,,Różowy październik’’ miesiącem walki z rakiem piersi

Październik jest miesiącem propagującym profilaktykę raka piersi. Aktualnie rak piersi uznawany jest za najczęstszy nowotwór złośliwy występujący u kobiet. 

 W 2019 roku zdiagnozowano w Polsce ok 19 tysięcy zachorowań na raka piersi [1].  U kobiet w 2019 roku najczęściej rejestrowane były nowotwory złośliwe: piersi –22,9% Wczesne wykrycie raka piersi znacznie poprawia rokowanie, ale ze względu na brak zauważalnych objawów, bywa trudne. Dlatego tak ważne jest propagowanie wśród pacjentek nie tylko samobadania piersi, ale i regularnego wykonywania badań obrazowych. 

Do czynników ryzyka raka piersi zaliczamy:

• wiek kobiet – wzrost liczby zachorowań zwiększa się w okresie okołomenopauzalnym (około 50. roku życia);
• czynniki genetyczne – zachorowanie na raka piersi oraz raka jajnika u krewnych 1 stopnia oraz/lub potwierdzenie mutacji BRCA1/2;
• hormonalna terapia zastępcza oparta na estrogenach
• wcześniejsze rozpoznanie innych chorób piersi, np. atypowych rozrostów w obrębie gruczołu sutkowego, raka in-situ (tzn. rak, który nie nacieka zdrowego podłoża tkanki);
• rak piersi w wywiadzie; 
• nadmiar tłuszczów zwierzęcych w pokarmie oraz nadmierne spożywanie; alkoholu;
• otyłość [2]. 

W przypadku raka piersi diagnozę stawia się na podstawie przeprowadzonego wywiadu, badania palpacyjnego, wykonania badań obrazowych i wykonania biopsji. 

W zależności od wieku pacjentki wykonuje się mammografię lub standardowe USG piersi [3,4 ]. 

Według systemu ACR wyróżnia się cztery typy budowy piersi (gęstość piersi), uwzględniające stosunek ilości tkanki tłuszczowej do tkanki włóknisto-gruczołowej: 

typ A - pierś niemal w całości zbudowana z tkanki tłuszczowej  

typ B - obecne rozsiane obszary o gęstości tkanki włóknisto-gruczołowej

typ C - piersi nierównomiernie „gęste”, z obszarami gęstej tkanki, która może przesłaniać małe zmiany ogniskowe; 

typ D - piersi bardzo „gęste”, gruczołowe [5].

Mammografia zalecana jest u pacjentek po skończonym 50 roku życia, ze względu na wyższą czułość badania w przypadku piersi o budowie innej niż gruczołowa (złożonej głównie z tkanki tłuszczowej i włóknistej). Czułość mammografii w wykrywaniu zmian nowotworowych szacuje się na 85 % [2]. Zdaniem AOCG mammografia powinna zostać zaoferowana kobietom w wieku 40 lat a rozpoczynać się nie później niż po ukończeniu 50-tego roku życia. W Polsce rekomendowane jest wykonywanie mammografii w 2 projekcjach: co 2 lata u kobiet w wieku 50-69 lat z grupy niskiego ryzyka, co rok u kobiet z grupy wysokiego ryzyka.

Co ważne, mammografia piersi dla pacjentek między 50-69 rokiem życia jest w Polsce refundowana. 

W przypadku młodych pacjentek u których piersi zbudowane są głównie z tkanki gruczołowej zalecane jest wykonanie badania USG. Choć badanie to nie jest uznawane za przesiewowe, to mimo tego zaleca się jego wykonanie w każdym przypadku w którym pojawia się niepokój bądź podejrzenie wystąpienia zmiany patologicznej. 

Badania przesiewowe u kobiet w kategoriach najwyższego i wysokiego ryzyka zachorowania na raka piersi i/lub jajnika (łączna czułość wszystkich procedur ok. 95%) obejmują:

• od 18. rż. samokontrola piersi raz w miesiącu po miesiączce 
• od 25. rż. co 6–12 miesięcy: badanie piersi przez lekarza

badania obrazowe: MR u kobiet poniżej 30. rż.2;

MMG na przemian z MR u kobiet powyżej 30. rż.; 

USG piersi jako badanie uzupełniające co 12 miesięcy 

• od 35. rż. co 6 miesięcy: — USG dopochwowe i oznaczanie stężenia Ca125 (między 5. a 10. dniem cyklu u kobiet przed menopauzą) 
• coroczne badanie ginekologiczne [5,6]

Poza tym ultrasonografia może być traktowana jako uzupełnienie mammografii, ponieważ umożliwia różnicowanie zmian torbielowatych i litych, a także pozwala na ocenę wielkości i granic zmian ogniskowych.

W populacjach, w których nie wykonuje się badań profilaktycznych występuje wysoka umieralność z powodu inwazyjnego zaawansowanego raka piersi - dlatego tak ważne jest propagowanie wczesnej diagnostyki. W październiku postawmy więc szczególny nacisk na profilaktykę raka piersi i zachęcajmy do badania piersi nie tylko pacjentki, ale i siostry/mamy/ciocie.