Diagnozuj i lecz: infekcja górnych dróg oddechowych z utrzymującą się niedrożnością nosa

Infekcje górnych dróg oddechowych mają najczęściej etiologię wirusową i przebieg samoograniczający się, jednak u części pacjentów dominującym i najbardziej uciążliwym objawem pozostaje niedrożność nosa, istotnie pogarszająca komfort funkcjonowania i jakość snu [1].

Do gabinetu POZ zgłosił się 38-letni mężczyzna z powodu utrzymujących się objawów infekcji górnych dróg oddechowych, które rozpoczęły się około 10 dni wcześniej. Początkowo dominowały:

• uczucie drapania w gardle,
• osłabienie oraz stan podgorączkowy.

W kolejnych dniach pojawił się wodnisty, a następnie śluzowy wyciek z nosa oraz narastająca niedrożność nosa.

Obecnie głównym problemem pacjenta jest uczucie zatkanego nosa, szczególnie nasilone w godzinach nocnych. Pacjent zgłasza konieczność oddychania przez usta, co powoduje suchość w jamie ustnej oraz pogorszenie jakości snu. Dodatkowo występuje spływanie wydzieliny po tylnej ścianie gardła oraz kaszel nasilający się w pozycji leżącej.

Pacjent stosował doraźnie donosowy lek obkurczający błonę śluzową nosa przez 3 dni, uzyskując jedynie krótkotrwałą poprawę. Obecnie nie stosuje leczenia donosowego.

Pacjent nie choruje przewlekle, nie przyjmuje leków na stałe. Nie zgłasza objawów alarmowych, takich jak wysoka gorączka, silny ból twarzy czy ropna wydzielina z nosa.

W badaniu przedmiotowym pacjent w stanie ogólnym dobrym, wydolny krążeniowo i oddechowo, w logicznym kontakcie słownym. Temperatura ciała 37,2 °C.

W badaniu laryngologicznym stwierdza się:

• obrzękniętą, przekrwioną błonę śluzową nosa;
• obecność śluzowej wydzieliny w przewodach nosowych; 
• drożność nosa ograniczoną obustronnie.

Gardło lekko zaczerwienione, bez cech ropnego zapalenia. W badaniu nie stwierdza się bolesności uciskowej w rzucie zatok przynosowych ani innych odchyleń sugerujących powikłania infekcji.

Na podstawie obrazu klinicznego rozpoznano ostre zapalenie górnych dróg oddechowych z przedłużającym się przebiegiem i utrzymującą się niedrożnością nosa.

W prezentowanym przypadku dominującym objawem jest utrzymująca się niedrożność nosa, związana z obrzękiem błony śluzowej oraz zaleganiem wydzieliny. Mechanizm ten może istotnie wpływać na nasilenie dolegliwości oraz ograniczać skuteczność leczenia miejscowego.

Leczenie farmakologiczne

U pacjenta zastosowano leczenie objawowe.

Z uwagi na utrzymujące się uczucie rozbicia oraz okresowy stan podgorączkowy zalecono ibuprofen 200–400 mg co 6–8 godzin w razie potrzeby.

Pacjent stosował wcześniej donosowy lek obkurczający błonę śluzową nosa przez 3 dni, uzyskując jedynie krótkotrwałą poprawę. Ze względu na brak trwałego efektu oraz ryzyko polekowego nieżytu nosa nie zalecono kontynuacji tego leczenia [1].​​

Postępowanie niefarmakologiczne

W związku z utrzymującą się niedrożnością nosa oraz zaleganiem wydzieliny w jamach nosowych kluczowe znaczenie ma przywrócenie prawidłowej funkcji błony śluzowej nosa.

W tym celu zalecono regularną higienę nosa z użyciem preparatu wody morskiej (np. Sterimar), stosowanego kilka razy dziennie.

Płukanie nosa umożliwia mechaniczne usunięcie wydzieliny, drobnoustrojów i zanieczyszczeń, a także poprawia klirens śluzowo-rzęskowy, co przekłada się na zmniejszenie nasilenia objawów i poprawę drożności nosa [2].

Ze względu na dominującą niedrożność nosa zalecono zastosowanie roztworu hipertonicznego, który poprzez efekt osmotyczny zmniejsza obrzęk błony śluzowej i ułatwia oddychanie.

Zgodnie z wytycznymi irygacje nosa stanowią bezpieczny element leczenia wspomagającego w infekcjach górnych dróg oddechowych i mogą być stosowane długotrwale [3].

Pacjent zgłosił się na wizytę kontrolną po 5 dniach od wdrożenia zaleconego postępowania. Zgodnie z zaleceniami stosował leczenie objawowe oraz regularnie wykonywał higienę nosa z użyciem preparatu wody morskiej (np. Sterimar).

Zgłasza wyraźną poprawę drożności nosa oraz zmniejszenie nasilenia kataru. Uczucie zatkanego nosa występuje rzadziej i nie powoduje już wybudzeń w nocy. Pacjent zauważa również zmniejszenie spływania wydzieliny po tylnej ścianie gardła oraz ustępowanie kaszlu.

W badaniu przedmiotowym stwierdza się zmniejszenie obrzęku błony śluzowej nosa oraz mniejszą ilość wydzieliny w przewodach nosowych. Nie obserwuje się objawów sugerujących powikłania infekcji.

Zalecono kontynuację higieny nosa do czasu całkowitego ustąpienia objawów.

W przebiegu infekcji górnych dróg oddechowych utrzymująca się niedrożność nosa może stanowić dominujący objaw i istotnie wpływać na komfort pacjenta.

W takich sytuacjach, szczególnie gdy leczenie obkurczające przynosi jedynie krótkotrwałą poprawę, zasadne jest zastosowanie metod wspierających fizjologiczne mechanizmy oczyszczania błony śluzowej.

Regularna higiena nosa z użyciem preparatów wody morskiej (np. Sterimar), zwłaszcza w postaci roztworów hipertonicznych, może przyczyniać się do zmniejszenie obrzęku błony śluzowej, poprawę drożności nosa oraz redukcję nasilenia objawów, stanowiąc bezpieczne i skuteczne uzupełnienie leczenia objawowego.

Powyższa treść stanowi teoretyczny opis przypadku klinicznego.