RPP sprawdza umowy z lekarzami. Chodzi o kierowanie pacjentów do specjalistów

Rzecznik Praw Pacjenta wszczął postępowania dotyczące zapisów umów zawieranych przez niektóre podmioty lecznicze z lekarzami. Sprawdza, czy nie ograniczają one możliwości kierowania pacjentów do specjalistów i placówek spoza własnej organizacji. Zdaniem RPP takie praktyki mogą naruszać zbiorowe prawa pacjentów, utrudniać dostęp do odpowiedniego leczenia oraz ingerować w niezależność decyzji medycznych.

Postępowania wszczęto po doniesieniach dotyczących zasad współpracy między niektórymi podmiotami leczniczymi a lekarzami. Analizowane przez Rzecznika Praw Pacjenta umowy przewidują, że skierowanie pacjenta do specjalisty lub placówki spoza danej organizacji jest możliwe tylko w określonych przypadkach. Dodatkowo lekarz nie może samodzielnie ocenić, czy taka sytuacja zachodzi – przed wystawieniem skierowania musi uzyskać zgodę kierownictwa. Zdaniem RPP oznacza to, że część decyzji dotyczących procesu leczenia zostaje przeniesiona z lekarza na osoby zarządzające placówką. W efekcie względy organizacyjne lub biznesowe mogą wpływać na decyzje, które powinny być podejmowane wyłącznie w oparciu o potrzeby zdrowotne pacjenta.

Rzecznik Praw Pacjenta podkreśla, że obowiązujące przepisy nie przewidują możliwości ograniczania lekarzom prawa do podejmowania decyzji o leczeniu i kierowaniu pacjentów do innych specjalistów.

Wykonywanie zawodu lekarza, w szczególności lekarza psychiatry oraz innych specjalistów zajmujących się ochroną zdrowia psychicznego, opiera się na zasadzie niezależności zawodowej oraz obowiązku kierowania się przede wszystkim dobrem pacjenta i aktualną wiedzą medyczną. Ocena potrzeb zdrowotnych pacjenta, wybór odpowiedniej ścieżki leczenia oraz decyzja o konieczności konsultacji z określonym specjalistą należą do podstawowych kompetencji lekarza i powinny być podejmowane wyłącznie na podstawie przesłanek medycznych. Przepisy powszechnie obowiązującego prawa nie przewidują możliwości ograniczania lekarzowi prawa do podejmowania takich decyzji 

– podkreśla Bartłomiej Chmielowiec, Rzecznik Praw Pacjenta.

Jak zaznacza, w każdej sytuacji klinicznej specjalista ma prawo skierować osobę pozostającą pod jego opieką do innego specjalisty lub placówki, jeśli uzna, że będzie to korzystne dla pacjenta i procesu leczenia.

RPP zwraca uwagę, że obowiązek każdorazowego uzyskania zgody kierownictwa przed skierowaniem pacjenta poza placówkę może opóźniać dostęp do świadczeń zdrowotnych i ograniczać swobodę lekarza w podejmowaniu decyzji terapeutycznych. Nawet jeśli zgoda ostatecznie będzie wydana, sam wymóg jej uzyskania oznacza, że lekarz przed podjęciem decyzji musi uwzględniać również czynniki pozamedyczne wynikające z warunków współpracy z podmiotem leczniczym. W ocenie Rzecznika może to ograniczać niezależność zawodową lekarzy oraz utrudniać pacjentom dostęp do specjalistów i ośrodków najlepiej odpowiadających ich potrzebom zdrowotnym. Rzecznik Praw Pacjenta ocenia, że analizowane praktyki mogą stanowić naruszenie zbiorowych praw pacjentów i ograniczać prawo do świadczeń zdrowotnych.  

Problem ma szczególne znaczenie w ochronie zdrowia psychicznego. Leczenie zaburzeń psychicznych często wymaga współpracy wielu specjalistów oraz szybkiego kierowania pacjentów do ośrodków dysponujących odpowiednim doświadczeniem lub oferujących konkretne metody terapii. Zdaniem RPP możliwość niezwłocznego skierowania pacjenta do właściwego specjalisty bywa jednym z warunków skutecznego leczenia. Ograniczenia wynikające z zapisów umów mogą więc wpływać nie tylko na organizację opieki, ale również na jej jakość i terminowość.

Stanowisko RPP poparło również Polskie Towarzystwo Psychiatryczne. Towarzystwo podkreśla, że pacjent powinien mieć możliwość skorzystania z najbardziej odpowiedniej formy opieki, niezależnie od tego, czy jest ona dostępna w placówce, w której rozpoczął leczenie.

Osoba poszukująca pomocy ma pełne prawo do uzyskania najlepszej możliwej formy opieki, a ograniczanie jej wyboru wyłącznie do specjalistów zatrudnionych w ramach danej sieci komercyjnej stanowi naruszenie tego prawa. W każdej sytuacji klinicznej specjalista ma prawo podjąć decyzję o skierowaniu osoby pozostającej pod jego opieką do innego specjalisty lub placówki, jeżeli uzna, że będzie to z korzyścią dla osoby leczonej i procesu terapeutycznego 

– wskazuje Towarzystwo.