Rząd zaostrza walkę z pseudomedycyną

Pacjenci mają być lepiej chronieni przed dezinformacją, fałszywymi terapiami, internetowymi „cudownymi metodami leczenia” i osobami podszywającymi się pod specjalistów. Rada Ministrów przyjęła projekt nowelizacji ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, określany jako „lex szarlatan”. Nowe przepisy mają dać państwu narzędzia do szybszego reagowania na praktyki uznawane za niebezpieczne dla zdrowia i życia.

Projekt przygotowano z inicjatywy Bartłomieja Chmielowca, Rzecznika Praw Pacjenta, we współpracy z Ministerstwem Zdrowia. Zmiany są odpowiedzią na rosnący problem pseudomedycyny i działalności osób oferujących niesprawdzone metody leczenia, często kierowane do pacjentów ciężko chorych lub poszukujących pomocy poza systemem ochrony zdrowia.

Rzecznik Praw Pacjenta z większymi kompetencjami

Nowelizacja znacząco wzmacnia kompetencje Rzecznika Praw Pacjenta. Będzie on mógł reagować na nielegalne i niebezpieczne praktyki, także wobec podmiotów działających bez wymaganych wpisów do rejestru. Zyska prawo wydawania publicznych ostrzeżeń oraz decyzji tymczasowych nakazujących natychmiastowe wstrzymanie działań uznanych za szkodliwe – jeszcze przed zakończeniem całego postępowania.

Wzmocniona będzie także jego rola w postępowaniach cywilnych dotyczących naruszeń praw pacjenta, w tym spraw związanych ze śmiercią pacjenta 

– poinformował resort zdrowia.

Przepisy przewidują również wyższe sankcje finansowe. Za naruszanie zbiorowych praw pacjentów kara będzie mogła wynieść nawet 1 mln zł. Z kolei brak współpracy z Rzecznikiem Praw Pacjenta może skutkować karą do 100 tys. zł. Co istotne, sankcje mają być możliwe także wtedy, gdy działalność zostanie formalnie zakończona tuż przed wydaniem decyzji.

Zaufanie do systemu ochrony zdrowia musimy budować w oparciu o zapewnienie bezpieczeństwa pacjentom. Nie ma naszego przyzwolenia dla pseudonaukowych eksperymentów, które żerują na strachu i bezradności. Współczesna medycyna musi opierać się na faktach, aktualnej wiedzy naukowej i doświadczeniu specjalistów, a nie na manipulacji czy oszustwie 

– podkreśla Jolanta Sobierańska-Grenda, minister zdrowia.

Ustawa nie jest wymierzona w legalnie prowadzoną działalność niezwiązaną z leczeniem

Autorzy projektu zwracają uwagę, że współczesna szarlataneria coraz częściej przenosi się do internetu i mediów społecznościowych. To właśnie tam promowane są terapie bez potwierdzenia naukowego, alternatywne „metody leczenia” czy preparaty reklamowane jako skuteczniejsze od terapii konwencjonalnych.

Dziś szarlatani wykorzystują nowe technologie i serwisy społecznościowe, aby manipulować lękiem, bezradnością i nadzieją pacjentów szukających pomocy. Szerzona przez nich pseudowiedza prowadzi do chaosu, utraty zdrowia i oszustw opartych na fałszywej nadziei 

– wskazuje Bartłomiej Chmielowiec.

Jak dodaje, państwo „nie może być bierne wobec tych, którzy zarabiają na dezinformacji medycznej”, a nowe regulacje mają mocniej chronić pacjentów i ich rodziny przed oszustwami.

Rząd podkreśla jednocześnie, że ustawa nie jest wymierzona w legalnie prowadzoną działalność niezwiązaną z leczeniem. W projekcie zaznaczono, że nowe przepisy nie ograniczają takich aktywności jak zielarstwo, kosmetologia, podologia, joga czy masaż. Interwencja ma dotyczyć wyłącznie sytuacji, w których niesprawdzonym metodom przypisuje się działanie lecznicze albo gdy pacjenci są nakłaniani do rezygnacji z diagnostyki i terapii opartych na aktualnej wiedzy medycznej.

Nie możemy pozwalać, by fałszywe autorytety budowały zasięgi kosztem ludzkiego życia. Walka z dezinformacją to fundament nowoczesnego systemu ochrony zdrowia opartego na zaufaniu i faktach 

– mówi Katarzyna Kęcka, wiceminister zdrowia.

Nowe przepisy mają wejść w życie po trzech miesiącach od ogłoszenia ustawy.