Wyszukaj w publikacjach

Spis treści
28.08.2025
·

Skalpel nie ma płci. Dyskusja, której w 2025 roku nie powinno być

100%

W branży, w której precyzja i odpowiedzialność ratują życie, słowa też powinny być dobrane z chirurgiczną precyzją. Dlatego punkt „Dyskusja damsko-męska: czy kobiety powinny być chirurgami – za i przeciw” w oficjalnym programie 72. Kongresu Towarzystwa Chirurgów Polskich w ramach sesji „Kobiety w chirurgii” budzi rozżalenie i szczere zdumienie skalą bezczelności. Taki tytuł nie jest „prowokacją intelektualną”. To normalizacja pytania, które nie powinno nigdy paść z mównicy naukowej: czyja płeć ma prawo do zawodu. Wersja programu z 16.07.2025 r. pokazuje ten niewłaściwy punkt obok referatu „Kobiety vs. mężczyźni – kto w polskiej chirurgii jest bardziej pracowity, a kto bardziej uprzywilejowany”.

1
Fragment programu 72. Zjazdu TChP z dn. 16.07.2025 r. (przed nagłośnieniem afery)

Siła sprzeciwu: od skandalu do przeprosin

Nie wzbudza zdziwienia fakt, że w mediach społecznościowych zawrzało. Bo w 2025 roku nikt nie powinien już „rozważać”, czy kobieta może realizować karierę w chirurgii. Możemy się spierać o standardy szkolenia, finansowanie, ścieżki awansu, dostęp do technologii – ale nie o prawo do wykonywania zawodu. Wyboru ścieżki zawodowej nie poddaje się plebiscytowi. Nie zestawia się go w format „za i przeciw” jak zmiany czasu letniego.

Należy odnotować, że po fali krytyki TChP opublikowało list z przeprosinami i deklaracją: chirurgia nie ma płcioraz zapowiedziało zmianę tytułu dyskusji. Nowa propozycja brzmi: „Chirurgia bez barier: rozmowa o wyzwaniach i równych szansach w rozwoju zawodowym”. To kierunek właściwy i – mam nadzieję – trwały.

2
Fragment programu 72. Zjazdu TChP z dn. 27.08.2025 r. (po nagłośnieniu afery)

Evidence speaks: jakość ponad stereotypy

Warto przypomnieć elementarz faktów. Jakość w chirurgii nie zależy od płci. Dowody naukowe – od klasycznego już badania w BMJ [2] po nowsze analizy w JAMA Surgery [3] – wskazują, że pacjenci leczeni przez chirurżki mają co najmniej tak dobre, a nierzadko lepsze wyniki odległe – m.in. niższe ryzyko zgonu i powikłań, gdy uwzględnia się różnice pacjentów, procedur i szpitali. To nie „esencja kobiecości”, tylko kompetencje, styl pracy, komunikacja, skrupulatność – profesjonalizm.

Po drugie, celem debaty w środowisku musi być usuwanie barier, a nie odtwarzanie ich językiem. Język buduje rzeczywistość. Sformułowanie „czy kobiety powinny być chirurgami?” ustawia kobiety w roli petentek proszących o legitymizację, a mężczyzn – w roli tych, którzy tę legitymizację łaskawie przyznają lub odbierają. To fałszywa symetria i złamanie zasady równego traktowania, które środowisko naukowe samo deklaruje. W tym sensie sama konstrukcja pierwotnego tytułu reprodukuje problem, który rzekomo miała „odważnie” podjąć.

Po trzecie, jeśli już mamy rozmawiać – rozmawiajmy konkretnie o:

  • transparentnych kryteriach awansu i obsadzie stanowisk kierowniczych,
  • urlopach rodzicielskich i elastyczności dyżurów,
  • przeciwdziałaniu mobbingowi i przemocy seksualnej (ze ścieżką zgłaszania i realnymi sankcjami),
  • mentorskich programach dla rezydentek i rezydentów,
  • równym dostępie do nowoczesnej chirurgii (robotyka, laparoskopie zaawansowane),
  • polityce konferencji: jak powstają programy, kto je współtworzy, kto ma głos na scenie.

To są tematy na debatę. Płeć jako „przepustka” do zawodu – nie.

Kongres TChP to najważniejsze doroczne spotkanie środowiska, odbywające się w tym roku w Warszawie. Od takiej imprezy wymagamy najwyższych standardów merytorycznych i komunikacyjnych – bo ranga wydarzenia zobowiązuje.

Od gestów do systemu: jak zamknąć tę historię na dobre

Co dalej? Dobre gesty – przeprosiny, zmiana tytułu – powinny pociągnąć za sobą procedury:

  • przegląd procesu programowego – kto zgłasza tematy, kto je ocenia, kto zatwierdza tytuły/abstrakty;
  • zasada „drugich oczu” dla wrażliwych treści – checklista: czy tytuł nie poddaje pod głosowanie praw/akcesu do zawodu, czy nie utrwala stereotypów, czy akcent pada na problem systemowy, a nie tożsamościowy, czy język jest neutralny, rzeczowy;
  • współtworzenie paneli z organizacjami branżowymi i fundacjami działającymi na rzecz równości – utworzenie stałej rady współdecydującej o kształcie sesji dot. równości i reprezentacji.

Chodzi o to, by podobny „wypadek” nie był już możliwy – nie dlatego, że towarzystwa będą ostrożniejsze w kwestiach wizerunkowych, tylko dlatego, że szczerze uznają równość za punkt wyjścia.

Prawo do wyboru zawodu nie podlega debacie

Na koniec chcę powiedzieć to wprost: czyjaś ścieżka zawodowa, jeśli spełnia obiektywne wymogi kompetencji i etyki, nie jest przedmiotem głosowania ani „debaty za i przeciw”. To element praw człowieka i fundament nowoczesnego, odpowiedzialnego systemu ochrony zdrowia. Jedyną „dyskusją” powinna być ta o jakości opieki i warunkach pracy dla wszystkich, którzy tę jakość codziennie tworzą – niezależnie od płci.

Źródła

  1. 72. Kongres Towarzystwa Chirurgów Polskich. (2025). CONREGO. https://www.kongrestchp.pl/
  2. Wallis, C. J., Ravi, B., Coburn, N., Nam, R. K., Detsky, A. S., & Satkunasivam, R. (2017). Comparison of postoperative outcomes among patients treated by male and female surgeons: a population based matched cohort study. BMJ (Clinical research ed.), 359, j4366. https://doi.org/10.1136/bmj.j4366
  3. Wallis, C. J. D., Jerath, A., Aminoltejari, K., Kaneshwaran, K., Salles, A., Coburn, N., Wright, F. C., Gotlib Conn, L., Klaassen, Z., Luckenbaugh, A. N., Ranganathan, S., Riveros, C., McCartney, C., Armstrong, K., Bass, B., Detsky, A. S., & Satkunasivam, R. (2023). Surgeon Sex and Long-Term Postoperative Outcomes Among Patients Undergoing Common Surgeries. JAMA surgery, 158(11), 1185–1194. https://doi.org/10.1001/jamasurg.2023.3744

Zaloguj się

lub
Logujesz się na komputerze służbowym?
Nie masz konta? Zarejestruj się
Ten serwis jest chroniony przez reCAPTCHA oraz Google (Polityka prywatności oraz Regulamin reCAPTCHA).