwe pogłębienie deficytu kadrowego w szpitalach publicznych, co może przełożyć się na dostępność i bezpieczeństwo świadczeń zdrowotnych.

Ogólnopolski Związek Zawodowy Lekarzy wyraża poważne zastrzeżenia wobec obowiązku raportowania do Centralnego Rejestru Umów jednostek sektora finansów publicznych (CRU JSFP) danych dotyczących umów zawieranych z lekarzami.

Z ustawy wynika, że w Centralnym Rejestrze Umów JSFP nie udostępnia się informacji o umowie, co do której prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu na podstawie art. 5 ust. 1 i 2–2b ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej. Ustawa ta wprowadza ograniczenie w dostępie do informacji ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Ograniczenie to nie dotyczy osób pełniących funkcje publiczne, jednak wykonywanie zawodu lekarza i udzielanie świadczeń zdrowotnych nie stanowi pełnienia funkcji publicznej. Trudno oczekiwać od lekarzy, aby dobrowolnie zrzekali się przysługującego im prawa do ochrony prywatności 

– informuje OZZL.

Jak zaznacza Związek, dodatkowo część szpitali jest w Programie Szpitale Przyjazne Wojsku na podstawie zarządzeń i umów z Ministerstwem Obrony Narodowej, przez co mogą one wchodzić w skład infrastruktury krytycznej (art. 3 pkt 3 lit. g ustawy o zarządzaniu kryzysowym). Art. 34a ust. 5 pkt 5 lit. c ustawy o finansach publicznych wyłącza z CRU JSFP również umowy w dziedzinie obronności i bezpieczeństwa lub takie, których udostępnienie – uwzględniając w szczególności możliwość agregacji tych informacji – może zagrażać interesom państwa albo wywrzeć niekorzystny wpływ na bezpieczeństwo lub obronność, w tym bezpieczeństwo infrastruktury krytycznej w rozumieniu ustawy o zarządzaniu kryzysowym – informuje OZZL. 

Związek zwraca również uwagę na potencjalną niezgodność regulacji z zasadą równości wobec prawa (art. 32 Konstytucji RP) oraz zasadą proporcjonalności (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP).

Wprowadzenie CRU JSFP z udostępnianiem informacji o pełnych zarobkach oraz innych danych wrażliwych, w tym danych umożliwiających identyfikację lekarzy prowadzących praktykę zawodową, może stanowić naruszenie art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Ponadto, udostępnianie danych dotyczących lekarzy jest rozwiązaniem niewspółmiernym i nieproporcjonalnym, zwłaszcza, że analogiczne wymogi nie funkcjonują w wielu innych obszarach życia publicznego. Co więcej, trudno wykazać, że publikowanie takich danych przyczyni się do poprawy jakości lub dostępności świadczeń zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych 

– podkreśla OZZL.

Związek zwraca też uwagę, że udostępnianie informacji w CRU JSFP może prowadzić do naruszenia tajemnicy przedsiębiorstwa. 

OZZL zadaje również pytanie o zasadność nierównego traktowania lekarzy zatrudnionych w publicznych i prywatnych podmiotach leczniczych.

Dlaczego obowiązek zgłaszania umów kontraktowych i umów zlecenia miałby obejmować lekarzy zatrudnionych w publicznych podmiotach leczniczych, a nie dotyczyć lekarzy wykonujących tę samą pracę w podmiotach prywatnych? Wniosek może być tylko jeden – kolejnym efektem tych regulacji będzie dalszy odpływ lekarzy do sektora prywatnego 

– ostrzega.

Organizacja wskazuje, że wyzwaniem wciąż pozostają warunki pracy oraz poziom wynagrodzeń w publicznej ochronie zdrowia, co jak podkreśla OZZL, w szczególności dotyczy szpitali publicznych, które już dziś zmagają się z niedoborami personelu medycznego. Związek przypomina postulat wynagrodzenia lekarzy na poziomie trzech średnich krajowych oraz wskazuje, że najbezpieczniejszym modelem zatrudnienia pozostaje umowa o pracę. W jego ocenie taki model mógłby ograniczyć zjawisko nadmiernych dyżurów i przeciążenia personelu, sięgającego – jak podkreślono – nawet 300 godzin pracy miesięcznie.

Należy pamiętać, że wysokość wynagrodzenia lekarza zależy od wielu czynników, w tym od liczby przepracowanych godzin, rodzaju wykonywanych świadczeń oraz zakresu odpowiedzialności. Lekarz pełniący dyżury medyczne, które często trwają 16 lub 24 godziny, może wystawić rachunek na wysoką kwotę, zwłaszcza gdy w miesiącu pełni od 5 do 10 dyżurów z powodu braków kadrowych i konieczności zapewnienia ciągłości opieki lekarskiej. W debacie publicznej zbyt często pomija się fakt ogromnej odpowiedzialności zawodowej, cywilnej i karnej ponoszonej przez lekarzy, która niejednokrotnie pozostaje niewspółmierna do otrzymywanego wynagrodzenia 

– dodaje OZZL.

Organizacja podkreśla, że nie kwestionuje potrzeby jawności wydatkowania środków publicznych. Jednocześnie zaznacza, że rozwiązania legislacyjne nie powinny – jej zdaniem – prowadzić do osłabienia kadrowego szpitali ani naruszać konstytucyjnych gwarancji ochrony prywatności.

W ocenie związku kluczowe dla stabilności systemu ochrony zdrowia pozostają: poprawa warunków pracy, adekwatna wycena świadczeń oraz zatrzymanie odpływu kadry medycznej z sektora publicznego.

Jeżeli dodatkowo od 1 lipca wejdzie w życie obowiązek zgłaszania przez dyrektorów SP ZOZ do CRU informacji o zawieranych z lekarzami umowach kontraktowych i umowach zlecenia wraz z szerokim zakresem danych, skutki dla publicznej ochrony zdrowia mogą być bardzo poważne. Odpływ lekarzy do sektora prywatnego może się znacząco nasilić, a konsekwencje tego procesu poniosą przede wszystkim pacjenci oczekujący na świadczenia finansowane ze środków publicznych. Upublicznienie pełnych zarobków lekarzy może ponadto skutkować naruszeniem prywatności oraz zagrożeniem bezpieczeństwa ich rodzin. O ile ujawnienie stawek godzinowych czy ogólnych zasad rozliczania za wykonywanie świadczeń zdrowotnych nie musi budzić zastrzeżeń, o tyle publikowanie pełnych dochodów lekarzy należy ocenić odmiennie 

– dodaje Związek.