Badania ponad limit - szpitale powiatowe między długiem a bezpieczeństwem pacjentów

Podstawowe badania diagnostyczne – od tomografii po kolonoskopię – stają się dla niektórych szpitali powiatowych finansowym obciążeniem. Rosnąca liczba świadczeń wykonywanych ponad limity kontraktowe z NFZ może zmusić placówki do ograniczania diagnostyki albo akceptowania wielomilionowych strat.

O narastającym problemie poinformował Marek Wierzba, dyrektor Podhalańskiego Szpitala Specjalistycznego im. Jana Pawła II w Nowym Targu. Chodzi o finansowanie takich badań, jak tomografia komputerowa, rezonans magnetyczny, gastroskopia czy kolonoskopia.

Nasz szpital tylko w pierwszym kwartale 2026 r. wykonał znaczną liczbę badań ponad limity określone w kontrakcie z Narodowym Funduszem Zdrowia 

– mówi.

W przypadku gastroskopii było to 207 badań planowych objętych finansowaniem oraz dodatkowo 75 wykonanych jako nadwykonania. Kolonoskopii przeprowadzono 165 w ramach kontraktu i 76 ponad limit. W przypadku tomografii komputerowej liczby te wyniosły odpowiednio 204 i 164. Wykonano także 332 finansowane rezonanse magnetyczne oraz 71 poza planem.

To są badania, które bardzo często decydują o tym, jakie leczenie wdrożyć, by ratować zdrowie i życie pacjentów. Tymczasem, teoretycznie, nie powinniśmy nadwykonań realizować, bo według zapowiedzi NFZ i Ministerstwa Zdrowia te nadwykonania będą płacone tylko w 50%. W naszym przypadku, jak policzyłem, będzie to odznaczało brak  finansowania w kwocie 500 tys. z na kwartał. To daje 2 mln zł straty na nadwykonaniach w ciągu roku, tylko na wykonywaniu czterech podstawowych badań diagnostycznych 

– zaznacza Marek Wierzba.

Sytuacja stawia zarządzających szpitalami powiatowymi przed trudnym wyborem. Z jednej strony utrzymanie dostępu do badań ponad limit oznacza świadome zwiększanie strat finansowych. Z drugiej, ścisłe trzymanie się kontraktów może skutkować ograniczeniem diagnostyki, a tym samym pogorszeniem dostępności świadczeń dla pacjentów.

Dyrektor zapowiada, że w najbliższym czasie, w porozumieniu z władzami powiatu, konieczne będzie podjęcie decyzji o dalszym modelu działania.  

Przypomnijmy, że od 20 kwietnia, w całej Polsce rozpocznie się „Czarny Tydzień – protest w szpitalach powiatowych”. Akcja, organizowana przez Ogólnopolski Związek Pracodawców Szpitali Powiatowych, ma zwrócić uwagę na pogarszającą się sytuację finansową placówek i, jak podkreślają organizatorzy, realne zagrożenie dla bezpieczeństwa pacjentów.