Redakcja Remedium
Marcin Krajmas
lek.
Marcin Krajmas
Agnieszka Usiarczyk
red.
Agnieszka Usiarczyk
Paweł Pobudejski
lek.
Paweł Pobudejski
Katarzyna Nowakowska
lek.
Katarzyna Nowakowska
Jakub Bączyński
lek.
Jakub Bączyński
Monika Leśniak
stud. med.
Monika Leśniak
Monika
lek.
Monika Rydz-Sawicka
Weronika Łyzińska
stud. med.
Weronika Łyzińska
Ada Szymkowiak
lek.
Ada Szymkowiak
Matylda Kubacz
lek.
Matylda Kubacz
Józef
lek.
Józef Muszyński
Lena Głuszkiewicz
lek.
Lena Głuszkiewicz
Zuzanna Bekta
stud. med.
Zuzanna Bekta
Marcin Krajmas
lek.

Marcin Krajmas

Redaktor naczelny
5 publikacji

Artykuły napisane przez lek. Marcin Krajmas

Artykuły redakcyjne

Nowotwory dziedziczne – których pacjentów skierować do poradni genetycznej?
Nowotwory dziedziczne – których pacjentów skierować do poradni genetycznej?
Praktyka kliniczna
·
28 lutego
Nowotwory złośliwe pozostają jednym z największych wyzwań zdrowotnych w Polsce. W 2022 r., czyli okresie, z którego pochodzą najbardziej aktualne pełne dane Krajowego Rejestru Nowotworów, odnotowano niemal 181,3 tys. nowych zachorowań i 96 tys. zgonów z powodu chorób nowotworowych. Odpowiadają one za 23% zgonów mężczyzn i 20% zgonów kobiet. W praktyce POZ szczególne znaczenie mają cztery lokalizacje: płuca, jelito grube, gruczoł krokowy oraz pierś. To one generują największą liczbę zachorowań i zgonów, a zarazem dają największe możliwości realnego wpływu poprzez czujność onkologiczną, wczesne rozpoznanie i kwalifikację do badań przesiewowych. Rak płuca – choroba, która długo milczy Rak płuca pozostaje najczęstszą przyczyną zgonów nowotworowych bez względu na płeć. Mimo obserwowanego spadku zachorowalności u mężczyzn (efekt zmniejszenia odsetka palących w społeczeństwie), ogólna śmiertelność pozostaje wysoka. Z punktu widzenia patogenezy kluczowym czynnikiem ryzyka jest palenie tytoniu, zarówno czynne, jak i bierne. Znaczenie mają również ekspozycje zawodowe (azbest, chrom, nikiel), radon oraz przewlekłe choroby płuc. Największym problemem klinicznym pozostaje brak objawów we wczesnym stadium. Chorzy zgłaszają się z przewlekłym kaszlem (lub zmianą jego charakteru), dusznością czy nawracającymi infekcjami dolnych dróg oddechowych. Krwioplucie, chrypka czy ból w klatce piersiowej to objawy zwykle późniejsze. W praktyce POZ utrzymująca się powyżej 3 tygodni zmiana w obrazie klinicznym u osoby z istotnym wywiadem nikotynowym powinna skutkować pilną diagnostyką obrazową i rozważeniem szybkiej ścieżki onkologicznej. Rokowanie zależy przede wszystkim od stadium zaawansowania. W niedrobnokomórkowym raku płuca (NSCLC) leczenie operacyjne w stadium I (pojedynczy guz ≤4 cm) daje szansę wieloletniego przeżycia. W raku drobnokomórkowym (SCLC), który cechuje się bardziej agresywnym przebiegiem, pięcioletnie przeżycia pozostają poniżej 10%. Rak jelita grubego – choroba, którą można wykryć, zanim stanie się rakiem Rak jelita grubego jest trzecim najczęstszym nowotworem u mężczyzn i jedną z głównych przyczyn zgonów nowotworowych u obu płci. To nowotwór modelowy, jeśli chodzi o skuteczność profilaktyki wtórnej. Rozwój raka jelita grubego jest procesem wieloletnim (od polipa do raka inwazyjnego). Styl życia odgrywa istotną rolę – wśród czynników ryzyka wymienia się: dietę bogata w czerwone mięso, otyłość, brak aktywności fizycznej, spożywanie alkoholu, nikotynizm. Należy pamiętać również o pozostałych grupach wysokiego ryzyka, do których należą pacjenci: z nieswoistymi zapaleniami jelit: chorobą Leśniowskiego–Crohna i wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego, z zespołem Lyncha (HNPCC, efektem mutacji genów naprawy niesparowanych zasad DNA, m.in. MLH1, MSH2, MSH6, PMS2), z rodzinną polipowatością gruczolakowatą (FAP, spowodowanym mutacją genu APC). Objawy w stadium wczesnym bywają dyskretne: zmiana rytmu wypróżnień, niedokrwistość z niedoboru żelaza, okresowe bóle brzucha. U chorego po 50. r.ż. każda niewyjaśniona niedokrwistość powinna być traktowana jak potencjalny objaw nowotworu do czasu wykluczenia. To jedna z najważniejszych zasad czujności onkologicznej w POZ. Badania przesiewowe mają ugruntowaną pozycję. Kolonoskopia co 10 lat między 50. a 64. r.ż. lub – w przypadku braku psychologicznej akceptacji metody endoskopowej ze strony pacjenta – test FIT (immunochemiczny test na krew utajoną w kale) wykonywany co 1–3 lata istotnie zmniejszają śmiertelność. Należy przy tym pamiętać, że druga ze wspomnianych metod cechuje się niższą czułością. Wczesne stadia (I–II, czyli bez zajęcia regionalnych węzłów chłonnych ani przerzutów odległych) cechują się wysokim odsetkiem wyleczeń, podczas gdy stadium IV (rozsiane do innych narządów lub do otrzewnej) wiąże się z dramatycznym spadkiem przeżycia. Rak gruczołu krokowego – między nadrozpoznawalnością a realnym zagrożeniem Rak prostaty jest najczęstszym nowotworem u mężczyzn w Polsce. Częstość zachorowań rośnie, co częściowo wynika z częstszego oznaczania PSA. European Society for Medical Oncology (ESMO) podkreśla, że populacyjny screening z wykorzystaniem PSA redukuje śmiertelność kosztem nadrozpoznawalności i nadleczenia. Właśnie dlatego decyzja o oznaczeniu tego markera powinna być świadoma i poprzedzona rozmową z pacjentem. W praktyce POZ należy zwrócić uwagę na: objawy z dolnych dróg moczowych (LUTS, m.in. częstomocz, nykturia, nietrzymanie moczu, parcie na mocz) o nowym charakterze, bóle kostne u mężczyzny po 60. r.ż., narastanie PSA w kolejnych oznaczeniach. Wczesne stadia cechują się wysokim odsetkiem przeżyć 5-letnich, jednak część nowotworów ma przebieg powolny i może być objęta aktywnym nadzorem (ścisłym monitorowaniem zamiast leczenia radykalnego upfront), co podkreślają wytyczne ESMO. Rak piersi – modelowy przykład skutecznego screeningu Rak piersi pozostaje najczęstszym nowotworem kobiet (KRN). Jego wczesne wykrycie radykalnie poprawia rokowanie. Do czynników ryzyka należą m.in.: wiek pomenopauzalny, czynniki hormonalne (m.in. wczesna menarche, późna menopauza), otyłość, mutacje BRCA1/2. Rekomendowana jest regularna mammografia co 2 lata u kobiet między 45. a 74 r.ż. W praktyce POZ nie wolno lekceważyć: nowego, twardego guzka, asymetrii piersi, wciągnięcia brodawki, wycieku krwistego. W stadium I (guz ≤2 cm z lub bez przerzutów w ruchomych węzłach chłonnych I–II piętra pachy po stronie guza) pięcioletnie przeżycia przekraczają 95%, natomiast w stadium uogólnionym spadają dramatycznie. Wspólny mianownik – stadium ma znaczenie We wszystkich czterech nowotworach decydującym czynnikiem rokowniczym pozostaje stadium zaawansowania w momencie rozpoznania. Leczenie – chirurgiczne, systemowe czy radioterapia – ma sens radykalny wyłącznie w stadiach wczesnych. W chorobie rozsianej celem jest najczęściej wydłużenie życia i poprawa jego jakości. W związku z tym lekarze POZ powinni: nie bagatelizować utrzymujących się objawów, traktować niedokrwistość jako potencjalny objaw nowotworu, rozmawiać z pacjentami o badaniach przesiewowych, aktywnie identyfikować grupy wysokiego ryzyka.
Płuca, jelito grube, prostata, piersi – kilka słów o najczęstszych nowotworach w Polsce
Praktyka kliniczna
·
27 lutego
Pacjent leczony agonistami receptora GLP-1 z objawami dyspeptycznymi – nauka przez praktykę
RSV u niemowląt – dlaczego leczenie to za mało, a profilaktyka ma kluczowe znaczenie?
Wiadomości
·
26 lutego
Depresja
Wenlafaksyna w leczeniu depresji i lęku – kiedy SNRI daje realną przewagę?
Wiadomości
·
26 lutego
Płuca, jelito grube, prostata, piersi – kilka słów o najczęstszych nowotworach w Polsce
Jak wygląda ścieżka pacjenta od podejrzenia do rozpoznania?
Praktyka kliniczna
·
25 lutego
Cukrzyca typu 1 – o czym trzeba pamiętać, pracując w POZ?
Cukrzyca typu 1 – o czym trzeba pamiętać, pracując w POZ?
Praktyka kliniczna
·
24 lutego
Diagnozuj i lecz: cukrzyca typu 2 i nowo rozpoznana niedoczynność tarczycy
Diagnozuj i lecz: cukrzyca typu 2 i nowo rozpoznana niedoczynność tarczycy
Praktyka kliniczna
·
23 lutego
Badania w III trymestrze ciąży – przygotowanie do porodu
Badania w III trymestrze ciąży – przygotowanie do porodu
Praktyka kliniczna
·
22 lutego
Niedobór testosteronu a otyłość u mężczyzn
Niedobór testosteronu a otyłość u mężczyzn
Praktyka kliniczna
·
20 lutego
Pacjent z nieprawidłową glikemią – na co zwrócić uwagę?
Pacjent z nieprawidłową glikemią – na co zwrócić uwagę?
Praktyka kliniczna
·
18 lutego
Pacjent z zapaleniem gardła w POZ – nauka przez praktykę
Pacjent z zapaleniem gardła w POZ – nauka przez praktykę
Praktyka kliniczna
·
16 lutego
hipoglikemia-reaktywna-w-praktyce-co-trzeba-wiedziec-w-poz
Hipoglikemia reaktywna w praktyce – co trzeba wiedzieć w POZ?
Praktyka kliniczna
·
11 lutego
DIL
Diagnozuj i lecz: Intensyfikacja leczenia POChP
Praktyka kliniczna
·
10 lutego
Psychodietetyka to klucz do skutecznego leczenia otyłości. Sprawdź, dlaczego sama dieta nie wystarcza, jakie mechanizmy psychologiczne decydują o efektach i co naprawdę działa w praktyce klinicznej.
Rola psychodietetyki w leczeniu otyłości
Praktyka kliniczna
·
9 lutego
Encefalopatia Wernickego – jak zatrzymać progresję do zespołu Korsakowa?
Encefalopatia Wernickego – jak zatrzymać progresję do zespołu Korsakowa?
Praktyka kliniczna
·
6 lutego
Poza przewodem pokarmowym – manifestacje pozajelitowe NZJ, o których łatwo zapomnieć
Poza przewodem pokarmowym – manifestacje pozajelitowe NZJ, o których łatwo zapomnieć
Praktyka kliniczna
·
5 lutego
melatonina
Melatonina – bezpieczeństwo najpopularniejszego leku na bezsenność
Praktyka kliniczna
·
3 lutego
Żałoba a depresja – jak rozpoznać, kiedy adaptacja zmienia się w zaburzenie?
Żałoba a depresja – jak rozpoznać, kiedy adaptacja zmienia się w zaburzenie?
Praktyka kliniczna
·
1 lutego
Ostre upojenie alkoholowe – zasady postępowania
Ostre upojenie alkoholowe – zasady postępowania
Praktyka kliniczna
·
29 stycznia
Przepukliny pachwinowe
Przepukliny pachwinowe – wskazania do interwencji i metody leczenia
Praktyka kliniczna
·
27 stycznia
Przewlekłe zapalenie trzustki – możliwości leczenia zachowawczego i operacyjnego
Przewlekłe zapalenie trzustki – możliwości leczenia zachowawczego i operacyjnego
Praktyka kliniczna
·
25 stycznia
Zapalenie kaletki przedrzepkowej – postępowanie z „kolanem dewotki”
Zapalenie kaletki przedrzepkowej – postępowanie z „kolanem dewotki”
Praktyka kliniczna
·
24 stycznia
Napadowe bóle brzucha i zaburzenia neurologiczne – czy to porfiria?
Napadowe bóle brzucha i zaburzenia neurologiczne – czy to porfiria?
Praktyka kliniczna
·
23 stycznia
Wyzwania żywieniowe w FPIES – jak prowadzić rodziców i dziecko?
Wyzwania żywieniowe w FPIES – jak prowadzić rodziców i dziecko?
Praktyka kliniczna
·
22 stycznia