Wywiady

– Nowelizacja ustawy o działalności leczniczej poszerza uprawnienia kierowników podmiotów leczniczych w zakresie stosowania monitoringu wizyjnego w pomieszczeniach, w których udzielane są świadczenia zdrowotne. Pacjenci zwracają jednak uwagę, że nowe przepisy mogą nadmiernie ingerować w ich prawo do prywatności i ochrony danych osobowych. Co właściwie się zmieniło?
Nowelizacja ustawy o działalności leczniczej rozszerzyła możliwość stosowania monitoringu przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych, traktując go jako jeden z instrumentów zwiększania bezpieczeństwa pacjentów. Zgodnie z aktualnym brzmieniem art. 23a ust. 1 pkt 3 ustawy, kierownik podmiotu wykonującego działalność leczniczą może określić w regulaminie organizacyjnym sposób obserwacji pomieszczeń, w których udzielane są świadczenia zdrowotne, jeżeli jest to konieczne w procesie leczenia pacjentów lub do zapewnienia im bezpieczeństwa. Przepis ten dotyczy jednak wyłącznie określonego katalogu podmiotów, takich jak szpitale, zakłady opiekuńczo-lecznicze, pielęgnacyjno-opiekuńcze, zakłady rehabilitacji leczniczej oraz hospicja. Jest to katalog zamknięty, co oznacza, że regulacja nie obejmuje m.in. przychodni czy izb wytrzeźwień. Monitoring może być też stosowany w miejscach ogólnodostępnych, jeżeli jest to niezbędne do zapewnienia bezpieczeństwa pacjentów lub pracowników, a także w których są udzielane świadczenia zdrowotne oraz pobytu pacjentów, w szczególności pokoi łóżkowych, pomieszczeń higieniczno-sanitarnych, przebieralni, szatni, jeżeli wynika to z przepisów odrębnych. 

– Jakie warunki muszą zostać spełnione, aby monitoring w pomieszczeniach, gdzie udzielane są świadczenia zdrowotne, był legalny?
Ustawodawca, wprowadzając regulację art. 23a ustawy o działalności leczniczej, wskazał, że monitoring może być stosowany wyłącznie w określonych sytuacjach. Po pierwsze, monitoring może obejmować wyłącznie rejestrację obrazu – bez dźwięku. Po drugie, musi być stosowany z poszanowaniem intymności i godności pacjenta, w tym w sposób uniemożliwiający ukazywanie intymnych czynności fizjologicznych. Konieczne jest również każdorazowe uwzględnienie rzeczywistej potrzeby stosowania monitoringu w danym pomieszczeniu oraz zapewnienie odpowiedniej ochrony danych osobowych. Monitoring nie może być rozwiązaniem „na zapas” ani stosowany automatycznie – musi wynikać z konkretnej potrzeby związanej z procesem leczenia lub bezpieczeństwem pacjentów.

– Rzecznik Praw Obywatelskich podkreśla, że monitoring wizyjny w podmiotach leczniczych stanowi istotną ingerencję w prawo do prywatności pacjenta. Jakie obowiązki spoczywają w tym zakresie na kierownikach podmiotów leczniczych i personelu medycznym – zwłaszcza w kontekście RODO i tajemnicy lekarskiej?
Zgodnie z ustawą o działalności leczniczej to kierownik podmiotu wykonującego działalność leczniczą może określić w regulaminie organizacyjnym sposób obserwacji pomieszczeń, a jednocześnie odpowiada za wykorzystywanie monitoringu zgodnie z przepisami prawa. Jednocześnie monitoring w placówkach medycznych co do zasady wiąże się z przetwarzaniem szczególnych kategorii danych, w tym danych dotyczących zdrowia w rozumieniu art. 9 RODO, co wymaga stosowania podwyższonych standardów ochrony danych osobowych, w szczególności zasady minimalizacji, proporcjonalności oraz ograniczenia celu przetwarzania. W praktyce oznacza to, że kierownik podmiotu leczniczego ponosi odpowiedzialność nie tylko za formalne wprowadzenie monitoringu, ale również za ocenę jego niezbędności oraz proporcjonalności względem ingerencji w prawa pacjenta. Monitoring może być stosowany w pomieszczeniach udzielania świadczeń zdrowotnych wyłącznie wtedy, gdy jest to konieczne w procesie leczenia lub dla zapewnienia bezpieczeństwa pacjenta, przy jednoczesnym obowiązku rozważenia czy monitoring jest rzeczywiście potrzebny w danym pomieszczeniu oraz czy istnieją mniej inwazyjne środki realizacji tego celu.