Nowe standardy opieki okołoporodowej weszły w życie

Od 7 maja w całej Polsce obowiązują nowe standardy organizacyjne opieki okołoporodowej. Ministerstwo Zdrowia przekonuje, że zmiany mają poprawić bezpieczeństwo i komfort kobiet w ciąży, podczas porodu i połogu. W praktyce oznacza to m.in. większy dostęp do metod łagodzenia bólu porodowego, rozszerzenie kompetencji położnych, obowiązkowe wsparcie psychologiczne po stracie ciąży oraz nowe zasady dotyczące opieki nad matką i noworodkiem. 

Nowe regulacje wynikają z rozporządzenia ministra zdrowia z 23 października 2025 r. zmieniającego standard organizacyjny opieki okołoporodowej. 

Jednym z istotnych elementów nowych standardów jest kwestia łagodzenia bólu porodowego. Rozporządzenie wskazuje wprost, że szpital ma obowiązek zapewnić kobiecie rodzącej dostęp do co najmniej jednej metody farmakologicznego łagodzenia bólu. Placówki muszą też publikować na swoich stronach internetowych informacje o dostępnych metodach łagodzenia bólu porodowego, co ma ułatwić kobietom świadomy wybór miejsca porodu. Nowe przepisy doprecyzowują również zasady stosowania opioidów w metodach farmakologicznych łagodzenia bólu porodowego, a także warunki, które muszą zostać spełnione, aby zagwarantować możliwość wykonania równolegle wielu znieczuleń. 

Nowe standardy przewidują także konsultacje anestezjologiczne jeszcze przed porodem. Zmieniają się również procedury medyczne - lekarze będą unikać rutynowego nacinania krocza czy przebijania pęcherza płodowego, jeśli nie będzie ku temu wyraźnych wskazań medycznych.

Zmiany obejmują także większą rolę położnej w prowadzeniu ciąży. Zgodnie z nowym standardem położna może sprawować opiekę nad kobietą od początku ciąży aż do połogu, jeśli nie występują czynniki ryzyka i ciąża jest zdrowa. 

Rozporządzenie rozszerza też zakres edukacji przedporodowej. Ma ona rozpoczynać się wcześniej niż dotychczas - już od momentu stwierdzenia ciąży. 

Nowe przepisy mocno akcentują także znaczenie kontaktu „skóra do skóry”. Standard gwarantuje co najmniej dwugodzinny, nieprzerwany kontakt matki z noworodkiem po porodzie, również po cięciu cesarskim, o ile stan matki i dziecka na to pozwala. 

Lepsza opieka nad kobietą w sytuacjach szczególnych 

Istotna część nowych standardów dotyczy opieki nad kobietami po poronieniu, po utracie dziecka lub po urodzeniu dziecka chorego. Wprowadzono bezwzględny zakaz umieszczania kobiet po poronieniu albo martwym urodzeniu w salach razem z kobietami w ciąży lub matkami zdrowych noworodków. Zasadą mają być sale jednoosobowe - chyba że pacjentka zdecyduje inaczej albo szpital nie będzie dysponował wolnym miejscem. 

Placówki mają również obowiązek zapewnienia wsparcia psychologicznego w sytuacjach szczególnych, m.in. po stracie ciąży, porodzie martwego dziecka czy rozpoznaniu wad letalnych płodu. Rozporządzenie doprecyzowuje też obowiązek dla podmiotu leczniczego, w którym odbył się poród, do wydania na życzenie kobiety, która poroniła, zabezpieczonego materiału z poronienia w celu przeprowadzenia badań genetycznych. 

Opieka psychologiczna musi być zapewniona 

Standard przewiduje także monitorowanie stanu psychicznego kobiety w połogu, zarówno podczas pobytu w szpitalu, jak i po powrocie do domu. W przypadku podejrzenia depresji poporodowej lub w innych sytuacjach tego wymagających kobieta ma otrzymać pomoc psychologiczną. 

Zmiany obejmują ponadto:

• rozszerzenie katalogu interwencji medycznych, które powinny być ograniczane, m.in. o ciągłe monitorowanie KTG podczas porodu fizjologicznego; 
• rozszerzenie badań wykonywanych w ciąży, w tym o dodatkowe testy w kierunku HBV; 
• zniesienie konieczności uzyskiwania zgody personelu na spożywanie lekkostrawnych płynnych posiłków podczas porodu; 
• wydłużenie wizyt patronażowych położnej POZ dla matek wcześniaków i dzieci długo hospitalizowanych; 
• większy nacisk na promocję karmienia piersią i opiekę laktacyjną; 
• obowiązek reagowania na podejrzenie przemocy domowej, w tym wszczęcia procedury „Niebieskiej Karty”.