Szpitale powiatowe alarmują o pogłębiającym się kryzysie. ZPP apeluje o pilne działania rządu

Blisko 91 proc. szpitali powiatowych zakończyło 2025 rok ze stratą operacyjną na działalności podstawowej – wynika z analizy Związku Powiatów Polskich. Samorządowcy alarmują, że placówki nie są już w stanie samodzielnie udźwignąć rosnących kosztów funkcjonowania i domagają się pilnych działań rządu, Ministerstwa Zdrowia oraz Narodowego Funduszu Zdrowia.

Zgromadzenie Ogólne Związku Powiatów Polskich wystąpiło z apelem w sprawie sytuacji finansowej szpitali powiatowych. Samorządowcy oceniają, że brak zdecydowanych działań ze strony państwa może doprowadzić do dalszego pogłębiania się kryzysu w ochronie zdrowia. Jak podkreśla Związek Powiatów Polskich, problem narasta od lat.

Rozumiemy, że wygodnie jest ignorować problem, jednak jest to postawa krótkowzroczna prowadząca do pogłębiania się problemów systemowych 

– podkreśla ZPP.

Według danych przedstawionych przez Związek Powiatów Polskich przychody większości szpitali powiatowych nie pokrywają kosztów ich działalności. Analiza wyników finansowych za 2025 r. pokazuje, że niemal 91 proc. placówek odnotowało stratę operacyjną na działalności podstawowej. Samorządowcy podkreślają, że sytuacja pogarsza się z roku na rok i nie jest to winą osób zarządzających. W ich ocenie istotnym problemem są rosnące koszty pracy, zwłaszcza wynikające z ustawowych regulacji dotyczących wynagrodzeń w ochronie zdrowia. ZPP zwraca uwagę, że wydatki na wynagrodzenia stanowią obecnie dominującą część budżetów szpitali. Powoduje to, że większość kosztów ma charakter sztywny, a dyrektorzy mają ograniczone możliwości reagowania na zmieniającą się sytuację finansową. Ogranicza to także możliwości inwestowania w rozwój infrastruktury, poprawę jakości świadczeń czy podnoszenie standardów leczenia. Dodatkowym sygnałem świadczącym o chronicznym niedofinansowaniu systemu ma być wysoki odsetek szpitali mających zobowiązania wymagalne.

W przyjętym stanowisku Związek Powiatów Polskich przedstawił katalog działań, które – zdaniem samorządowców – powinny być wdrożone w trybie pilnym. Pierwszym postulatem jest przeprowadzenie przez Agencję Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji kompleksowej weryfikacji wyceny świadczeń medycznych, szczególnie tych realizowanych przez szpitale powiatowe. Zdaniem ZPP obecne stawki nie odzwierciedlają rzeczywistych kosztów leczenia pacjentów. 

Drugim rozwiązaniem miałoby być wprowadzenie automatycznego mechanizmu indeksacji kontraktów z NFZ. Wartość umów miałaby być powiązana m.in. z poziomem inflacji oraz wzrostem kosztów pracy w ochronie zdrowia.

Samorządowcy domagają się także utworzenia funduszu restrukturyzacyjnego dla szpitali powiatowych. Miałby on umożliwić oddłużenie placówek oraz wspierać procesy naprawcze, m.in. przy wykorzystaniu instrumentów finansowych Banku Gospodarstwa Krajowego.

Kolejny postulat dotyczy pełnego finansowania skutków ustawowych podwyżek wynagrodzeń pracowników ochrony zdrowia. ZPP podkreśla, że każda decyzja o wzroście płac powinna być równolegle zabezpieczona dodatkowymi środkami z NFZ.

Każdorazowe ustawowe podwyższenie minimalnych wynagrodzeń w ochronie zdrowia powinno być nierozłącznie powiązane z takim zwiększeniem finansowania ze strony NFZ, aby koszty podwyżek zostały w całości pokryte z tego źródła 

– podkreślono w stanowisku.

W dokumencie znalazła się również sugestia rozważenia wprowadzenia maksymalnych limitów wynagrodzeń personelu medycznego obok obowiązujących obecnie minimów płacowych.

Ostatni z postulatów dotyczy terminowego rozliczania przez NFZ świadczeń wykonanych ponad limit. Zdaniem ZPP wielomiesięczne oczekiwanie na zapłatę za zrealizowane procedury powoduje, że szpitale de facto kredytują system ochrony zdrowia, co dodatkowo zwiększa ich zadłużenie.