Preparaty roślinne i suplementy w POZ – które należy wykluczyć a o których można pamiętać?

[muzyka intro] Dzień dobry Państwu.Bardzo serdecznie dziękuję panu profesorowiSiwkowi i Remedium za zaproszenie dokolejnego spotkania z Państwem.

Proszę Państwa, mamy dzisiaj poopowiadaćtak naprawdę o rzeczy bardzo istotnejw życiu Państwa z punktuwidzenia zawodowego i w życiu Państwapacjentów.

Rynek suplementów diety to jest,proszę państwa, osiem miliardów złotych.To jest rzecz, która doprowadzado tego, że dzisiaj absolutnie rynekten rośnie, pomimo tego, żejak państwo wiecie, demografia w Polscejest nieubłagalna i chcielibyśmy przedewszystkim przez pryzmat praktyczny, kliniczny poopowiadaćo tym, o czym absolutniepaństwo w gabinetach jesteście przez swoichpacjentów nagabywani.Czy jest potrzeba, czy niema potrzeby, a który, a wjakich dawkach?A może skojarzenie suplementu?Co z tym zrobić oczywiściew praktyce.

Proszę państwa, niestety piętnaście procenthospitalizacji jest konsekwencją niepożądanych działań leków.Czyli to jest sytuacja, wktórej przede wszystkim dochodzi do tego,że mamy do czynienia zobjawami czy w ogóle z chorobamipolekowymi, bo często tak mówimy,które zaczynają u pacjenta generować kolejneproblemy, a często te problemykierują pacjenta do hospitalizacji.Ja przypomnę, że jeden przypadekleczenia niepożądanego działania leku w warunkachUnii Europejskiej, w tym takżew Polsce, to jest pomiędzy sześća osiem tysięcy euro.Tyle to kosztuje.

Natomiast oczywiście, proszę państwa, pamiętajmyo tym, że co piąty pacjentw ambulatorium przyjmuje farmakoterapię, któraabsolutnie zawiera skojarzenia, które obarczone sąwysokim ryzykiem wystąpienia działań niepożądanych.Tu pojawia się nowy, bardzoistotny element, czyli interakcje, przede wszystkimleki, suplementy.To, czy w takim pudełeczku,które pacjent ma często przygotowane nadzień, na tydzień.Są oczywiście opakowania, które pozwalająna to również zachowując wartości tegoleku, który został tam zdeponowany.No bardzo często jest pytaniem,czy ta farmakoterapia jest racjo-racjonalna.Niestety dlatego, że przede wszystkim,jeżeli absolutnie możemy coś dla pacjentazrobić w rozumieniu rozdzielenia taknieprawidłowo stosowanych leków, no to tutajmożemy nawet zapobiec siedemdziesięciu procentom

takich powikłań, co ma bardzo ważneznaczenie praktyczne.

Proszę państwa, stosując suplementy diety,Państwo musicie zawsze zastanowić się, czyzlecając albo tak zwane roślinneprodukty lecznicze, bo nie jest toto samo.Pamiętajmy, że w suplementach dietyabsolutnie nie ma jakiejkolwiek możliwości zamianyz lekiem, ponieważ suplementy dietynie leczą.

I druga niezwykle ważna kwestiajest taka, że musimy pamiętać otym, że suplementy diety niemają wyznaczonego stosunku korzyść do ryzyka.Czyli im bardziej państwa pacjentjest takim, który generuje w sobieczynniki ryzyka wystąpienia działań niepożądanych,czyli im pacjent starszy, im więcejchorób współistniejących, im więcej czynnikówryzyka zależnych od chorób współistniejących ikonglomerujących je, czyli sumujących działanianiepożądane.Im bardziej pacjent zbliżający siędo populacji frail, czyli pacjenta kruchego,tym mniejsze zainteresowanie suplementacją.

Przede wszystkim, proszę państwa, musimyzacząć doceniać to, co jest niezwykleistotne, czyli dietetyka i dietetykęw tym rozumieniu klinicznym.Czyli przede wszystkim pamiętajmy, żedla większości pacjentów Państwo jesteście wstanie za pomocą koordynacji opiekitak naprawdę koordynowanej czy tej bardzoszeroko rozumianej, holistycznej, zaproponować takisposób jedzenia, że żadne suplementy niebędą potrzebne, a jeżeli onebędą potrzebne, bo coś się zpokarmu nie wchłania, to taksamo nie będą się wchłaniały zsuplementów diety, co wynika naprzykład ze zmiany pH w górnymodcinku przewodu pokarmowego, czyli inhibitorypompy protonowej stosowane nieracjonalnie czy wiele,wiele innych leków.

Oczywiście różnica pomiędzy suplementami iroślinnymi produktami leczniczymi jest zupełnie prosta.Jak Państwo wiecie, suplementy dietynie mają działania leczniczego, nie mamybadań farmakokinetycznych, nie wiemy, ilesię tego wchłania.No i przede wszystkim to,co jest niezwykle istotne, czyli przedewszystkim nie mamy tutaj ponadwszelką wątpliwość możliwości wyznaczenia stosunku korzyścido ryzyka.

Zatem zawsze, zawsze, jeżeli państwomacie pacjenta, u którego coś sięzaczyna dziać nie tak, pojawiająsię nowe objawy, pojawia się powikłanie,pojawia się nadwrażliwość.Bardzo wiele istotnych takich czynników,które mogą na to wpływać.Zawsze pierwsze co robimy, odstawiamysuplementy diety.

Niestety w warunkach polskich bardzoczęsto dzieje się tak, że suplementwchodzi w interakcję z lekiemi jest odstawiany lek, a niesuplement diety.Czyli tutaj niestety jest toczęsto błędne postępowanie, dlatego że mynie mówimy w żaden sposób,że suplementy diety są złe.Natomiast mówimy o tym, żenie mamy racjonalnych informacji, bo oile jak państwo wiecie, produktylecznicze są poddawane non stop takzwanym okresowym ocenom stosunku korzyścido ryzyka, czyli bezpieczeństwa stosowania.Ale tego w przypadku suplementówdiety w żaden sposób oczywiście Niemamy.

Niestety Wa-- Polska należy dotakich krajów, która ma bardzo istotniezależne od populacji, szczególnie tej,która jest starsza, szczególnie tej, którama już dodatkowe te czynnikiryzyka, które wynikają z wieku, wielochorobowości,polilekowości wielu innych oczywiście elementówzmian w farmakokinetyce związanych z wiekiem.

Mamy skłonność do tak zwanejhiperpolifarmakoterapii, czyli pamiętamy o tym, żeo ile państwo stosujecie różnegotypu standardy postępowania, to one dotycząchoroby, a nie pacjenta zchorobą.I to jest rzecz niezwykleważna, dlatego że pamiętamy, że upacjenta z wielochorobowością to państwomusicie dokonać racjonalnej korekty w kierunkutego, aby doprowadzić do oligofarmakoterapii,a nie hiperpolifarmakoterapii.Oligofarmakoterapia to nic innego, jakprzede wszystkim co, jak tylko tailość leku, która jest niezbędnai zero tolerancji dla leków zbędnych.

Czyli nie ma tutaj możliwościstosowania leków na wszelki wypadek, ponieważkażdy dodatkowy lek zwiększa ryzykowystąpienia działań niepożądanych.Jak państwo widzicie, niestety wwarunkach polskich takie komunikaty się teżzdarzają.Pierwszy kwietnia 2026.

Wycofanie suplementu, ponieważ wykryto tam,absolutnie pestycydy.To dotyczyło ashwagandhy.Drugi bardzo istotna kwestia dwudziestysiódmy maja 2026.Salmonella w paczce suplementu diety.To dotyczyło akurat suplementu Verdinfit,czyli takiego, którzy pacjenci p-piją,jeżeli mają problemy z trawieniem.

Te problemy z trawieniem sąbardzo często konsekwencją farmakoterapii nieprawidłowo dobranej.Czyli te suplementy diety stają,stają się w cudzysłowie takimi korektoraminiepożądanych działań leków, co jestoczywiście bardzo głęboko oczywiście generowaną patologią.

Dodatkowo, proszę państwa, absolutnie mówimyteż o tym, co, jestważne, czyli przede wszystkim, conasz pacjent je.Dlatego, że to, co jestniezwykle istotne w zakresie przede wszystkimkonserwantów, środków konserwujących w diecie,to są różnego typu E, któremogą niestety w bardzo niekorzystnysposób wpływać chociażby na procesy stłuszczeniowe,które zachodzą w wątrobie.Wątroba to bardzo istotny elementmiędzy innymi metabolizmu leków i suplementówdiety.

Dysbioza to przede wszystkim,zapalenie.Dysbioza to zapalenie, to roz--łączenie niejako ścisłych powiązań wprzewodzie pokarmowym.To możliwość generowania przejścia mikroorganizmów,to zmiany w zakresie charakteru śluzui wielu, wielu innych rzeczy.

Czyli musimy tutaj pamiętać, żeprzede wszystkim to, co jest niezwykleważne, to jest dieta.Ta dieta ma istotne znaczeniei dlatego też zachęcam państwa zawszedo tego, żeby kontaktować sięz dietę, z dietetykiem.To jest bardzo ważny elementrównież leczenia pacjenta.Jeżeli tak naprawdę w tymleczeniu dieta odgrywa istotne znaczenie, anie suplementy diety.

Jak państwo widzicie przede wszystkimzdrowy talerz.Zdrowy talerz musi być smaczny,zdrowy i ładnie wyglądający.Czyli przy-przywiązujmy jakby również istotnąkwestię do estetyki tych posiłków.Dlatego, że przede wszystkim mamyw przypadku dobrych, oczywiście dobrzedobranej diety efekt prebiotyczny, efektpoprawy funkcjonowania mikrobiota, modulacja odpowiedzi immunologicznej,przede wszystkim efekt przeciwzapalny, któryjest wzmacniany przez odpowiednią aktywność, czyliprzez oczywiście aktywność fizyczną, aletakże kontakty z innymi ludźmi.

Pamiętajmy o tym, że absolutnieto, co jest niezwykle ważne, tojest przede wszystkim zablokowanie możliwościdziałania poprzez tak naprawdę to, żemy często sto-sto-czujemy się samotniczy mamy pewnego rodzaju istotne uwarunkowania,tak psychospołeczne, które pokazują jednoznacznie,że nie jesteśmy w stanie osiągnąćdobrych elementów, przede wszystkim takiejdobrej diety.Ponieważ jak państwo wiecie, dietaśródziemnomorska jest bardzo, bardzo skuteczna, dobra,efektywna.Nie efektowna, bo to należyzawsze rozróżnić.Ale zwróćcie państwo uwagę jeżelijedziecie do Włoch, to bardzo często,co jest charakterystyczne dla włoskiejrestauracji, bardzo duża ilość tych dobrych,skutecznych, przeciwzapalnych pokarmów, ale równieżrozmowa pomiędzy ludźmi.Czyli to, co jest niezwykleważne.Tam nikt nie patrzy wtelefon, wszyscy ze sobą rozmawiają.To jest bardzo ważne, tenelement psychospołeczny.

W zakresie oczywiście pacjentaw Polsce my nie mamy czegośtakiego, co jest bardzo ważnymelementem, czyli ostrzeganie przed tymi suplementami,które potencjalnie mogą działać toksycznie.Tu akurat w tym przypadkuhepatotoksycznie.Jak państwo widzicie, mamy ashwagandhę,mamy garcinie kambodżię.To taki produkt, który nazywasię tamaryndowiec malabarski.Jest stosowany w odchudzaniu.Ekstrakty bardzo esencjonalne z zielonejherbaty czy też oczywiście kurkumina jakoten element, który ma działaćprzeciwzapalnie, ale niestety wchodzi w interakcjez wieloma lekami.

To jest bardzo ważnym elementemprzede wszystkim kim jest nasz pacjent.Kim jest nasz pacjent, czylijego wiek, czyli jego przede wszystkimmasa ciała.Im pacjent bardziej size plus,tym większe zapalenie, tym większe zapalenie,które się sumuje z zaburzeniamimikrobioty, tym więcej niestety działań niepożądanychmogą suplementy diety, które utakich pacjentów na pewno żadnych badańnie mają, spowodować.

Druga bardzo ważna kwestia tojest właśnie kwestia palenia papierosów.To jest kwestia oczywiście stosowaniarównież oczywiście papierosów elektronicznych, ale takżeniestety coraz bardziej popularnych kannabinoidów.W trakcie przerwy z paniąprofesor Dudek, która mówiła między innymirównież wykład dotyczący tak naprawdęrzeczywistych problemów, z którymi zgłaszają siępaństwa pacjenci.My obserwujemy niezwykle, że takpowiem, nieracjonalne zachowanie w tej grupie.Czyli przede wszystkim mówimy okannabinoidach, które muszą być przepisywane, alerównież mamy przecież jako suplementydiety co?Olejki CBD.Olejek CBD oczywiście u niektórychpomoże, u niektórych spowoduje zaburzenie jeszczewiększe.Dys-równowagi, która występuje wwielu chorobach i z tego mogąbyć oczywiście kłopoty.

Zawsze, proszę państwa, przed podjęciemdecyzji, czy państwa pacjent potrzebuje wogóle jakiejkolwiek suplementacji istotna jestcałościowa ocena pacjenta.Jeszcze raz zwracam uwagę nadietetyka.

Druga bardzo istotna kwestia czyprzypadkiem my nie zsumujemy, stosując suplementydiety ryzyka.Ogromnym problemem w Polsce jest,proszę państwa, przepisywanie u tych pacjentów,którzy nie mają do tegowskazań, bo nie mają awitaminozy B,witamin z grupy B.To jest ogromny kłopot, dlategoże jest coraz więcej pacjentów, którzymają w wyniku przewlekłej suplementacjiczy przewlekłego stosowania produktów leczniczych, naprzykład w zespołach bólowych, mają,proszę państwa, polineuropatię, która niestety jestdziałaniem niepożądanym, o ile witaminyB nie są rozpuszczalne w tłuszczach,a zatem tworzą się chwilowehiperwitaminozy, które absolutnie do niczego nieprowadzą.

Zawsze, proszę państwa, leczenie isuplementacja w pełnym spektrum wielochorobowości.A zatem proste pytanie: comogę dać- A co mogę zabrać?Zabrać, czyli jakość życia, czylipojawianie się działań niepożądanych.No i oczywiście pamiętamy otym, że jest coś takiego jakinterakcje lek czy suplement pacjent.I to jest rzecz, którabędzie także bardzo istotnie tutaj wpływała.

Jak państwo widzicie, najczęściej takimelementem, który się zaczyna rozkręcać utakich pacjentów stosujących suplementy sąhepatopatie.Tutaj państwo widzicie, mamy bardzoistotne tą ashwagandhę, która w Polsceno...Zasięgi stosowania tych suplementów sąabsolutnie niczym nie zrozumiałe i absolutnie

jako tak zwane adaptogeny niepopartejakimikolwiek w tej dawce, które sąw suplementach oczywiście tutaj danymi.Druga bardzo istotna kwestia proszęzwrócić uwagę między innymi tarczyca bajkalskarównież niezwykle istotna kwestia związanaz modą na ten preparat.O Garcinia cambogia mówiłem również,proszę państwa, preparaty anti-aging, czyli tutajrównież bardzo ważne elementy.Jeżeli pacjent chce być młodszyniż jest w rozumieniu nie biologicznym,tylko w rozumieniu funkcjonalnym, tona to też trzeba zwracać uwagę.

I często problem zaczyna sięod tego, kiedy suplement diety skojarzymyz lekami.Tutaj kwas klawulanowy znajdujący sięw połączeniu z amoksycyliną, ale takżenitrofurantoina i furazydyna, trimetoprim, sulfametoksazolczy bardzo często stosowane nadal fluorochinolonyi azytromycyna.Od tego się może niestetyproblem zacząć, kiedy zsumujemy te dwabardzo istotne elementy.

Pamiętajmy o tym, proszę państwa,że polipragmazja to jest taki stan,w którym liczba stosowanych lekówjest nadmiarowa w stosunku do potrzebzdrowotnych pacjenta.Tutaj absolutnie żadna ilość, boczasem dwa leki to jest zadużo, a czasem lek plussuplement to jest też za dużo.Czyli musimy absolutnie pamiętać ojednej podstawowej rzeczy, że tylko to,co potrzebne i żadnych dodatkowychelementów, także w zakresie oczywiście suplementacji.

To, co jest również ważne,to proszę państwa przede wszystkim możliwośćuszkodzenia wątroby w przypadku hiperwitaminozypowodowane preparatami wielowitaminowymi.Nie ma takich w przyrodzie,czyli z tego, czego możemy czerpaćw postaci zdrowego i zdrowejżywności nie ma takich produktów, którezawierałyby wszelkie witaminy i wszelkieminerały.Oczywiście to część, co możesię zdarzać, że tego typu produktyzawierają produkty pochodzenia pszczelego.Natomiast nie jest to jakbyrzecz, która jest bardzo powszechna.

No i oczywiście to, coma niezwykle istotne znaczenie, czyli przedewszystkim, proszę państwa, nie mylimyproduktów leczniczych, roślinnych z suplementami diety.Mamy produkty roślinne, lecznicze, takiejak waleriana, takie jak pasiflora, czylimęczennica.Męczennica również w przypadku choróboczywiście ośrodkowego układu nerwowego, bezsenności maswoje znaczenie, ale jako lek,a nie jako suplement diety.Dotyczy to również szyszek chmielu.Dotyczy to również, proszę państwaoczywiście preparatów, które mogą zawierać wieleróżnych innych składników roślinnych, któredzisiaj państwo możecie stosować jako roślinneprodukty lecznicze, ponieważ absolutnie onemają cały czas określany stosunek korzyścido ryzyka, a zatem jestto rzecz niezwykle ważna.

Taką pułapką często jest ostropestplamisty, dlatego że, jak państwo wiecie,on blokuje aż trzy izoenzymycytochromu P450.Czyli dotyczy to przede wszystkimmiędzy innymi interakcji farmakokinetycznych.Ale te interakcje farmakokinetyczne mogąbyć nasilane przez suplementy diety, którebędą równocześnie przez pacjenta stosowane.Czyli może dochodzić do tego,że my spotencjalizujemy efekt działań niepożądanych,chociażby pamiętajmy nasilenie ryzyka hepatotoksycznościprzy stosowaniu sertraliny czy na przykładrównież bardzo istotne zwiększenie ryzykachociażby krwawień czy chociażby między innymirównież zmniejszenie skuteczności analgetycznej tramadolu.

Ja mówię o tramadolu przyokazji oczywiście także dzisiejszego spotkania, wktórym ból jest ważny, ponieważto jest również lek, który częstopaństwo stosujecie, a niestety częstotego jego efektu nie widzicie, awidzicie działania niepożądane.A to najczęściej jest spowodowanewłaśnie interakcjami, o których musimy pamiętać.

Pod panem profesorem Siwkiem kiedyśpopełniliśmy taką pracę dotyczące tego, żewłaśnie między innymi zarówno ostropestplamisty, ale także różeniec górski czymiłorząb japoński, czyli Rhodiola rosea.Mamy różeniec górski między innymiw skojarzeniu z witaminami B.Fatalny pomysł, jeżeli chodzi okwestię suplementacji takich elementów, ponieważ możedojść jak raz do pojawieniasię działań niepożądanych w postaci uszkodzeniaukładu nerwowego.I takich pacjentów żeśmy równieżoczywiście opisywali.

Co więcej, mamy również, proszępaństwa, istotne składniki suplementów diety, któremogą zwiększać ryzyko krwawienia.I tych leków jest tutaji produktów, bo często tak jakmiłorząb japoński, tak jak proszępaństwa, palma sabałowa może to byćlek i suplement, tak jakostropest plamisty lek i suplement.Czyli to jest niestety istotne,że musimy pamiętać, że jeśli państwapacjent również przyjmuje na przykładleki przeciwdepresyjne z grupy inhibitorów wychwytuzwrotnego serotoniny czy inhibitorów wychwytuzwrotnego serotoniny i noradrenaliny, to wzależności od powinowactwa do transporteraserotoniny może dochodzić również do sytuacji,w której pojawi się ryzykokrwawienia.

Proszę państwa, odpowiedź na to,czy pacjent potrzebuje suplementacji, czy nie,przynosi państwu do gabinetu pacjent.Bo przypomnę, że podmiotem farmakoterapiii suplementacji jest pacjent, a niesuplement i nie lek.Czyli nie robimy czegoś takiegojak przeglądy lekowe, tylko robimy przeglądfarmakoterapii, bo to musi byćco?Bo to musi być absolutniedostosowane do potrzeb tego konkretnego pacjenta.

Suplementujemy tylko to, co oczywiściejest niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania pacjenta,ale definicja suplementu to jest,że to absolutnie powinno być poprzedzone,czyli decyzja o suplementacji powinnabyć absolutnie poprzedzona przez zastosowanie optymalnejdla danego pacjenta, jego wieku,jego potrzeb i jego chorób współistniejącychdiety.I to jest rzecz, którapowinna być ponad wszelką wątpliwość tutajpierwsza wśród równych.

Natomiast dieta i tak naprawdęsuplementy diety to jest często problem,ponieważ wtedy oczywiście jak razmoże pojawić się sytuacja, w którejilość dostarczanych produktów z żywnościowychplus to, co wchodzi z suplementówdiety, może być po prostunadmiarowa i mogą pojawić się objawyniepożądane.Pamiętajmy, że suplementy diety nieleczą, natomiast w interakcji z produktamileczniczymi mogą dawać powikłania, wtym powikłania ciężkie.

Mówiąc o bólu, pamiętajmy, żemamy także działanie probólowe wielu suplementówdiety.Tu mówiliśmy o ashwagandzie, oróżeńcu górskim, ale także wiele innychoczywiście produktów, szczególnie tych wielowątkowych,czyli takich, które zawierają wiele składników,może okazać się niezwykle istotnymelementem niepożądanym z punktu widzenia pacjentai jego potrzeb, ale również,proszę państwa, wielochorobowości.Pamiętajmy, że wielochorobowość może sumowaćpaństwu problemy.Jeżeli macie jakikolwiek problem zpacjentem, przychodzi, ma działania niepożądane, manowe objawy, które mogą byćabsolutnie powiązane w związku przyczynowo-skutkowym zniczym innym, jak właśnie zstosowaniem czy to leków, czy tosuplementów diety albo interakcji lekówi suplementów diety.To pierwsze, co zawsze robimy,odkładamy suplementy diety.

Pamiętajmy, że wchłanianie składników czynnychsuplementów diety może się zmienić, jeżelipacjent bierze na przykład lekiantycholinergiczne, które powodują dyspulsję, czy jeżelipacjent bierze równoczasowo inhibitory pompyprotonowej.Tych pułapek jest bardzo dużo.

Zachęcamy Państwa do tego, abyprzede wszystkim no zapoznawać się zaktualną wiedzą na temat bezpieczeństwaproduktów leczniczych.To bardzo ważne, dlatego żeona ewaluuje, a przede wszystkim pamiętamyo tym, że nie stosujemytego, co nazywamy leki, lekami zbędnymii suplementami zbędnymi.Oczywiście w przypadku roślinnych produktówleczniczych dla wielu z nich mamyzasadność ich stosowania.I zawsze, oczywiście szczególnie wpopulacji pacjentów z wielochorobowością i pacjentówsenioralnych raczej stawiamy na produktylecznicze, dlatego że one mają określoną,opisaną i tak naprawdę znanąfarmakokinetykę, czego suplementy nie mają.Bardzo serdecznie dziękuję Państwu zauwagę.