Dostęp do antykoncepcji awaryjnej bez zmian. Pilotaż potrwa do 2028 roku

Program pilotażowy umożliwiający uzyskanie recepty na antykoncepcję awaryjną bez wizyty u lekarza ma być wydłużony o kolejne dwa lata – wynika z informacji Ministerstwa Zdrowia. 

Program pilotażowy działa od maja 2024 i z założenia wynika, że miał trwać do 30 czerwca 2026 r.

Planowane jest przedłużenie pilotażu o dwa lata, w niezmienionej formie. Obecnie w Ministerstwie Zdrowia trwają uzgodnienia wewnętrzne. Decyzja o przedłużeniu wynika z pozytywnej oceny pilotażu, m.in. jego prewencyjnego i edukacyjnego charakteru 

– przekazał nam resort zdrowia.

W ramach programu, kobieta może uzyskać receptę bezpośrednio w aptece, bez konieczności wizyty u lekarza - wystawi ją farmaceuta. Warunkiem jest zgłoszenie się do apteki, która podpisała umowę z Narodowym Funduszem Zdrowia. 

Pilotaż w liczbach: recepty, apteki i koszty

Dane z kampanii „Poranek Po” pokazują skalę korzystania z tego rozwiązania. W 2025 r. w polskich aptekach wystawiono 52 967 recept na antykoncepcję awaryjną. Najczęściej korzystały z niej kobiety w wieku 19–40 lat – stanowiły 69 proc. wszystkich przypadków. Co piąta recepta trafiła do pacjentek po 40. roku życia. W grupie 31–40 lat wystawiono 14 323 recepty. Z kolei osoby poniżej 15. roku życia sięgały po takie środki sporadycznie – odnotowano 261 przypadków.

Jeśli chodzi o samą potrzebę realizacji pilotażu, farmaceuci rzeczywiście stanęli na wysokości zadania. Z informacji otrzymanych od płatnika wynika, że w trakcie jego trwania udzielono około 40 tysięcy takich świadczeń. W pilotażu wzięło udział 13 proc. wszystkich aptek w Polsce, a jego koszt wyniósł około 2 miliony złotych. Jest to niewielka kwota, a jednocześnie pozwoliła realnie odpowiedzieć na istniejącą potrzebę 

– wskazał Mateusz Oczkowski, dyrektor Departamentu Polityki Lekowej i Farmacji, podczas XI Kongresu Wyzwań Zdrowotnych.

W wielu krajach antykoncepcja awaryjna dostępna bez recepty

W ramach programu dostępne są preparaty zawierające octan uliprystalu – substancję czynną, która hamuje lub opóźnia owulację. W większości krajów Unii Europejskiej antykoncepcja awaryjna jest dostępna bez recepty.

Takie rozwiązanie funkcjonuje m.in. we Francji, Niemczech, Hiszpanii, Włoszech czy krajach skandynawskich. Europejskie doświadczenia pokazują, że szersza dostępność nie wiąże się ze wzrostem ryzykownych zachowań zdrowotnych, natomiast poprawia szybkość uzyskania świadczenia i zmniejsza bariery systemowe” 

– dr hab. n. med. i n. o zdr. Piotr Merks, Przewodniczący Związku Zawodowego Pracowników Farmacji, ekspert kampanii „Poranek Po”.

Planowane przedłużenie pilotażu oznacza utrzymanie obecnego modelu dostępu do antykoncepcji awaryjnej w aptekach co najmniej do połowy 2028 r.