24-godzinna pH-metria z impedancją – wskazania i przygotowanie

Choroba refluksowa przełyku pozostaje jednym z najczęstszych problemów w praktyce POZ i gastroenterologicznej, a jednocześnie jedną z najtrudniejszych jednostek diagnostycznych w przypadkach o nietypowym lub opornym na leczenie przebiegu. Objawy zgłaszane przez pacjentów nie zawsze korelują z obrazem endoskopowym ani odpowiedzią na leczenie farmakologiczne. W tej grupie chorych kluczowe znaczenie zyskują badania czynnościowe przełyku, wśród których 24-godzinna pH-metria z impedancją stanowi obecnie standard w obiektywnej ocenie refluksu żołądkowo-przełykowego.

Poradnik

Choroba refluksowa przełyku

Sprawdź

Na czym polega 24-godzinna pH-metria i impedancja?

24-godzinna pH-metria przełyku jest badaniem czynnościowym służącym do obiektywnej oceny ekspozycji przełyku na kwaśną treść żołądkową w warunkach codziennej aktywności pacjenta. Klasyczna pH-metria rejestruje zmiany pH w dystalnym przełyku, natomiast pH-metria z impedancją (MII-pH) dodatkowo umożliwia wykrywanie refluksu niezależnie od jego pH (kwaśnego, słabo kwaśnego i niekwaśnego), a także określenie kierunku, wysokości i składu cofającej się treści (płyn, gaz, mieszany). Badanie polega na przeznosowym wprowadzeniu do przełyku sondy z czujnikami pH i elektrodami impedancyjnymi, która pozostaje na miejscu przez 24 godziny i jest połączona z rejestratorem. W trakcie badania pacjent prowadzi dzienniczek objawów, posiłków i pozycji ciała, co pozwala na korelację epizodów refluksu z dolegliwościami klinicznymi.

24-godzinna pH-metria z impedancją nie jest świadczeniem dostępnym w koszyku POZ i wykonywana jest ambulatoryjnie w ramach opieki specjalistycznej. 

Przygotowanie pacjenta do badania

Prawidłowe przygotowanie pacjenta ma kluczowe znaczenie dla wiarygodności wyniku badania. Na kilka dni przed badaniem należy odstawić leki wpływające na wydzielanie kwasu solnego i motorykę przewodu pokarmowego, o ile celem badania jest ocena naturalnej ekspozycji przełyku na refluks. Zazwyczaj zaleca się odstawienie:

• inhibitorów pompy protonowej na 7–10 dni, 
• antagonistów receptora H₂ na 48 godziny,
• innych leków zobojętniających kwas solny na 24 godziny przed badaniem. 

W niektórych sytuacjach klinicznych (np. ocena nieskuteczności leczenia) badanie wykonuje się celowo w trakcie terapii IPP – decyzję podejmuje lekarz kierujący. 

Pacjent powinien zgłosić się na badanie na czczo, a w dniu badania prowadzić możliwie typowy tryb życia, spożywać standardowe posiłki i dokładnie notować objawy oraz ich czas wystąpienia. Należy poinformować chorego o możliwym dyskomforcie związanym z obecnością cewnika, który jednak nie stanowi przeciwwskazania do codziennej aktywności.

Wskazania do wykonania badania w kierunku GERD

24-godzinna pH-metria, a w szczególności pH-metria z impedancją, jest badaniem referencyjnym w diagnostyce choroby refluksowej przełyku w sytuacjach, gdy obraz kliniczny lub endoskopowy jest niejednoznaczny. Do najważniejszych wskazań należą:

• utrzymujące się objawy refluksu mimo prawidłowo prowadzonej terapii inhibitorami pompy protonowej (IPP), 
• diagnostyka GERD u pacjentów bez zmian w badaniu endoskopowym (NERD), wymagająca obiektywnego potwierdzenia patologicznego refluksu;
• ocena związku objawów pozaprzełykowych (przewlekły kaszel, chrypka, objawy laryngologiczne) z epizodami refluksu;
• kwalifikacja do leczenia operacyjnego (np. fundoplikacji) lub endoskopowego choroby refluksowej;
• kontrola skuteczności leczenia przeciwrefluksowego u wybranych pacjentów;
• różnicowanie przyczyn bólu w klatce piersiowej o niekardiologicznym charakterze. 

W polskiej praktyce klinicznej podkreśla się przewagę badania MII-pH nad klasyczną pH-metrią, zwłaszcza u chorych leczonych IPP oraz u pacjentów z objawami nietypowymi.

Przeciwwskazania do 24-godzinnej pH-metrii z impedancją

24-godzinne monitorowanie impedancji i pH przełyku jest badaniem bezpiecznym i zwykle dobrze tolerowanym, jednak istnieją sytuacje kliniczne, w których jego wykonanie może być utrudnione lub niewskazane. Przeciwwskazania mają w większości charakter względny i wynikają głównie z techniki przeznosowego wprowadzania sondy.

Do przeciwwskazań względnych należą:

• istotne zmiany anatomiczne nosa lub nosogardła, w tym przebyte zabiegi operacyjne, urazy lub znaczna skrzywiona przegroda nosa;
• zaburzenia krzepnięcia oraz leczenie przeciwkrzepliwe, ze względu na ryzyko krwawienia z nosa;
• ciężkie choroby współistniejące, które mogą utrudniać współpracę pacjenta podczas badania;
• znaczna nadwrażliwość lub nietolerancja sondy przeznosowej.

Przeciwwskazaniem bezwzględnym do wykonania badania jest brak współpracy ze strony pacjenta uniemożliwiający prawidłowe przeprowadzenie 24-godzinnego monitorowania.

Należy podkreślić, że powikłania związane z badaniem występują rzadko i mają zazwyczaj łagodny charakter. Najczęściej zgłaszany jest dyskomfort w obrębie nosa i gardła. Sporadycznie opisywano krwawienia z nosa, infekcje oraz powierzchowne uszkodzenia błony śluzowej nosogardła lub przełyku 

Podsumowanie

24-godzinna pH-metria z impedancją jest kluczowym narzędziem w diagnostyce zaburzeń refluksowych przełyku, szczególnie u pacjentów z objawami opornymi na leczenie, nietypowymi lub niejednoznacznym obrazem endoskopowym. Badanie to pozwala nie tylko na potwierdzenie obecności refluksu, ale także na precyzyjną ocenę jego charakteru i związku z dolegliwościami zgłaszanymi przez pacjenta. Prawidłowa kwalifikacja do badania oraz odpowiednie przygotowanie chorego mają zasadnicze znaczenie dla interpretacji wyników i dalszego postępowania terapeutycznego.