Rezydenci alarmują w sprawie zmian w ustawie o ochronie zdrowia psychicznego

Planowana nowelizacja ustawy o ochronie zdrowia psychicznego budzi poważne obawy środowiska medycznego. Porozumienie Rezydentów OZZL ostrzega, że choć projekt zawiera rozwiązania potrzebne systemowi, jego obecny kształt budzi szereg wątpliwości. 

Rada do spraw Zdrowia Psychicznego przy Ministrze Zdrowia do 16 stycznia opiniuje projekt nowelizacji ustawy o ochronie zdrowia psychicznego. To ustawa, która określa sposób udzielania pomocy osobom w kryzysie zdrowia psychicznego. Reguluje m.in. zasady przyjęcia pacjentów do szpitala z pominięciem ich zgody oraz stosowania przymusu bezpośredniego.

Są to narzędzia konieczne w sytuacji zagrożenia życia i zdrowia w chorobach psychicznych, jednak nie należy zapominać, że ich stosowanie wiąże się z tymczasowym ograniczeniem swobód obywatelskich 

– dodaje Porozumienie Rezydentów OZZL.

W liście otwartym do członków Rady Porozumienie Rezydentów OZZL wskazuje, że projekt idzie w kierunku nadmiernego poluzowania.

Proponowana nowelizacja łagodzi przepisy regulujące, kto może te narzędzia stosować. W naszej ocenie propozycje idą za daleko 

– dodają.

Kto podejmie kluczowe decyzje?

Jak przypominają rezydenci, obowiązujące przepisy przewidują, że decyzja o przyjęciu pacjenta do szpitala bez jego zgody musi być skonsultowana z lekarzem specjalistą psychiatrii, a o stosowaniu przymusu bezpośredniego w formie unieruchomienia powyżej 16 godzin decyduje lekarz specjalista psychiatrii. Projekt nowelizacji zmienia ten standard.

Proponowana zmiana ma w sposób znaczący złagodzić te przepisy zezwalając na podjęcie wyżej wymienionych decyzji dwóm lekarzom, czyli osobom które nie tylko nie posiadają specjalizacji w dziedzinie psychiatrii, ale również w żadnej innej dziedzinie, ani nie muszą zajmować się dziedziną medycyny powiązaną ze zdrowiem psychicznym. Czyli przyjąć do szpitala psychiatrycznego pacjenta bez jego zgody mogłoby dwóch lekarzy bez specjalizacji, co w naszej ocenie byłoby skrajną nieprawidłowością z potencjalnymi konsekwencjami dla poszanowania praw pacjenta 

– informują rezydenci.

Rezydenci obawiają się, że zmiany te mają na celu „legitymizowanie aktualnie powszechnej i skrajnie nieprawidłowej sytuacji, podczas której na dyżurach w szpitalach psychiatrycznych nieobecny jest lekarz specjalista psychiatrii”. 

Przypomnijmy, że w październiku 2025 r. PR OZZL opublikowało “Raport dot. dyżurów całodobowych w trakcie specjalizacji z psychiatrii dorosłych” autorstwa Sebastiana Goncerza, Anny Depukat i Radosława Tymińskiego, z którego wynika, że tylko 44 proc. lekarzy w trakcie specjalizacji zgłasza obecność specjalisty psychiatrii na dyżurze.  

Kontrowersyjny tryb procedowania

Niepokój rezydentów budzi także sposób prowadzenia dyskusji nad projektem. Brak odniesień do projektu ustawy przez członka rady do 16 stycznia, Departament Zdrowia Publicznego uzna za akceptację aktualnej procedowanego projektu.

W naszej ocenie taka forma procedowania dokumentu zmieniającego zasady sankcjonowanego ograniczenia swobód obywatelskich i mająca na celu chronić prawa osób w kryzysie zdrowia psychicznego jest zwyczajnie nieakceptowalna 

– uważa PR.

Rezydenci: ryzyko dla praw pacjentów

Porozumienie Rezydentów OZZL podkreśla, że choć projekt zawiera rozwiązania potrzebne systemowi, jego obecny kształt budzi zasadnicze wątpliwości.

W naszej ocenie aktualna treść nowelizacji, choć zawiera wiele istotnych zmian, niesie za sobą również istotne ryzyko dla poszanowania praw pacjentów w kryzysie zdrowia psychicznego, a z uwagi na powagę problemu powinna być procedowana w adekwatny sposób 

– dodają lekarze.

Jak dodaje Sebastian Goncerz, przewodniczący Porozumienia Rezydentów OZZL, podobne zastrzeżenia zgłaszają także Rzecznik Praw Obywatelskich oraz Naczelna Rada Lekarska.