Publikacje
Opinie
Stan zdrowia psychicznego studentów kierunku lekarskiego podczas pandemii COVID-19

Stan zdrowia psychicznego studentów kierunku lekarskiego podczas pandemii COVID-19

Zapisuję
Zapisz
Zapisane

Kilkukrotnie poruszaliśmy już kwestię zdrowia psychicznego studentów. Z raportu Rzecznika Praw Pacjenta wynika, że głównymi problemami studentów polskich uczelni są niska samoocena, stres, myśli samobójcze, zaburzenia lękowe, depresyjne, nerwice, problemy adaptacyjne, zaburzenia osobowości. Według dr Magdaleny Łazarewicz, koordynatorki Uniwersyteckiej Poradni Psychologicznej WUM, pandemia mogła przyczynić się do nasilenia problemów psychicznych studentów, a u studentów coraz częściej diagnozuje się tzw. wypalenie studenckie. W styczniu 2022 roku w czasopiśmie PLOS ONE ukazało się badanie ankietowe oceniające odporność i dobrostan psychiczny, a także poziom wypalenia zawodowego wśród studentów kierunku lekarskiego w czasie pandemii COVID-19.

Wyzwania postawione przez pandemię – wstrzymane zajęcia kliniczne, praca lub wolontariat na oddziałach „covidowych”

Stan psychiczny studentów kierunku lekarskiego pogorszył się w czasie pandemii - oprócz czynników oddziałujących na całe społeczeństwo musieli zmierzyć się z wyzwaniami specyficznymi dla swojej grupy i przyszłego zawodu. Wielu z nich pracowało lub pomagało jako wolontariusze na oddziałach zajmujących się chorymi na COVID-19, co wiązało ze sobą zwiększone ryzyko zakażenia siebie lub bliskich, a także było „skokiem na głęboką wodę” – pierwszą pracą w systemie ochrony zdrowia. Dla niektórych było to pierwsze zetknięcie się ze śmiercią pacjentów. Kolejnym wyzwaniem było wstrzymanie zajęć klinicznych czy praktyk wakacyjnych, które są kluczowe dla uzyskania kompetencji potrzebnych w przyszłej pracy i zastąpienie ich zajęciami zdalnymi. Studenci zostali pozbawieni dostępu do budynków uczelni, bibliotek, spotkań ze znajomymi czy zajęć dodatkowych. Z kolei przedłużona praca przed komputerem czy innym urządzeniem elektronicznym ma udowodniony wpływ na wypalenie czy zwiększenie poziomu stresu. 

Badacze z Uniwersytetu Medycznego w Łodzi przeprowadzili badanie ankietowe dotyczące tego, jak studenci kierunku lekarskiego radzą sobie z pandemią. Używając zwalidowanych ankiet, dokonano oceny odporności psychicznej, dobrostanu psychicznego oraz wypalenia. Dane zbierano w okresie styczeń-luty 2021 roku. Ankietę wypełniło 1858 studentów kierunku lekarskiego z dwudziestu dwóch uczelni w Polsce. 

Jak odporni psychicznie są studenci?

Odporność psychiczna definiowana jest jako zdolność do elastycznego adaptowania się do wyzwań. W grupie badanej średnia wartość odporności psychicznej wynosiła 65.5 (użyty kwestionariusz Maslach Burnout Inventory - Student Survey posiada skalę od 14 do 98). Co warto podkreślić, niższe poziomy odporności (bardzo niski, niski, poniżej średniej) prezentowało aż 72% ankietowanych studentów. 

Istotnie niższe poziomy odporności wykazywali studenci z postawioną diagnozą zaburzenia psychicznego, zwiększoną konsumpcją alkoholu, papierosów czy innych stymulantów podczas pandemii, zmniejszoną motywacją i zwiększoną prokrastynacją. Bardziej odporni studenci częściej byli chętni do pracy czy wolontariatu w oddziałach covidowych. Najniższe wyniki uzyskali studenci na pierwszym i szóstym roku studiów.

Wypaleni już na studiach

Wypalenie zawodowe składa się z trzech składowych: wyczerpania emocjonalnego, depersonalizacji (cynizmu) i obniżenia oceny własnych dokonań. 72.6% respondentów prezentowało wysoki poziom wyczerpania emocjonalnego, 70.5% wysoki poziom cynizmu, a 82.7% niski poziom skuteczności akademickiej. Prawie 60% ankietowanych spełniało kryteria dwuwymiarowego wypalenia, a ponad połowa studentów była wypalona we wszystkich trzech wymiarach. 

wypalenie zawodowe

Zdrowie psychiczne podczas pandemii

40% respondentów szukało pomocy psychologa lub psychiatry w czasie pandemii. 24% studentów zgłosiło, że brali leki przepisane przez psychiatrę. 47% ankietowanych przyjmowało podczas studiów leki uspokajające dostępne bez recepty, a 28% zwiększyło ich dawkę w czasie pandemii. 11% studentów kierunku lekarskiego miało diagnozę depresji, 6% zaburzeń lękowych, 4% zaburzeń związanych ze stresem. 26% z osób ze zdiagnozowanym zaburzeniem zauważyło pogorszenie objawów podczas pandemii. Prawie 30% studentów zadeklarowało, że w czasie pandemii częściej używali alkoholu, papierosów czy innych używek. 

Czas na działania 

Niski poziom odporności psychicznej korelował z większym wypaleniem zawodowym, gorszym dobrostanem psychicznym, mniejszą motywacją i większym korzystaniem z używek. Wnioski z niego powinny zachęcić zarówno władze wydziałów, wykładowców jak i organizacje studenckie do rozwinięcia programów i strategii budujących odporność psychiczną. Istnieje potrzeba wspierania zdrowia psychicznego studentów i monitorowania ich dobrostanu. Wyniki badania są bardzo niepokojące, a należy pamiętać, że dzisiejsi studenci to przyszli lekarze. Ich zdolność adaptacji do wzywań jest kluczowa do skutecznej i efektywnej opieki nad pacjentami.

Zaloguj się

covid-19
studia-medyczne
zdrowie-psychiczne

Dołącz do dyskusji


Źródła

  1. Forycka J, Pawłowicz-Szlarska E, Burczyńska A, Cegielska N, Harendarz K, Nowicki M (2022) Polish medical students facing the pandemic—Assessment of resilience, well-being and burnout in the COVID-19 era. PLoS ONE 17(1): e0261652. https://doi.org/10.1371/journal. pone.0261652

Polecane artykuły