Prezydium NRL chce odrzucenia nowelizacji ustawy o zawodach lekarza

Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej zaapelowało o odrzucenie w całości projektu nowelizacji ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty. Samorząd przekonuje, że proponowane przez Ministerstwo Zdrowia rozwiązania nie poprawią jakości kształcenia ani bezpieczeństwa pacjentów, a w wielu obszarach mogą pogorszyć warunki zdobywania specjalizacji przez młodych lekarzy. Najwięcej zastrzeżeń dotyczy zmian w organizacji szkolenia podyplomowego i specjalizacyjnego. 

Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej przyjęło stanowisko, w którym podtrzymało wcześniejsze uwagi zgłoszone do projektu nowelizacji ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty oraz zaapelowało o przygotowanie nowego projektu we współpracy z samorządem lekarskim i organizacjami reprezentującymi lekarzy. 

Samorząd lekarski negatywnie ocenia projekt ustawy w szczególności w zakresie, w jakim prowadzi on do skrócenia - a docelowo likwidacji - stażu podyplomowego, tworzenia kolejnych egzaminów państwowych, nadmiernie formalizuje szkolenie specjalizacyjne, tworzy możliwości naboru na specjalizację poza systemem postępowania kwalifikacyjnego, pozwala na „siłowe" skierowania lekarzy do szpitali powiatowych w celu realizacji szkolenia specjalizacyjnego, co sprowadza rolę specjalizującego się lekarza do wypełnienia braków kadrowych, pogarsza sytuację lekarzy korzystających w trakcie szkolenia specjalizacyjnego z ustawowej ochrony rodzicielstwa, macierzyństwa, zdrowia lub niepełnosprawności, odbiera prawo do zmiany miejsca szkolenia specjalizacyjnego lub wprowadza restrykcje związane z niepodjęciem szkolenia specjalizacyjnego, przywraca  obowiązkową część ustną PES dla osób, które uzyskały wysoki wynik z części testowej oraz przerzuca na samorząd lekarski obowiązki, które powinny pozostawać w kompetencji właściwych instytucji systemu ochrony zdrowia 

– czytamy w stanowisku NRL.

W ocenie samorządu proponowane przepisy „nie służą ani jakości kształcenia, ani bezpieczeństwu pacjentów, ani stabilności systemu ochrony zdrowia”. 

Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej wnioskuje o odrzucenie projektu w całości i przygotowanie nowego w uzgodnieniu z samorządem lekarskim i innymi organizacjami reprezentującymi lekarzy 

– podkreśla samorząd.

Samorząd lekarski sprzeciwia się m.in. propozycji skrócenia stażu podyplomowego do 6 miesięcy. W ocenie lekarzy może to odbić się zarówno na jakości kształcenia, jak i bezpieczeństwie pacjentów. Samorząd lekarski stoi na stanowisku, że odpowiedzią na problemy systemu kształcenia lekarzy nie jest likwidacja stażu podyplomowego, lecz poprawa jego jakości, ujednolicenie standardów jego odbywania, odpowiednie wynagradzanie opiekunów stażu, zapewnienie rzeczywistego nadzoru oraz stworzenie mechanizmów oceny jakości miejsc stażowych. 

Zastrzeżenia budzi też zmiana zasad kwalifikacji na staż podyplomowy.

W miejsce dotychczasowego kryterium, jakim była średnia ze studiów, wprowadzone zostanie kryterium opierające się na wyniku LEK lub LDEK. Wprowadzenie jako kryterium kwalifikacji wyniku z LEK i LDEK, gdy egzamin ten nie jest wymagany do uzyskania prawa wykonywania zawodu w celu odbycia stażu podyplomowego, nie jest dobrym rozwiązaniem. Podkreślić należy, że dotychczasowe kryterium – średnia ze studiów było obiektywnym kryterium umożliwiającym przeprowadzenie kwalifikacji na staż podyplomowy 

– uważa NRL.

Samorząd lekarski wnioskuje też o pozostawienie w programie stażu podyplomowego szkoleń z zakresu prawa medycznego i bioetyki, ponieważ, jak argumentuje, zarówno lekarz, jak i lekarz dentysta musi mieć informacje na temat otoczenia prawnego. 

Kolejne zastrzeżenia dotyczą zmian w systemie egzaminowania lekarzy. NRL krytycznie ocenia wprowadzenie nowych egzaminów państwowych (Specjalizacyjny Egzamin Weryfikacyjny) oraz niektóre zmiany dotyczące Państwowego Egzaminu Specjalizacyjnego. Medycy nie akceptują propozycji Ministerstwa Zdrowia, takich jak sztywny limit 10 sesji na zdanie PES, unieważnianie zdanego już egzaminu po 24 miesiącach przez niespełnienie innych wymogów formalnych, przymus przystępowania do egzaminu ustnego dla najlepiej zdających test (min. 75%) oraz pobierania opłat za pierwsze dwa podejścia.

Zdecydowanie negatywnie opiniuje się też wprowadzenie Państwowego Egzaminu Kompetencyjnego. Projektowane przepisy dotyczące PEK powinny zostać usunięte z projektu ustawy w całości. Nie wykazano rzeczywistego problemu systemowego, który uzasadniałby stworzenie kolejnego państwowego egzaminu w procesie kształcenia specjalizacyjnego lekarzy. Z uzasadnienia projektu ustawy nie wynika, aby obowiązujący model szkolenia specjalizacyjnego nie zapewniał odpowiedniej weryfikacji kompetencji lekarzy lub nie gwarantował bezpieczeństwa pacjentów. Nie przedstawiono żadnych danych wskazujących na konieczność uzupełnienia systemu weryfikacji kompetencji specjalizujących się lekarzy, które uzasadniałyby wprowadzenie nowego egzaminu państwowego. Obecny system kształcenia lekarzy już dziś przewiduje wieloetapową ocenę wiedzy i umiejętności. Lekarz podlega weryfikacji na etapie studiów medycznych, następnie przystępuje do Lekarskiego Egzaminu Końcowego, odbywa kilkuletnie szkolenie specjalizacyjne pod nadzorem kierownika specjalizacji, a następnie przystępuje do Państwowego Egzaminu Specjalizacyjnego, którego pozytywny wynik stanowi warunek uzyskania tytułu specjalisty. Wprowadzenie PEK prowadziłoby do mnożenia egzaminów państwowych i dalszej formalizacji procesu specjalizacji, które nie mają wpływu na podniesienie jakości kształcenia ani bezpieczeństwa pacjentów. Proponowane rozwiązanie może prowadzić do dalszego obciążenia lekarzy, podmiotów szkolących i administracji publicznej, bez wykazania jakiejkolwiek wymiernej korzyści systemowej. Na szczególną krytykę zasługuje również fakt, że projektowane rozwiązanie podważa znaczenie obowiązującego modelu szkolenia specjalizacyjnego oraz rolę kierownika specjalizacji. Kierownik specjalizacji przez cały okres szkolenia ocenia postępy lekarza, realizację programu specjalizacji, nabywanie kompetencji praktycznych oraz gotowość lekarza do wykonywania określonych czynności zawodowych. Wprowadzenie dodatkowego egzaminu państwowego oznacza w istocie brak zaufania ustawodawcy do funkcjonującego systemu szkolenia specjalizacyjnego oraz bieżącej oceny lekarza dokonywanej przez osoby odpowiedzialne za jego kształcenie 

– czytamy w stanowisku.

Wprowadzenie Państwowego Egzaminu Kompetencyjnego zdaniem NRL tworzyłoby także nową, pośrednią kategorię lekarzy, którzy - mimo braku tytułu specjalisty - uzyskiwaliby określone uprawnienia wynikające z pozytywnego wyniku PEK, w tym możliwość pełnienia funkcji opiekuna lekarza stażysty. 

Prezydium NRL zwraca również uwagę na rozwiązania, które – jego zdaniem – nadmiernie formalizują przebieg szkolenia specjalizacyjnego. Zastrzeżenia budzą m.in. przepisy ograniczające możliwość zmiany miejsca odbywania specjalizacji oraz wprowadzające dodatkowe konsekwencje za niepodjęcie szkolenia. Samorząd ocenia, że zamiast zwiększać elastyczność systemu i ułatwiać lekarzom realizację programu specjalizacji, projekt wprowadza kolejne bariery organizacyjne. 

Kolejnym krytykowanym rozwiązaniem są proponowane zmiany w zasadach kierowania lekarzy odbywających specjalizację do jednostek, w których występują największe braki kadrowe.

Projekt przewiduje model, w którym miejsca rezydenckie są przypisywane przez wojewodę konkretnym jednostkom akredytowanym jeszcze przed rozpoczęciem postępowania kwalifikacyjnego. Proponowane rozwiązanie może ograniczać realny wpływ lekarzy na wybór miejsca szkolenia, zmniejszać przejrzystość procesu kwalifikacyjnego i utrudniać planowanie ścieżki zawodowej 

– wyjaśnia NRL.

Zdaniem Prezydium NRL istnieje ryzyko, że lekarze będą trafiać do szpitali przede wszystkim po to, by uzupełniać niedobory personelu, a nie realizować program szkolenia.  

Samorząd krytycznie odniósł się także do propozycji dotyczących lekarzy korzystających podczas specjalizacji z ochrony związanej z rodzicielstwem, macierzyństwem, stanem zdrowia lub niepełnosprawnością. W ocenie NRL projekt pogarsza ich sytuację i może utrudnić kontynuowanie szkolenia specjalizacyjnego. 

Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej opowiada się również za wzmocnieniem funkcji kierownika specjalizacji.

Rola ta ma kluczowe znaczenie dla jakości kształcenia. Kierownik specjalizacji odpowiada za planowanie procesu szkoleniowego, nadzór nad jego przebiegiem, ocenę postępów lekarza, weryfikację nabywanych kompetencji oraz zapewnienie realizacji programu specjalizacji. Zakres tych obowiązków wymaga znacznego zaangażowania czasowego, doświadczenia zawodowego oraz odpowiedzialności. Z tego względu zasadne jest podwyższenie dodatkowego wynagrodzenia dla kierownika specjalizacji z kwoty 500 zł do 1000 zł miesięcznie brutto za każdego lekarza szkolącego się pod jego kierunkiem. Obecny poziom dodatku nie odpowiada ani aktualnym realiom ekonomicznym, ani rzeczywistemu zakresowi obowiązków kierownika specjalizacji. Brak odpowiedniej gratyfikacji finansowej może prowadzić do spadku zainteresowania pełnieniem tej funkcji, a w konsekwencji do ograniczenia liczby miejsc szkoleniowych 

– czytamy.

Wśród rozwiązań, które uzyskały poparcie prezydium NRL, znalazła się rezygnacja z uproszczonych trybów uzyskiwania prawa wykonywania zawodu przez osoby z kwalifikacjami zdobytymi poza Unią Europejską, choć zaproponowało skrócenie okresu przejściowego. Pozytywnie oceniono również przepisy wzmacniające ochronę prawną osób zaangażowanych w organizację egzaminów lekarskich. Jednocześnie NRL zwróciła uwagę, że podobny status powinni otrzymać także rzecznicy odpowiedzialności zawodowej oraz członkowie sądów lekarskich. 

Szczegółowe uwagi NRL są na stronie NIL.