Zużycie antybiotyków w Polsce spadło do 2024 r. zaledwie o 4 proc.

Do 2024 r. zużycie antybiotyków w Polsce zmniejszyło się zaledwie o 4 proc. Tymczasem europejskie wytyczne zakładają redukcję tego wskaźnika aż o 27 proc. do 2030 r. Nadmierna preskrypcja wynika nierzadko z presji czasu, przeciążenia pracą oraz obaw lekarzy przed konsekwencjami prawnymi.
Polska wciąż plasuje się w pierwszej dziesiątce europejskich państw o najwyższym zużyciu antybiotyków. Dane Europejskiego Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób (ECDC) wskazują, że problem ten ogniskuje się głównie w placówkach podstawowej opieki zdrowotnej.
Zgodnie z aktualnymi wytycznymi preskrypcja tych leków powinna do 2030 r. ulec obniżeniu o 27 proc. względem wartości z 2019 r. Niestety dotychczasowe statystyki są alarmujące. Do 2024 r. udało się osiągnąć spadek na poziomie zaledwie 4 proc.
W 2019 r. lekooporność spowodowała 1,27 mln zgonów
Skalę problemu obrazuje analiza opublikowana w 2022 r. na łamach „The Lancet”. Wynika z niej, że w samym 2019 r. oporność drobnoustrojów na antybiotykoterapię doprowadziła bezpośrednio do ok. 1,27 mln zgonów. Jeśli uwzględnimy dodatkowe czynniki, zjawisko to przyczyniło się do blisko 5 mln zgonów na całym świecie.
W Polsce wciąż stosujemy zbyt dużo antybiotyków. To przyczynia się do rozwoju oporności bakterii na terapie antybiotykowe. Lekooporność to realne zagrożenie, które już teraz dotyka coraz więcej ludzi i coraz częściej określa się je mianem cichej pandemii
– mówi dr hab. Aleksandra Borek, prof. USWPS.
Przyczyny preskrypcji antybiotyków
W codziennej praktyce klinicznej lekarze decydują się na wdrożenie antybiotykoterapii pod wpływem:
- względów medycznych,
- presji czasu i dużego obciążenia pracą,
- obawy przed konsekwencjami prawnymi.
Z kolei postawy samych pacjentów wobec leczenia przeciwdrobnoustrojowego kształtują się pod wpływem takich zmiennych jak:
- wykształcenie i sytuacja materialna,
- wcześniejsze doświadczenia oraz przekonania dotyczące choroby,
- sposób komunikacji z lekarzem i dostępność antybiotyków.
Nasze obecne badania wśród polskiej populacji pokazują również, że ważnymi czynnikami wpływającymi na poglądy i zachowania związane z antybiotykami są wiek pacjentów, obawy związane z chorobą, potrzeba szybkiego powrotu do zdrowia oraz przekonanie, że przyjęcie antybiotyku przyspieszy zdrowienie
– wskazuje prof. Borek.
Europejski Dzień Wiedzy o Antybiotykach
Corocznie 18 listopada obchodzony jest Europejski Dzień Wiedzy o Antybiotykach. Edycja zaplanowana na 2026 r. ma szczególny profil - jej głównym tematem będzie odpowiedzialne stosowanie tych leków u dzieci, ze szczególnym uwzględnieniem niemowląt i przedszkolaków.
Równolegle tego samego dnia startuje Światowy Tydzień Wiedzy o Antybiotykooporności. Inicjatywa ta, koordynowana przez Światową Organizację Zdrowia (WHO), przebiega pod hasłem „Jedno Zdrowie, jedno działanie: Zapobiegaj AMR już teraz”.
Każdy z nas jest odpowiedzialny za ostrożne i właściwe stosowanie antybiotyków, czyli tylko wtedy, gdy są niezbędne i tylko według wskazań lekarza. W przeciwnym wypadku zagrożone są postępy współczesnej medycyny
– podsumowuje prof. Borek.























