Od 1 października NFZ nie rozliczy wybranych zabiegów na chirurgii ogólnej

Od 1 października 2026 r. Narodowy Fundusz Zdrowia przestanie finansować procedury ortopedyczne, urologiczne oraz operacje kręgosłupa na 221 oddziałach chirurgii ogólnej. Równocześnie zaplanowano 40-procentowy wzrost wyceny leczenia obustronnej przepukliny pachwinowej.

Skala zjawiska jest znacząca. Tylko w pierwszym kwartale 2026 roku na oddziałach objętych nowymi regulacjami wykonano około 10 tysięcy operacji, które wkrótce stracą finansowanie. Stanowiło to 10 proc. wszystkich świadczeń rozliczanych przez te jednostki. Anna Skowrońska, zastępca dyrektora Departamentu Świadczeń w NFZ, tłumaczy ten trend skłonnością szpitali o profilu podstawowym do wybierania procedur najbardziej atrakcyjnych finansowo.

Prezes Funduszu Filip Nowak argumentuje te zmiany koniecznością zapewnienia pacjentom maksymalnego bezpieczeństwa. Przyznaje przy tym otwarcie: „Oczywiście spodziewam się, że naruszamy pewne interesy”.

Operowanie kręgosłupa czy wykonywanie zabiegów ortopedycznych w szpitalach, które są do tego nieprzygotowane, jest po prostu niebezpieczne.

prof. Wiesław Tarnowski, prezes Towarzystwa Chirurgów Polskich

Wprowadzane ograniczenia nie wpłyną na zakontraktowane już budżety placówek. Zapewnia o tym wiceprezes NFZ Jakub Szulc. Dokładne wytyczne zostaną ujęte w projekcie zarządzenia prezesa Funduszu. Dokument ma ujrzeć światło dzienne w tygodniu od 28 lipca 2026 r.

Docelowo skomplikowane interwencje chirurgiczne mają być realizowane wyłącznie przez wysokospecjalistyczne ośrodki. Z koszyka świadczeń chirurgii ogólnej znikną następujące grupy procedur:

• Artroskopia i zabiegi na kończynie dolnej: H21, H22, H23, H32, H33, HU33.
• Chirurgia kręgosłupa (m.in. zabiegi na nerwach obwodowych i rdzeniu): HK08, HK12, HK13, HK14, HK15, HK16.
• Urologia (m.in. zabiegi moczowodu, pęcherza, prącia, moszny): L15, L16, L21, L22, L26, LU17, LU30, L62E, L62F, L72.
• Bronchoskopia: DU05I, DU05II, DU05III.

Wycofanie części procedur wpisuje się w szerszą strategię projakościową płatnika. NFZ planuje wdrożyć 64 współczynniki oceniające zarówno aspekty kliniczne, jak i zarządcze. Dokładnie połowa z nich znajdzie bezpośrednie zastosowanie w mechanizmach rozliczeniowych ze szpitalami.

Nowy model opiera się na systemie kar i nagród. Spełnienie 5 wybranych wskaźników zagwarantuje placówce premię finansową. Niespełnienie 17 innych kryteriów będzie skutkować obniżeniem wypłaty. Pozostałe 8 wskaźników zadziała dwukierunkowo, przynosząc bonus albo degresję w zależności od wyniku. Prezes Filip Nowak nie ukrywa, że „wprowadzanie współczynników jakościowych zapewne wzbudzi wiele dyskusji i emocji”.

Nowe stawki korygujące dotkną konkretnych obszarów terapeutycznych. Wśród nich znalazły się:

• Leczenie udaru niedokrwiennego mózgu (wykorzystanie leczenia trombolitycznego): 10 proc. wypłaty więcej dla podmiotów o wartości wskaźnika powyżej 20 proc.
• Endoprotezoplastyka stawu biodrowego (częstość rehabilitacji po zabiegach): bonus 5 proc. dla wartości wskaźnika 28-43 proc. oraz 10 proc. dla wartości powyżej 43 proc.
• Rewizyjne endoprotezoplastyki stawu kolanowego i biodrowego: 20 proc. wypłaty więcej dla podmiotów o wartości wskaźnika powyżej 40.
• Pierwotne endoprotezoplastyki stawu kolanowego: 20 proc. mniej dla podmiotów o wartości wskaźnika poniżej 60 oraz 20 proc. więcej przy wartości powyżej 180.
• Usunięcie pęcherzyka żółciowego (wykorzystanie technik małoinwazyjnych): 10 proc. mniej dla podmiotów o wartości wskaźnika poniżej 96 proc.
• Usunięcie zaćmy (częstość występowania pęknięcia torebki tylnej): 5 proc. wypłaty mniej dla podmiotów o wartości wskaźnika powyżej 2 proc.
• Porady POZ (odsetek porad domowych w ogólnej liczbie porad): 5 proc. niższa stawka kapitacyjna w grupach wiekowych 0-2 lata i 65+ dla podmiotów o wartości wskaźnika poniżej 1,5 proc.