Badania w III trymestrze ciąży – przygotowanie do porodu

Trzeci trymestr ciąży (od 28. tygodnia ciąży do porodu) stanowi etap intensywnego nadzoru nad stanem zdrowia pacjentki i płodu, a zarazem kluczowy okres przygotowania do porodu i okresu okołoporodowego. W tym czasie obserwuje się:

• największą dynamikę wzrastania płodu,
• narastające obciążenie układu krążenia i metabolicznego ciężarnej,
• możliwość ujawnienia się powikłań ciążowych o istotnym znaczeniu klinicznym.

W prawidłowo przebiegającej ciąży opieka w III trymestrze obejmuje regularne wizyty kontrolne, zwykle co 2–3 tygodnie, a w końcowym okresie ciąży – częściej, w zależności od zaawansowania ciąży i indywidualnej oceny ryzyka. Badania wykonywane w III trymestrze mają na celu:

• ocenę wzrastania i dobrostanu płodu,
• monitorowanie stanu zdrowia ciężarnej,
• identyfikację czynników ryzyka okołoporodowego,
• przygotowanie do porodu i planowanie miejsca jego odbycia,
• zwiększenie bezpieczeństwa matki i dziecka w okresie okołoporodowym.

Badania ultrasonograficzne III trymestru (28–32. tydzień ciąży)

Podstawowym elementem diagnostyki obrazowej w III trymestrze jest badanie ultrasonograficzne wykonywane pomiędzy 28. a 32. tygodniem ciąży. Badanie to koncentruje się przede wszystkim na ocenie wzrastania płodu oraz warunków wewnątrzmacicznych. Zakres badania ultrasonograficznego obejmuje ocenę:

W III trymestrze należy uwzględnić większą zmienność osobniczą parametrów biometrycznych, dlatego interpretacja wyników powinna zawsze odnosić się do dynamiki wzrastania oraz wcześniejszych pomiarów.

Monitorowanie stanu zdrowia kobiety w III trymestrze ciąży

Równolegle z oceną płodu prowadzony jest intensywny nadzór nad stanem zdrowia ciężarnej. Celem badań jest wczesne wykrywanie powikłań, które mogą wpływać na przebieg porodu i bezpieczeństwo okołoporodowe.

Nosicielstwo GBS u matki:

• zazwyczaj przebiega bezobjawowo,
• może stanowić istotne zagrożenie dla noworodka w okresie okołoporodowym,
• jest wskazaniem do zastosowania odpowiedniego postępowania okołoporodowego w celu ograniczenia ryzyka zakażenia noworodka.

Badanie wykonywane jest w 35–37. tygodniu ciąży.

Systematycznie prowadzona jest także:

• kontrola ciśnienia tętniczego,
• ocena przyrostu masy ciała,
• analiza zgłaszanych dolegliwości,
• ocena czynności serca płodu,
• ocena ruchów płodu.

W końcowym okresie III trymestru wykonywane jest również badanie położnicze, obejmujące ocenę:

• szyjki macicy,
• kanału rodnego,
• wymiarów miednicy – w razie potrzeby.

Kardiotokografia (KTG) i nadzór w końcowym okresie ciąży

W przypadku ciąży po terminie porodu oraz w sytuacjach klinicznych wymagających pogłębionej oceny dobrostanu płodu wykonywana jest kardiotokografia (KTG), umożliwiająca ocenę:

• czynności serca płodu,
• aktywności skurczowej macicy. 

Badanie to stanowi istotny element nadzoru przedporodowego, szczególnie po ukończeniu 40. tygodnia ciąży.

Identyfikacja czynników ryzyka okołoporodowego

III trymestr jest kluczowym okresem identyfikacji czynników ryzyka, które mogą wpływać na przebieg porodu oraz stan noworodka. Ocenie podlegają zarówno czynniki związane ze stanem zdrowia ciężarnej, jak i z rozwojem płodu.

Do najczęściej monitorowanych należą:

• nadciśnienie tętnicze i objawy stanu przedrzucawkowego,
• zaburzenia wzrastania płodu,
• nieprawidłowe położenie płodu,
• nieprawidłowa lokalizacja łożyska,
• objawy zagrożenia porodem przedwczesnym.

Przygotowanie do porodu i opieki okołoporodowej

W III trymestrze istotną rolę odgrywa również przygotowanie do porodu, obejmujące zarówno aspekty medyczne, jak i organizacyjne. Na tym etapie:

• ustalany i aktualizowany jest plan porodu,
• omawiane są preferencje ciężarnej dotyczące porodu,
• identyfikowane są wskazania do porodu w ośrodku o określonym poziomie referencyjnym,
• prowadzona jest edukacja przedporodowa.

Świadome przygotowanie do porodu, oparte na wynikach badań III trymestru, zwiększa bezpieczeństwo matki i dziecka oraz umożliwia adekwatne reagowanie w przypadku wystąpienia powikłań okołoporodowych.