Vademecum
Kariera naukowa w medycynie
Piszemy doktorat – część 4. Rozprawa czy cykl publikacji?

Piszemy doktorat – część 4. Rozprawa czy cykl publikacji?

Zapisuję
Zapisz
Zapisane

W naszym cyklu dotyczącym przygotowania rozprawy doktorskiej poznaliśmy już tryby przygotowania pracy doktorskiej [1] oraz omówiliśmy aspekty formalne rekrutacji do Szkoły Doktorskiej i obrony doktoratu [2]. Przyjrzeliśmy się także rodzajom badań [3]. W dzisiejszym tekście kontynuujemy wątek przedstawienia wyników naszych badań oraz przygotowania ostatecznej pracy, czyli rozprawy doktorskiej.

Owoce naszej pracy

Przypomnijmy – kształcenie w szkole doktorskiej trwa 3-4 lata (w przypadku szkół doktorskich na uczelniach medycznych z reguły są to 4 lata). W tym czasie doktorant powinien - oprócz uczestnictwa w zajęciach i praktyki zawodowej pod postacią prowadzenia zajęć ze studentami – zebrać cały materiał badawczy i dane, poddać je analizie i przygotować się do obrony. Efektem badań powinna być samodzielna, kompletna odpowiedź na postawioną hipotezę badawczą. Wyniki mogą zostać przedstawione przez doktoranta w formie rozprawy lub cyklu publikacji, tzw. „zszywki”.

Rozprawa doktorska

Rozprawa doktorska to kompletny opis naszego badania. Jak każdy tekst naukowy, powinna się składać z zarysowania problematyki badawczej i analizy literatury, opisu metodologii, uzyskanych wyników i stawianych wniosków. Zwyczajowo, praca taka przyjmuje postać tekstu liczącego kilkadziesiąt stron i więcej – prace doktorskie przeważnie mają około 100 stron, zdarzają się takie i po 200-300. Nie istnieją ograniczenia objętościowe ani z dołu, ani z góry – kluczowe są więc zarówno odpowiednia zwięzłość, jak i  umiejętność przedstawienia wszystkich niezbędnych aspektów badania.

Ważną zaletą publikacji wyników badań doktoranta w formie rozprawy doktorskiej jest to, że umożliwia ona pełne, całościowe przedstawienie owoców naszej pracy. W myśl celów, jakie stawia przed doktorantem chęć uzyskania stopnia doktora, rozprawa doktorska ma udowodnić umiejętność przeprowadzenia samodzielnych badań naukowych, dokonywania analizy literatury naukowej, opanowania adekwatnej metodologii badawczej i wysnuwania prawidłowych wniosków. Innymi słowy, celem edukacji doktorantów nie jest de facto „produkcja” rozpraw doktorskich, a kształcenie przyszłych samodzielnych badaczy. Właśnie dlatego od doktoranta wymaga się przedstawienia w rozprawie doktorskiej pełnej analizy teoretycznej badanego zagadnienia oraz kompetentnego przedstawienia wyników.

Inną zaletą publikacji w formie rozprawy jest możliwość odroczenia prezentacji wyników w czasie. Nie tylko mamy na jej przygotowanie pełne 4 lata wynikające z cyklu kształcenia w szkole doktorskiej, ale także możemy odroczyć przedłożenie rozprawy. Pamiętajmy – ukończenie szkoły doktorskiej nie jest tożsame z uzyskaniem stopnia doktora, będzie on nadany dopiero po obronie pracy. Może ona się odbyć w późniejszym, dogodnym dla nas terminie, jednak nie później niż dwa lata od ukończenia szkoły doktorskiej.

Wadą pisania rozprawy jest oczywiście jej długość. Nie każdy ma doświadczenie w pracy z tekstem, a na studiach lekarskich nie piszemy prac dyplomowych, więc dla niektórych może to stanowić wyzwanie. 

Cykl publikacji, czyli tzw. „zszywka”

Alternatywą dla obrony doktoratu za pomocą pełnej rozprawy doktorskiej jest przedstawienie wyników badań w formie cyklu publikacji naukowych. Jest to forma dopuszczalna według ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce i dość często praktykowana. 

Warunki uznania zbioru publikacji naukowych do przedstawienia jako rozprawy doktorskiej określa dana jednostka, w której broni się przyszły doktor. Zazwyczaj są to minimum dwa artykuły opublikowane w czasopismach z listy czasopism naukowych i recenzowanych materiałów z konferencji międzynarodowych według odpowiedniego ministerstwa (obecnie Ministerstwa Edukacji i Nauki). Taki cykl publikacji często musi spełniać określone warunki:

  • Kolejność autorów – najistotniejsze są prace, w których doktorant jest pierwszym autorem
  • Współczynnik Impact Factor – zazwyczaj brane są pod uwagę tylko prace opublikowane w czasopismach posiadających IF
  • Spójność tematyczna – prace muszą dotyczyć zagadnień zbliżonych do siebie, mogących zostać potraktowane jako wyniki powiązanych ze sobą badań.
  • Prace w cyklu powinny być pracami oryginalnymi. Czasami, jeżeli za cykl uznawanych jest więcej niż 2 publikacje, dopuszczalne są także prace przeglądowe lub opisy przypadków.

Zaletą przedstawienia wyników pracy doktoranta w formie cyklu publikacji jest oczywiście niepowielanie pracy – jeśli udało się w odpowiednim terminie opublikować wyniki w tej formie, nie będzie konieczne ponowne ich opisywanie w rozprawie. Docelowo będzie konieczne jedynie dopisanie streszczenia artykułów i uzasadnienie przedstawienia ich w łącznej formie cyklu publikacji. 

Istotną wadą tej formy jest kwestia czasu – publikacja artykułów w czasopismach naukowych z odpowiednim współczynnikiem Impact Factor zajmuje sporo czasu. Nierzadko prace nadesłane do prestiżowych czasopism są odrzucane, co znacząco wydłuża cykl publikacyjny. „Zszywka” jest więc dobrym rozwiązaniem, jeśli uzyskamy wyniki badań z odpowiednim wyprzedzeniem i uda nam się sprawnie je opublikować w dobrych czasopismach. 

Zaloguj się