Sezon infekcyjny 2025/2026

W Polsce rośnie świadomość szczepień ochronnych – z danych Centrum e-Zdrowia wynika, że w sezonie 2025/2026 liczba osób zaszczepionych przeciw grypie zwiększyła się o niemal 28%, przekraczając 2,3 mln, a refundowane szczepienia przeciw wirusowi RSV objęły już 6,6% seniorów. Eksperci Ogólnopolskiego Programu Zwalczania Chorób Infekcyjnych ostrzegają jednak, że wciąż istnieją bariery, np. przy szczepieniach przeciw pneumokokom, pokazując potrzebę spójnego systemu ochrony przed chorobami infekcyjnymi.

To pokazuje, że Polska jest dziś w momencie przejścia – między rosnącą świadomością społeczną a potrzebą stworzenia spójnego modelu profilaktyki chorób infekcyjnych, szczególnie w kontekście starzejącego się społeczeństwa 

– przekazali eksperci Ogólnopolskiego Programu Zwalczania Chorób Infekcyjnych.

Grypa: wzrost wyszczepialności, ale wciąż za mało 

Jak poinformowano, w mijającym sezonie odnotowano około 1 mln zachorowań na grypę, co oznacza spadek w porównaniu z 1,13 mln przypadków w sezonie 2024/2025. Hospitalizacji wymagało blisko 22 tys. pacjentów, a zmarło 1061 osób. W trwającym sezonie infekcyjnym 2025/2026 wśród badanych próbek dominuje wirus grypy podtypu A(H3N2). To właśnie ten wariant odpowiada za większość obecnych zachorowań.

Prof. dr hab. n. med. Adam Antczak podkreślił, że wzrost liczby zaszczepionych Polaków jest wyraźnym dowodem skuteczności uproszczenia procedur.

Umożliwienie szybkiego szczepienia w aptekach znacząco zwiększyło zainteresowanie 

– dodał.

Mimo to, zdaniem ekspertów, poziom wyszczepialności wciąż pozostaje niewystarczający – w ogólnej populacji wynosi 6%, wśród seniorów powyżej 65. roku życia 16%, podczas gdy WHO rekomenduje minimum 75% w grupie osób starszych.

Wzrost liczby szczepień cieszy, ale ten wynik to wciąż za mało, by mówić o bezpiecznej odporności populacyjnej. Jeśli będziemy mieli wyszczepialność przeciw grypie na poziomie 60–70% w grupie 65+, to mamy dużą szansę na populacyjną ochronę. To jest natomiast trzy razy tyle co dotychczas 

– mówił prof. Antczak.

Według danych raportu OECD (2025), Polska zajmuje ostatnie miejsce pod względem wyszczepialności seniorów (65+) przeciw grypie. Inne kraje chronią 70–80% swoich obywateli. 

Jak przekazał dr Paweł Grzesiowski, Główny Inspektor Sanitarny, stan zachorowalności na grypę według zgłoszeń lekarzy rodzinnych wynosił ponad 400 przypadków na 100 tys. osób.

Fala grypy pojawiała się najpierw wśród dzieci, a następnie przenosiła się na dorosłych. Zachorowalność w grupie dzieci do 5. roku życia wynosiła w pewnym momencie 1600 przypadków na 100 tys. dzieci w tym wieku. To pokazuje, gdzie rodzi się każda epidemia grypy 

– mówił Grzesiowski.

Jak przekazał szef GIS, spośród 2,3 mln osób zaszczepionych przeciw grypie w tym sezonie, około 35% zrobiło to w aptecznych punktach szczepień.

To oznacza, że zwiększyliśmy dostępność do szczepień i część osób, która nie chciała stać w kolejce w POZ, wybrała ścieżkę aptecznych punktów szczepień. To jest ważny aspekt rozszerzania dostępności, ale nic nie zastąpi szczepień w medycynie rodzinnej 

– mówił.

RSV: pierwszy rok refundowanej ochrony dla seniorów 

W przypadku RSV w tym sezonie, fala infekcji wystąpiła dwa tygodnie później niż w latach ubiegłych i osiągnęła szczyt w lutym i marcu. Prof. dr hab. n. med. Krzysztof Tomasiewicz, prezes Polskiego Towarzystwa Epidemiologów i Lekarzy Chorób Zakaźnych podkreśla znaczenie refundowanej profilaktyki.

To pierwszy w historii sezon, w którym dysponujemy refundowaną profilaktyką RSV dla osób starszych. Fakt, że ponad 6% seniorów skorzystało w tym sezonie z refundacji RSV, to dobry sygnał, ale z perspektywy zdrowia publicznego to wciąż kropla w morzu potrzeb. Musimy pamiętać, że wirus wciąż krąży, musimy edukować pacjentów, że szczepienia przeciw RSV mają charakter całoroczny. RSV to nie tylko choroba dzieci. Choć prawie każdy przechodzi ją przed 2. rokiem życia, naturalna odporność jest krótkotrwała. Zakażamy się wielokrotnie przez całe życie, a najcięższe konsekwencje infekcji ponoszą seniorzy i osoby z chorobami współistniejącymi 

– mówił.

Prof. Tomasiewicz zaznacza, że obecnie obserwujemy jednoczesne krążenie dwóch podtypów wirusa: RSV-A oraz RSV-B.

Dominacja wariantów zmienia się z sezonu na sezon. Szczepionka chroni przed oboma podtypami 

– mówił prof. Tomasiewicz

Pneumokoki: bariery refundacji hamują skuteczną profilaktykę 

Szczepienia przeciw pneumokokom wciąż nie są chętnie wybierane przez osoby dorosłe. Eksperci Ogólnopolskiego Programu Zwalczania Chorób Infekcyjnych podają, że w 2025 roku zaszczepiło się ponad 200 tys. dorosłych, głównie seniorów z chorobami współistniejącymi. Jak wskazują, przeszkodą jest obecny model refundacji, ograniczony do osób w wieku 65+ z rozpoznanymi czynnikami ryzyka.

W praktyce wyklucza to znaczną część populacji seniorów z bezpłatnej ochrony, ponieważ proces kwalifikacji w aptece jest zbyt skomplikowany i czasochłonny 

– dodają specjaliści.

Prof. dr hab. n. med. Ernest Kuchar, kierownik Kliniki Pediatrii z Oddziałem Obserwacyjnym, Warszawski Uniwersytet Medyczny zwraca uwagę, że śmiertelność inwazyjnej choroby pneumokokowej wśród seniorów sięga 50%. Eksperci Ogólnopolskiego Programu Zwalczania Chorób Infekcyjnych podkreślają, że jedynym kryterium warunkującym dostęp do bezpłatnego szczepienia powinien być wiek. 

Seniorzy w centrum uwagi: potrzeba kompleksowej ochrony

Eksperci zwrócili też uwagę, że osoby powyżej 65. roku życia są grupą najchętniej szczepioną, ale wciąż wymagają pełnej, łatwo dostępnej ochrony. Wskazują, że w dobie starzejącego się społeczeństwa w Polsce, istnieje potrzeba wdrożenia pełnej profilaktyki dla starszych osób, w tym m.in. rozszerzenie i uproszczenie dostępu do szczepień. Zdaniem Ogólnopolskiego Programu Zwalczania Chorób Infekcyjnych, aby skuteczniej chronić seniorów przed chorobami zakaźnymi, konieczne są zmiany w kilku kluczowych obszarach. Przede wszystkim warto skrócić ścieżkę leczenia w podstawowej opiece zdrowotnej, ograniczając liczbę wymaganych wizyt. Dostęp do szczepień powinien opierać się wyłącznie na wieku pacjenta, bez konieczności weryfikowania grup ryzyka, a bariery finansowe – zniesione poprzez włączenie rekomendowanych szczepień do listy „S”. Ważna jest też stała edukacja społeczeństwa oraz wsparcie farmaceutów, m.in. poprzez dostęp do danych o chorobach współistniejących pacjenta. Równocześnie potrzebny jest lepszy monitoring: rzetelny raport o zachorowaniach, m.in. na pneumokoki oraz bieżąca aktualizacja Programu Szczepień Ochronnych, tak aby odpowiadał aktualnej sytuacji epidemiologicznej w kraju.