Państwo bierze na celownik pseudomedycynę

Rząd przyspiesza prace nad regulacjami, które mają ukrócić działalność pseudomedyczną i wzmocnić ochronę pacjentów. Projekt nowelizacji ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta został przyjęty przez Komitet Stały Rady Ministrów i wkrótce trafi pod obrady rządu. To odpowiedź na rosnącą skalę oszustw zdrowotnych i dezinformacji. 

Nowe przepisy mają lepiej chronić przed pseudomedycznymi praktykami, narażającymi zdrowie i życie pacjentów.

Państwo ma obowiązek chronić pacjentów wszędzie tam, gdzie zagrożone jest ich zdrowie lub życie. Celowe wprowadzanie w błąd pacjenta, szerzenie dezinformacji czy wykorzystywanie trudnych życiowo sytuacji do bezwzględnego zarabiania pieniędzy nigdy nie powinno mieć miejsca 

– podkreśla Jolanta Sobierańska-Grenda, minister zdrowia.

Jak dodaje, nowe przepisy mają „postawić tamę” praktykom polegającym na przypisywaniu właściwości leczniczych preparatom i metodom, które nie mają potwierdzonej skuteczności, a mogą być szkodliwe.

Autorzy projektu zwracają uwagę, że problem nasilił się wraz z rozwojem nowych kanałów komunikacji oraz narzędzi AI, wykorzystywanych na szeroką skalę przez oszustów medycznych.  

Koniec bezkarności dla pseudoterapii

Jak podkreśla resort zdrowia, głównym celem nowelizacji ustawy jest bezpieczeństwo pacjentów. Nowelizacja pozwoli eliminować takie praktyki jak: diagnozowanie i leczenie bez uprawnień medycznych, oferowanie metod niezgodnych z aktualną wiedzą medyczną czy prowadzenie działalności leczniczej bez wpisu do odpowiedniego rejestru. Regulacje obejmą także zjawisko dezinformacji medycznej - rozumianej jako publiczne promowanie nieskutecznych terapii lub podważanie uznanych metod leczenia. 

Projektowe zmiany nie zakazują prowadzenia działalności gospodarczej żadnego rodzaju. Zakazane ma być natomiast niezgodne z prawdą przypisywanie (sugerowanie, deklarowanie) oferowanym w ramach działalności usługom lub metodom cech zgodnego z aktualną wiedzą medyczną świadczenia zdrowotnego, skutecznego w leczeniu chorób.  

Projekt przepisów zapewnia pacjentom odpowiednią ochronę przed niebezpiecznymi działaniami osób, które cynicznie wykorzystują pacjentów w celach biznesowych oraz wprowadzają ich świadomie w błąd, siejąc dezinformację medyczną. Naszym obowiązkiem jest skutecznie chronić pacjentów przed niebezpiecznymi praktykami

– zaznacza Bartłomiej Chmielowiec, Rzecznik Praw Pacjenta.

Nowe narzędzia i wysokie kary

Kluczową rolę w egzekwowaniu przepisów ma odgrywać Rzecznik Praw Pacjenta. Projekt przewiduje rozszerzenie jego kompetencji o prowadzenie postępowań w sprawach praktyk pseudomedycznych. Nowe regulacje przewidują m.in. kary finansowe sięgające nawet 1 mln zł nakładane na oszustów medycznych, nakazy natychmiastowego zaprzestania nielegalnych działań, a także możliwość wydawania publicznych ostrzeżeń przed niebezpiecznymi podmiotami. W szczególnych przypadkach Rzecznik będzie mógł zastosować decyzje zabezpieczające, czyli czasowo zablokować daną działalność do momentu zakończenia postępowania.

Wsparcie dla lekarzy i systemu

Zmiany mają znaczenie nie tylko dla pacjentów, ale również dla środowiska medycznego. Lekarze i inni profesjonaliści coraz częściej mierzą się z konsekwencjami działań pseudoterapeutów – od pogorszenia stanu zdrowia pacjentów po utratę zaufania do medycyny opartej na faktach.

Projekt nowelizacji ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (tzw. Lex szarlatan) został przyjęty przez Komitet Stały Rady Ministrów. Trafi pod obrady Rady Ministrów.