Żywienie niemowląt – fakty, mity i znaczenie właściwego doboru pokarmu

[intro muzyczne] Szanowni Państwo, drogie koleżanki, szanownikoledzy, witam w kolejnym odcinkuFaktów i Mitów.Ja nazywam się Ernest Kuchar,a dzisiaj zajmę się mitami, zktórymi zetkniecie się Państwo albow życiu zawodowym, albo prywatnym, albomoże i tu, i tu.Dlatego, że będziemy mówić uwagao żywieniu niemowląt.

I proszę państwa, mit pierwszy:mieszanki mleczne są już równie dobrejak pokarm kobiecy.To niestety jest fałsz.Dlaczego?Dlatego, że mleko kobiece jestbiologiczną normą, jest wciąż uznawane, jestpo prostu standardem żywienia niemowląt.A dzieje się tak, ponieważskład mleka jest dynamicznie zmienny, dopasowujesię do wieku dziecka imleko wciąż zawiera składniki, które sąsyntetycznie nieuzyskiwalne.Mam na myśli składniki bioaktywne,takie jak wydzielnicze przeciwciała w klasieIgA, jak laktoferyna, jak ponadsto pięćdziesiąt różnorodnych oligosacharydów mleka kobiecego,wreszcie jak żywe komórki, leukocyty,cytokiny, czynniki wzrostu i uwaga pochodzącaod matki mikrobiota.

Mieszanki są bezpiecznym substytutem, gdykarmienie piersią jest niemożliwe, ale wpełni składu mleka kobiecego nieodtwarzają.Pamiętajmy, że karmienie piersią po-po-powoduzapewnia dwa razy niższe ryzyko infekcji.Szczególnie jest to ważne, widocznew przypadku martwiczego zapalenia jelit.U wcześniaków ryzyko tego ciężkiego,ciężkiego NEC-u jest niemal dwukrotnie wyższeprzy karmieniu sztucznymi mieszankami wporównaniu z karmieniem, karmieniem piersią.Powinniśmy zatem mówić rodzicom, żemieszanka to najlepsza dostępna alte-alternatywa, alejednak nie równoważnik karmienia piersią.

Kolejny mit: wszystkie mleka modyfikowanesą takie same.Znowu fałsz.

Rzeczywiście, wszystkie mieszanki mleczne dostępnew handlu muszą być zgodne znormami odpowiednio amerykańskimi czy europejskimi,ale one jedynie gwarantują prawidłowe wz-wzrastanie.Normy podają pewne zakresy, rozumiem,minima i maksi-maksima poszczególnych składników, alenie jednolity, odgórnie ustalony sk-skład.Stąd są różnice między produktamii te różnice bywają klinicznie istotne.

Główne różnice w mieszankach standardowychto pochodzenie i ilość białka, węglowodanóworaz profil tłuszczów.Kilka przykładów.Pułap górny białka to czteryi pół grama na sto kilokalorii.Jeśli patrzymy na normy FD-FDA,czyli amerykańskie, a powiedzmy normy EFSApodają dwa i pół gramana sto kilokalorii.A jest to proszę państwaistotne dla programowania otyłości.O tym powiem za chwilę.

Ponadto połowa mieszanek dostępnych wStanach Zjednoczonych stosuje syrop glukozo-fruktozowy.W Europie w ogóle zabroniony.W Europie stosuje się laktozę.Podobnie w Unii Europejskiej obowiązkowyjest dodatek kwasów omega 3 DHkonkretnie dokozaheksaenowego od 2020 roku,a takiego obowiązku w Stanach Zjednoczonychnie ma.

Dodam, że najsilniejszym obaleniem tegomitu są mieszanki specjalistyczne, które różniąsię fundamentalnie od standardowych imają odrębne wskazania.

Kolejny mit.Im więcej białka, tym lepiej,bo dziecko-- dzieci szybciej rosną.Proszę państwa, to jest fałsz.To zupełnie odwrócenie prawdy.Nadmiar białka nie tylko niepoprawia wzrastania, ale wręcz programuje rozwój,rozwój otyłości.Chodzi o to, że nadmiarbia-białka podnosi stężenie aminokwasów rozgałęzionych, stężenieinsuliny, stężenie insulinopodobnego czynnika wzrostuIGF-1 i aktywuje szlak mTOR 1,przyśpieszając przyrost tkanki tłuszczowej.

Obecnie przegląd Cochrane i metaanalizanie wykazała, by mieszka-- mieszanki wysokobiałkowew porównaniu ze standardowymi czyniskobiałkowymi dawały istotną różnicę pod względemwzrastania mierzonego wysokością wzrostu, anie, a nie masą, masą ciaław pierwszym roku życia.Natomiast co-co-co wykazano?Mieszanki wysokobiałkowe wiążą się zwyższym BMI w późniejszym dzieciństwie wciągu pierwszych dwóch, a nawetpięcioletniej obserwacji.

I z tych właśnie powodówESPGHAN i E-EFSA obniżyły górny limitbiałka do dwa i półgrama na sto kilokalorii.We współczesnych mieszankach dąży siędo obniżenia zawartości białka, aby, abyte mieszanki jak najbardziej upodobnićdo mleka kobiecego.Kolejny mit: dziecko na mieszance

zawsze choruje częściej.Też jest fałszywy, ale główniedlatego, proszę państwa, że jest takimstwierdzeniem absolutnym.Rzeczywiście, na poziomie populacyjnym karmieniepiersią zmniejsza prawdopodobieństwo, ale nie dajegwarancji dla konkretnego po-pojedynczego dziecka.Słowo zawsze z reguły jestfałszywe.Większość dzieci na mieszance nierozwija tyle infekcji, ale-- a wjednej, proszę państwa, dużej kohorciedziewięćdziesiąt osiem procent wszystkich dzieci, niezależnieod karmienia, przebyło mniej więcejjedną infekcję między trzecim a szóstymmiesiącem życia.

Efekty karmienia wyłącznie piersią przezpowyżej cztery miesiące są umiarkowane, alewidoczne w obserwacjach populacyjnych.Polegają na zmniejszeniu ryzyka biegunkimniej więcej dwu-dwuipółkrotnym oraz zmniejszenia ryzykahospitalizacji z powodu chorób dolnychdróg oddechowych.No też mniej więcej, powiedzmytrzy-trzykrotnym czy zapalenia ucha środkowego dwukrotnym.Przegląd ocenił siłę dowodów jakoniską dla tych infekcji oddechowych iżołądkowo-jelitowych, jedynie umiarkowaną dla zapaleniaucha.Dodam, że ochrona zapewniona przezkarmienie piersią w pierwszych jest najsilniejszaw pierwszych sześciu miesiącach ipodczas aktywnego karmienia z taką zależnościądawka-odpowiedź.Także poprawnie powinniśmy mówić: mieszankawiąże się z wyższym średnim ryzykiemniektórych infekcji na poziomie populacji,ale nie każde dziecko choruje częściej,jeśli jest karmione mieszanką.I to jest prawda.

Kolejny mit dotyczący żywienia.Mieszanka oparta na mleku kozimzapobiega lub leczy alergię na białkamleka krowiego.To jest nie tylko fałsz.Ten mit jest potencjalnie bardzoniebezpieczny.Zaraz wyjaśnię Państwu dlaczego.

Chodzi o to, że białkamleka koziego wykazują silną reaktywność krzyżowąz białkami mleka krowiego.W jednym z badań zpodwójnie ślepą próbą z dwudziestu sześciudzieci z IgE zależną alergiąna mleko krowie, dwadzieścia cztery reagowałorównież na mleko kozie.Mleko kozie nie jest od-odpowiednimsubstytutem w alergii na białka mlekakrowiego.Zalecano wręcz wydanie ostrzeżenia naetykietach.Postępowaniem z wyboru w alergiina białka mleka krowiego są mieszankio wysokim stopniu hydrolizy, aprzy ich nietolerancji lub eozynofilowym zapaleniujelit mieszanki aminokwasowe.Mieszanki oparte na mleku kozio-kozim

są bezpieczne i zapewniają prawidłowe wzrastaniezdrowych niemowląt, ale ich przewaganad mieszankami opartymi na mleku-mleku krowimpozostaje niepotwierdzona w badaniach zrandomizacją.

Kolejny częsty mit, którym, któryusłyszymy w naszych gabinetach to to,że pulchne dziecko jest dobrzeodżywione.To jest, proszę Państwa, teżfałsz.Dlatego, że nadmierna masa ciałalub nadmiernie szybki przyrost masy ciaławcale nie jest wskaźnikiem dobregoodżywienia, lecz tylko czynnikiem ryzyka późniejszejotyłości.Szybki przyrost masy ciała wpierwszych dwóch latach zwiększa szansę narozwój otyłości w późniejszym wiekutrzy, a nawet cztery-czterokrotnie.

Okazuje się, że pierwsze trzymiesiące mają szczególne znaczenie dla zdrowia.I to nie tylko kwestiamasy ciała, ale zdrowia kardiometabolicznego.Ocena stanu odżywienia powinna opieraćsię na siatkach centylowych.Mamy polskie siatki OLAF, mamyświ-- siatki WHOskie i proszę państwa,a nie na subiektywnym wrażeniupulchności.Sam wysoki przyrost masy ciałajest obecnie sygnałem do poszukiwania czynnikówryzyka rozwoju otyłości i problemówkardiometabolicznych w przyszłym dorosłym życiu.

Proszę Państwa, kolejny mit, zktórym się zmierzymy, dotyczy mieszanek popierwszym roku życia.Po pierwszym roku życia mówisię mieszanka jest zbędna, wystarczy zwykłemleko.I to jest, proszę państwa,powiem tak: częściowa prawda, ale zważnym doprecyzowaniem.Kluczowe jest zastrzeżenie, że zwykłemleko nie może zdominować diety.Dlaczego?Dlatego, że zawiera mało tylkookoło pół miligrama żelaza na litri to o niskiej biodostępności.Mleko hamuje wchłaniania żela-żelaza niehemowegoprzez to, że zawiera wapń, zawierakazeinę i wypiera pokarmy bogatew żelazo.Niemowlęta pijące mleko krowie zamiastmieszanki następczej mają prawie czterokrotnie wyższeryzyko rozwoju niedokrwistości z niedoborużelaza.

Dlatego właśnie mleko krowie, takieniezmodyfikowane w żaden sposób, wprowadza siędopiero po dwunastym miesiącu, aleuwaga ograniczając je do czterystu siedemdziesięciupięciu, maksymalnie pięciuset mililitrów, mililitrówna dobę.Mieszanka następna czy juniorska bywauzasadniona dla dzieci unikających mleka krowiegoalbo z udokumentowanym niedoborem mikroskładników.Podsumowując, po ukończeniu dwunastu miesięcypełne mleko może być elementem zbilansowanejdiety, ale z pokarmami stałymi,bogatymi w żelazo i cynk.

Proszę Państwa, mam nadzieję, żete mity, które pokrótce przedstawiłem, zainteresowałyPaństwa na tyle, że chętnieoglądniecie drugą część poświęconą kolejnym mitom,bo jeszcze zostały nam soki,woda i wiele innych zagadnień związanychz żywieniem niemowląt w pierwszymroku życia.[outro dźwiękowe]