Samorządy chcą wpływu na specjalizacje lekarskie. Propozycje zmian trafiły do resortu zdrowia

Zarząd Związku Województw RP postuluje m.in. włączenie szpitali i wojewodów w proces kwalifikacji na specjalizacje oraz modyfikację zasad finansowania rezydentur. 

Zarząd Związku Województw Rzeczypospolitej Polskiej przedstawił stanowisko w sprawie kształcenia specjalistycznego lekarzy, wskazując na konieczność zmiany obecnych zasad. 

Jednym z kluczowych problemów wskazanych przez samorządy jest ograniczony wpływ regionów na politykę kadrową.

Obecne zasady kwalifikacji lekarzy do specjalizacji wyłączają zupełnie wojewodów oraz szpitale z możliwości doboru kandydatów zgodnie z lokalnymi potrzebami, a głównymi kryteriami kwalifikacji do przyznania miejsc szkoleniowych w trybie rezydenckim jest uzyskany wynik Lekarskiego Egzaminu Końcowego

– wskazuje Olgierd Geblewicz, prezes zarządu ZWRP.

Jak podkreśla, w opinii wielu środowisk egzamin nie różnicuje wystarczająco wyników kandydatów, co utrudnia stworzenie obiektywnego rankingu lekarzy ubiegających się o miejsca szkoleniowe.

Migracje lekarzy pogłębiają braki kadrowe

W stanowisku podkreślono także problem rotacji lekarzy w trakcie specjalizacji, szczególnie w deficytowych dziedzinach. Lekarze często rozpoczynają specjalizację poza miejscem zamieszkania, a po roku szkolenia przenoszą się do innych ośrodków lub po zakończeniu specjalizacji nie podejmują pracy w miejscu, w którym byli szkoleni. Zdaniem ZWRP, nie służy to rozwiązywaniu lokalnych, regionalnych problemów kadrowych w ochronie zdrowia, zwłaszcza w mniejszych ośrodkach i wymaga zmiany zasad. 

Dodatkowa punktacja i większa rola regionów

Samorządy proponują wprowadzenie dodatkowej punktacji w procesie kwalifikacyjnym – przyznawanej przez szpitale prowadzące szkolenie i/lub wojewodów.

Obecnie szpitale w mniejszych ośrodkach, uznawanych za nieatrakcyjne miejsce osiedlania się, w praktyce pozbawione są zabezpieczenia lekarzy specjalistów. Zjawisko to mogłoby zostać zatrzymane, gdyby szpitale miały możliwość zaoferowania osobom, które przystąpiły do postępowania kwalifikacyjnego z zamiarem rozpoczęcia szkolenia specjalistycznego w danej dziedzinie (i ze względu na zbyt małą liczbę miejsc nie otrzymały takiej kwalifikacji) miejsca rezydenckiego 

– dodaje.

Według autorów stanowiska, propozycja ta kierowana byłaby do osób zdecydowanych na związanie ze szpitalem przyszłego życia zawodowego ze względu na ponoszone przez podmiot koszty szkolenia w trybie pozarezydenckim oraz podpisaną umowę między szpitalem a lekarzem uczestniczącym w szkoleniu.

Z tych powodów o tym, kto będzie odbywał specjalizację w trybie pozarezydenckim powinien decydować podmiot leczniczy 

– dodaje Olgierd Geblewicz.

Propozycja zakłada, że dodatkowe kryteria punktowe powinny być jasno określone w przepisach, mierzalne i jednolite dla wszystkich kandydatów, tak aby ograniczyć ryzyko uznaniowości i nierównego traktowania. 

Jedną z propozycji ZWRP jest poniższe zestawienie. 

Stypendia bez przełożenia na kadry

W stanowisku zwrócono uwagę na rosnące zaangażowanie niektórych samorządów województw w finansowanie kształcenia przyszłych lekarzy, m.in. poprzez systemy stypendialne zobowiązujące do odpracowania w regionie. Pojawiają się także systemy zachęt do podejmowania zatrudnienia przez lekarzy finansowane przez samorządy powiatowe.

W dotychczasowym systemie naboru na rezydentury fundatorzy tych stypendiów nie mają żadnego wpływu na wybór kandydatów. Przyznanie wojewodom wpływu na politykę kształcenia lekarzy stosownie do lokalnych potrzeb oraz szpitalom w przypadkach szkolenia w trybie pozarezydenckim (szpital ponosi koszt szkolenia) wydaje się słuszne i uzasadnione 

– podkreśla Geblewicz.

Zarząd Związku Województw Rzeczypospolitej Polskiej proponuje odejście od systemu finansowania rezydentur przez Ministerstwo Zdrowia. Zamiast tego środki mogłyby trafiać bezpośrednio do podmiotów leczniczych prowadzących szkolenia specjalizacyjne. Taki model, według samorządów, pozwoliłby silniej powiązać lekarza z pracodawcą oraz zwiększyć wpływ szpitali na kształcenie w specjalnościach najbardziej potrzebnych w danym regionie. Te propozycje zdaniem autorów stanowiska wymagałoby uprzedniej analizy skutków finansowych i organizacyjnych.

Uregulowanie czasu trwania specjalizacji 

Związek Województw RP zwraca także uwagę na konieczność uregulowania maksymalnego czasu trwania specjalizacji, wskazując, że w praktyce bywa on dłuższy niż przewidują programy szkoleniowe. 

Wśród propozycji jest też m.in. przyznawanie dodatkowej punktacji przez podmioty o najniższych współczynnikach posiadania kadry medycznej na danym terenie, a także bezpośrednie przekazywanie refundacji i kosztów specjalizacji tylko do podmiotu, który zawarł taką umowę z rezydentem na cały okres specjalizacji.

Zawieranie bezpośrednio umowy pomiędzy podmiotem leczniczym a MZ w celu refundacji dawałoby gwarancję utrzymania rezydenta w danym ośrodku na cały cykl szkolenia 

– dodaje Geblewicz.

Propozycje Związku Województw RP, jak zaznaczono, mają charakter kierunkowy i stanowią punkt wyjścia do dalszych analiz oraz konsultacji, zwłaszcza w zakresie przejrzystości i jednolitości kryteriów kwalifikacyjnych. Stanowisko przekazano minister zdrowia.