Rejestr agresji, mapa zagrożeń i no-fault

Rejestr przypadków agresji, mapa zagrożeń, rozszerzenie ochrony prawnej medyków oraz powrót do koncepcji klauzuli wyższego dobra (no-fault) – to główne wnioski z posiedzenia Parlamentarnego Zespołu ds. Bezpieczeństwa Medyków.

Posiedzenie zorganizowano 27 lutego 2025 r. w rocznicę zabójstwa dr Tomasza Soleckiego, specjalisty ortopedii i traumatologii oraz chirurgii ręki, pracownika Szpitala Uniwersyteckiego w Krakowie, który 29 kwietnia 2025 r. zginął podczas dyżuru, ugodzony nożem przez pacjenta. Senatorowie, przedstawiciele samorządów zawodowych: lekarskiego, pielęgniarskiego, aptekarskiego, ratowników medycznych oraz ministerstwa sprawiedliwości dyskutowali na temat bezpieczeństwa medyków. Omówiono też skuteczność klauzuli no- fault. 

My, senatorowie, jako twórcy prawa, ale też my, medycy, chcemy dokonać oceny skuteczności zmian prawnych, wprowadzonych po tych tragediach. Chcemy też zastanowić się, co jeszcze należy zrobić, aby systemowo im zapobiegać 

– mówiła Agnieszka Gorgoń-Komor, senator, przewodnicząca Parlamentarnego Zespołu ds. Bezpieczeństwa Medyków.

Z danych przytoczonych przez krakowską policję wynika, że w ciągu ostatnich 2 lat wzrosła liczba interwencji wobec młodych osób będących pod wpływem wielu substancji psychoaktywnych, stanowiących poważne zagrożenie dla przedstawicieli służb, zarówno medycznych, jak i porządkowych.

W 2025 r. polska policja zabezpieczyła 50 ton narkotyków, co pokazuje skalę problemu 

– mówił insp. Artur Bednarek, komendant wojewódzki Policji w Krakowie.

Wskazał na konieczność lepszego zabezpieczenia szpitali oraz szkoleń personelu z zakresu reagowania w sytuacjach ataku na personel. 

Senator Monika Piątkowska, wiceprzewodnicząca zespołu, wskazała trzy obszary wymagające dalszej pracy: skuteczność obecnych regulacji prawnych, bezpieczeństwo instytucjonalne i organizacyjne oraz systemowe ujęcie relacji lekarz–pacjent. 

O zmianach legislacyjnych mówił Adam Bodnar, minister sprawiedliwości w latach 2023–2025. Przypomniał m.in. wydanie w lipcu 2025 r. wytycznych dotyczących prowadzenia postępowań w sprawach przestępstw popełnianych na szkodę osób udzielających świadczeń zdrowotnych. Omówił również nowelizacje kodeksów – postępowania karnego i wykroczeń, które mają przyspieszyć i usprawnić ochronę medyków. 

Aktualny stan prac legislacyjnych przedstawił prof. Andrzej Matyja, przewodniczący Zespołu ds. wzmocnienia bezpieczeństwa osób wykonujących zawód medyczny w Ministerstwie Sprawiedliwości. Zespół, powołany w grudniu 2025 r., pracuje nad rozwiązaniami legislacyjnymi zwiększającymi ochronę personelu medycznego oraz nad standardami postępowania z agresywnymi pacjentami. Jak zaznaczył, całkowite wyeliminowanie agresji jest niemożliwe, ale celem jest jej systemowe ograniczenie.  

Przedstawiciele samorządu zawodów medycznych postulowali o prowadzenie szkoleń, zwiększenie wsparcia dla personelu ochrony zdrowia i obecności służb porządkowych w placówkach medycznych, a także wprowadzenie jasnych procedur zgłaszania aktów agresji. Dr Klaudiusz Komor, wiceprezes Naczelnej Rady Lekarskiej podkreślił, że rejestr zdarzeń niepożądanych nie rozwiąże problemu.

Medycy muszą nauczyć się, jak zachowywać się w sytuacjach zagrożenia, a społeczeństwo zrozumieć, że medyków nie wolno atakować, bo spotka się to z bezwzględną reakcją państwa 

– mówił.

Cel: bezpieczeństwo pacjenta i medyków 

Uczestnicy spotkania podpisali deklarację zawierającą konkretne postulaty systemowe.

Będziemy działać na rzecz stworzenia rejestru przypadków agresji oraz mapy zagrożeń bez stygmatyzowania pacjentów. Chcemy pracować na rzecz zmian legislacyjnych, mających na celu wprowadzenie klauzuli wyższego dobra (no-fault), poprawić jakość opieki nad pacjentami. Popieramy rozszerzenie ochrony należnej funkcjonariuszowi publicznemu na wszystkie miejsca pracy medyków. Jesteśmy za implementacją skali BVC (The Brøset Violence Check List) w systemie SWD PRM oraz na SOR, co wydaje się krokiem niezbędnym w kierunku standaryzacji oceny ryzyka na wzór rozwiązań skandynawskich. Postulujemy przeprowadzenie kampanii społecznej, której celem będzie uświadamianie społeczeństwu rzeczywistej pracy świadczonej przez medyków. Popieramy stworzenie systemu bezpośredniej komunikacji podmiotów leczniczych z policją  

– tak brzmi treść wspólnej deklaracji „Bezpieczny pacjent = bezpieczny medyk”.

Klauzula no-fault – dane z badania 

Istotną część dyskusji poświęcono koncepcji klauzuli wyższego dobra (no-fault). System ten zakłada brak konieczności wykazywania winy przy dochodzeniu rekompensaty za zdarzenie niepożądane w medycynie. Jego wprowadzenie nie wpływa na odpowiedzialność zawodową i karną, ale odnosi się do odpowiedzialności cywilnej. Z danych dotyczących oceny społecznej klauzuli no-fault przedstawionych przez senator Agnieszkę Gorgoń-Komor wynika, że 77 proc. ankietowanych uważa, iż no-fault poprawi bezpieczeństwo lekarzy, a 51 proc. – pacjentów. Ponad połowa badanych jest zdania, że lekarze nie powinni ponosić odpowiedzialności karnej za nieumyślne działania niepożądane.