Przełom w sprawie in vitro dla samotnych kobiet? MZ zapowiada analizę
Od 1 listopada 2015 roku samotne pacjentki, które zdeponowały zarodki przed wejściem w życie ustawy o leczeniu niepłodności, pozostają pozbawione możliwości dokończenia procedury. Po niedawnej interwencji Rzecznika Praw Obywatelskich Ministerstwo Zdrowia zadeklarowało ponowną analizę spornych przepisów.
Zarodki istnieją, ale pacjentki nie mogą ich wykorzystać
Rzecznik Praw Obywatelskich przedstawił dwie drogi wyjścia z obecnego impasu. Pierwsza zakłada wymóg uzyskania zgody sądu na wykorzystanie zarodków przez samotną pacjentkę, druga natomiast wymaga bezpośredniej nowelizacji prawa.
Obecne ograniczenia wynikają wprost z ustawy z 25 czerwca 2015 roku. Dokument ten precyzuje, że do zapłodnienia pozaustrojowego mogą przystąpić wyłącznie małżeństwa oraz pary pozostające we wspólnym pożyciu. Warunkiem jest udokumentowanie co najmniej 12 miesięcy bezskutecznego leczenia. Dodatkowo oboje partnerzy muszą formalnie zadeklarować odpowiedzialność za przyszłe dziecko.
Ustawodawca uzależnił transfer zarodka od prawa dziecka do wychowania w pełnej rodzinie. Przewidziano tu tylko jeden wyjątek. Jest nim śmierć jednego z partnerów, do której doszło już po utworzeniu zarodków – w takiej sytuacji wdowa zachowuje prawo do ich wykorzystania.
Trybunał Konstytucyjny interweniował już w 2018 roku
Kwestia ta budzi kontrowersje od lat. Trybunał Konstytucyjny już w 2018 roku uznał obowiązujące regulacje za krzywdzące dla samotnych kobiet. Wydał wówczas postanowienie sygnalizacyjne, które do dziś pozostaje niezrealizowane.
Wiceministra zdrowia Katarzyna Kęcka, odpowiadając na wystąpienie RPO, poinformowała o toczących się pracach legislacyjnych. Mają one na celu wdrożenie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1938 z 13 czerwca 2024 roku. Proces ten obejmie również konieczne zmiany w samej ustawie o leczeniu niepłodności.
W toku tych prac możliwe będzie ponowne poddanie analizie obowiązujących przepisów, które regulują postępowania z zarodkami powstałymi z komórek rozrodczych samotnych kobiet i anonimowych dawców przed wejściem w życie ustawy
– mówi Katarzyna Kęcka, wiceministra zdrowia.
