Lekarze bez szans na specjalizację - samorząd apeluje do prezydenta o pilną zmianę przepisów

Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej zwróciło się do Prezydenta RP o wsparcie zmian w przepisach dotyczących Państwowego Egzaminu Specjalizacyjnego (PES). W ocenie samorządu obowiązujące regulacje, wprowadzone w czasie pandemii COVID-19, doprowadziły do sytuacji, w której część lekarzy, mimo ukończenia specjalizacji, utraciła możliwość zdobycia tytułu specjalisty. 

Samorząd chce, by umożliwić przystąpienie do Państwowego Egzaminu Specjalizacyjnego lekarzom i lekarzom dentystom, którym w wyniku zmian w ustawie o zawodach lekarza i lekarza dentysty wprowadzonych w czasie epidemii COVID-19, upłynął 5-letni okres na zaliczenie PES po zakończeniu szkolenia specjalizacyjnego. 

Problem dotyczy pięcioletniego limitu czasowego na przystąpienie do egzaminu, wprowadzonego ustawą z 16 lipca 2020 r. Wcześniej takie ograniczenie nie obowiązywało. Zgodnie z nowymi przepisami lekarze mają pięć lat od zakończenia szkolenia specjalizacyjnego na podejście do PES. W przypadku tych, którzy ukończyli specjalizację przed wejściem w życie nowelizacji, termin 5-letni liczony był od 8 sierpnia 2020 r., co oznacza, że upłynął 8 sierpnia 2025 r. Samorząd lekarski podkreśla, że zmiana została wprowadzona w trudnym okresie pandemii i nie była odpowiednio komunikowana. W efekcie część lekarzy nie zdążyła przystąpić do egzaminu w ustawowym terminie. Informacja o pięcioletnim limicie pojawiła się oficjalnie dopiero pod koniec 2024 roku. 

Zmiana przepisów i brak wcześniejszych informacji ze strony Ministerstwa Zdrowia doprowadziła do sytuacji, w której część lekarzy i lekarzy dentystów, mimo ukończenia szkolenia specjalizacyjnego, została trwale pozbawiona możliwości uzyskania tytułu specjalisty 

– wskazuje Prezydium NRL.

Konsekwencje są poważne nie tylko dla samych medyków, ale i dla systemu ochrony zdrowia. Lekarze w wielu przypadkach utracili miejsca pracy.

Lekarze ci, mimo że pracowali samodzielnie i dysponowali wieloletnim doświadczeniem w swoich dziedzinach, na skutek wprowadzonych zmian zostali pozbawieni dotychczasowych uprawnień w czasie, gdy ich kompetencje i praktyczne umiejętności mogłyby stanowić ogromną wartość dla funkcjonowania niedomagającego systemu ochrony zdrowia. Państwo polskie marnuje zasoby kadrowe 

– zwracają uwagę przedstawiciele NRL.

Zdaniem samorządu ograniczenie czasowe możliwości przystąpienia do PES, zawarte w przepisach przejściowych obszernej ustawy, może naruszać konstytucyjne zasady ochrony praw nabytych i zaufania obywatela do państwa. Szczególnie dotyczy to lekarzy, którzy kończyli specjalizację w czasie, gdy żadne limity nie obowiązywały.

Ministerstwo Zdrowia nie odpowiedziało lekarzom 

We wrześniu 2025 r. Naczelna Rada Lekarska apelowała do Ministerstwa Zdrowia o wprowadzenie mechanizmu umożliwiającego ponowne przystąpienie do egzaminu – przynajmniej jednokrotnie – po upływie ustawowego terminu. Chodziło zwłaszcza o osoby, które nie mogły podejść do PES z przyczyn niezależnych, takich jak choroba, sytuacja rodzinna czy zaangażowanie w walkę z pandemią. Resort zdrowia nie przedstawił jednak, jak wskazuje samorząd, konstruktywnej propozycji rozwiązania problemu. 

Także posłanka Katarzyna Kierzek-Koperska zwróciła się z zapytaniem do resortu zdrowia w tej sprawie. Ministerstwo Zdrowia w odpowiedzi z 1 września 2025 roku przekazało posłance, że ograniczenie liczby lat na podejście do egzaminu nie jest przypadkowe.

Decyzję w tej sprawie poparli m.in. konsultanci krajowi i wojewodowie, wskazując na problemy administracyjne oraz nieefektywne gospodarowanie środkami publicznymi, gdy lekarze przez długie lata nie podchodzili do PES mimo ukończonej specjalizacji 

– przekazał resort.

Resort poinformował w odpowiedzi, że na razie nie planuje zmiany przepisu art. 16t ust. 5 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty. Zapowiedziano jednak, że regulacja będzie poddana gruntownej analizie i ewentualnie rozważona przy przyszłych nowelizacjach.

Apel lekarzy do prezydenta

Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej zwróciło się do Karola Nawrockiego o wsparcie inicjatywy zmiany przepisów i dopuszczenia lekarzy po ukończonej specjalizacji do egzaminu PES.

Mając na uwadze fakt, że pozbawienie lekarzy, którzy ukończyli szkolenie specjalizacyjne możliwości przystąpienia do egzaminu PES, jest błędem systemowym i rażącą niesprawiedliwością, zwłaszcza że kwestionowany przepis nie uwzględnia indywidulanej sytuacji życiowej, zdrowotnej czy rodzinnej. Jest to także poważny uszczerbek dla pacjentów, którzy dotychczas korzystali z pomocy tych lekarzy. Za optymalne samorząd lekarski uznaje zniesienie limitów przystąpienia do PES, co oznaczałoby powrót do stanu prawnego sprzed 2020 r. 

– podkreśla samorząd lekarski.