Naczelna Rada Lekarska krytykuje projekt zmian w zasadach stwierdzania zgonów

Naczelna Rada Lekarska zgłosiła zastrzeżenia do projektu nowelizacji przepisów regulujących stwierdzanie zgonów i wystawianie kart zgonu. Choć samorząd lekarski jednoznacznie popiera konieczność uporządkowania przestarzałych regulacji, to, jak podkreśla, część proponowanych rozwiązań może negatywnie wpłynąć na organizację systemu i dodatkowo obciążyć lekarzy.

Samorząd lekarski w pełni popiera uchwalenie nowych przepisów regulujących zasady stwierdzania zgonu i wystawiania karty zgonu, a także powołanie instytucji lekarza działającego w strukturach administracji państwowej, który będzie stwierdzał zgon w sytuacjach, które dotychczas stwarzały problemy w ustaleniu do czyich obowiązków należy stwierdzenie zgonu. Jednak przedstawione w projekcie ustawy propozycje budzą w pewnym zakresie poważne zastrzeżenia 

– wskazuje NRL.

Obowiązujące przepisy dotyczące stwierdzania zgonu opierają się w dużej mierze na przepisach z lat 50. i 60. XX wieku, przede wszystkim ustawie z 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych oraz rozporządzeniu z 1961 r. W ocenie samorządu są one niedostosowane do obecnych realiów systemu ochrony zdrowia, co w praktyce prowadzi do problemów z jednoznacznym określeniem podmiotów odpowiedzialnych za stwierdzenie zgonu i wystawienie dokumentacji.

Spór o nazewnictwo: koroner czy urzędowy lekarz

Jednym z głównych punktów krytyki jest rezygnacja z określenia „koroner” na rzecz nazwy „urzędowy lekarz do spraw zgonów”.

Każdy element tej nazwy wydaje się niewłaściwy. Określanie lekarza jako „lekarza urzędowego” sugeruje wykonywanie przez lekarza zadań urzędnika, tymczasem stwierdzenie zgonu to przede wszystkim czynność opierająca się o wiedzę medyczną. Ponadto, określenie, że lekarz jest „do spraw zgonów” jest wysoce niestosowne – lekarz jest co najwyżej do spraw stwierdzania zgonów 

– dodaje NRL.

Zastrzeżenia budzi również użycie określenia „osoba upoważniona do stwierdzania zgonów”.

Uprawnienie lekarzy do stwierdzania zgonów nie wynika z udzielonego im przez kogoś upoważnienia, lecz wynika z kompetencji ustawowo przypisanych do zawodu lekarza. Nie należy zatem używać określenia „osoba upoważniona do stwierdzania zgonu”, lecz określenia „osoba uprawniona do stwierdzania zgonu” albo, tak jak w pierwotnej wersji projektu ustawy „osoba stwierdzająca zgon” 

– zaznacza samorząd lekarski. 

Nowe ogniwo decyzyjne 

Krytycznie oceniono także zmianę procedury w sytuacjach budzących wątpliwości. W poprzedniej wersji projektu lekarz mógł samodzielnie wezwać koronera w razie uzasadnionych wątpliwości dot. określenia przyczyny zgonu, oceny czasu lub okoliczności zgonu. Obecnie decyzja ta ma należeć do wojewódzkiego koordynatora ratownictwa medycznego, który będzie się tym zajmował na podstawie zgłoszenia wskazującego na uzasadnione wątpliwości osoby stwierdzającej zgon. Zdaniem NRL takie rozwiązanie wprowadza zbędny poziom decyzyjny, który może wydłużyć procedury i zwiększyć ryzyko opóźnień oraz sporów kompetencyjnych.

Biorąc pod uwagę, że w podstawowej opiece zdrowotnej sporządza się około 100 tys. kart zgonu rocznie, należy zakładać, że to lekarze POZ najczęściej znajdą się w sytuacji, w której będą mieli wątpliwości dot. okoliczności, przyczyny lub czasu zgonu, dlatego odebranie im uprawnienia, aby samodzielnie wezwać koronera jest pozbawione uzasadnienia. Nie ma dostatecznie silnych argumentów za tym, aby to wojewódzki koordynator ratownictwa medycznego miał decydować (potwierdzać), czy lekarz stwierdzający zgon ma uzasadnione wątpliwości co do przyczyny, czasu lub okoliczności zgonu – przecież to są okoliczności, o których samodzielnie decyduje lekarz stwierdzający zgon. W ocenie Naczelnej Rady Lekarskiej możliwość bezpośredniego wezwania koronera przez lekarza stwierdzającego zgon, jeśli nabrał wątpliwości co do przyczyny, czasu lub okoliczności zgonu, wydaje się koniecznym elementem budowania sprawnego i efektywnego systemu stwierdzania zgonów w Polsce. Angażowanie w to dodatkowo wojewódzkiego koordynatora ratownictwa medycznego zaburzy sprawność budowanego systemu, zwiększy ryzyko opóźnień i ewentualnych sporów kompetencyjnych 

– uważa samorząd lekarski.

Obciążenia i brak wynagrodzenia

Kolejnym problemem jest zwiększenie obciążeń dla lekarzy, szczególnie pracujących w nocnej i świątecznej opiece zdrowotnej.

Dokładanie obowiązków lekarzowi dyżurującemu w NPL jest niezrozumiałe i niezasadne. W wielu miejscowościach w kraju placówki nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej obejmują teren całej lub prawie całej miejscowości i połączenie takiego zakresu pracy z obowiązkiem stwierdzania zgonów poza siedzibą placówki NPL będzie niemożliwe do wykonania 

– dodają.

Sprzeciw budzi również odejście od koncepcji wynagradzania wszystkich lekarzy za czynności związane ze stwierdzaniem zgonu. W aktualnej wersji projektu wynagrodzenie przewidziano wyłącznie dla koronera.

Nie tylko koroner, ale każdy lekarz stwierdzający zgon powinien mieć przewidziane wynagrodzenie i zwrot kosztów, np. kosztów związanych z dojazdem 

– podkreśla NRL.

Samorząd krytycznie ocenia także brak równych zasad ochrony prawnej. NRL nie zgadza się z tym, że podczas czynności stwierdzania zgonu z ochrony takiej jak funkcjonariusza publicznego będzie korzystać wyłącznie koroner. Natomiast pozbawieni tej ochrony będą pozostali lekarze stwierdzający zgon (np. lekarze POZ, lekarze AOS). 

Wśród innych uwag znalazły się m.in. wątpliwości dotyczące rozszerzenia uprawnień do stwierdzania zgonu na pielęgniarki i położne oraz zbyt długi okres przechowywania zwłok dzieci martwo urodzonych.

Kluczowe postulaty samorządu lekarskiego

Samorząd lekarski postuluje m.in.:

• pozostawienie określenia „koroner”, 
• zachowanie prawa lekarza do bezpośredniego wezwania koronera, 
• wprowadzenie wynagrodzenia i zwrotu kosztów dla wszystkich lekarzy stwierdzających zgon, 
• objęcie lekarzy stwierdzających zgon (np. lekarze POZ, lekarze AOS) odpowiednią ochroną prawną, 
• ograniczenie dodatkowych obciążeń dla lekarzy systemu podstawowej i nocnej opieki zdrowotnej. 

Szczegółowe uwagi do projektu znajdują się na stronie NIL.