Kalkulator dawek leków opioidowych

Rotacja opioidów (m.in. buprenorfiny, tapentadolu, tramadolu, kodeiny, oksykodonu, metadonu, morfiny, fentanylu) opiera się na założeniu, że wykazują one różny efekt analgetyczny. Wynika to z różnic farmakokinetycznych i farmakodynamicznych substancji czynnych (m.in. w powinowactwie do receptorów, lipofilności, przenikaniu przez bariery tkankowe).

Wskazania do zmiany leku opioidowego nie są jednoznacznie określone. Nie ulega jednak wątpliwości, że decyzję tę należy podjąć w przypadku:

• niewystarczającego efektu analgetycznego,
• wystąpienia nieakceptowalnych dla pacjenta działań niepożądanych.

Należy pamiętać, że w przypadku stosowania opioidów występuje zjawisko częściowej tolerancji krzyżowej, a zatem dawka nowego leku powinna być dobierana proporcjonalnie do tego, który był stosowany wcześniej.

Aby obliczyć dawkę równoważną leku opioidowego, należy uwzględnić jego ekwiwalent w morfinie i ewentualne występowanie niewydolności nerek u pacjenta.

1. Katzung B.G, Farmakologia ogólna i kliniczna – podręcznik, wyd. Czelej, 2012.
2. Farmakoterapia bólu u chorych na nowotwory – zalecenia Polskiego Towarzystwa Badania Bólu, Polskiego Towarzystwa Medycyny Paliatywnej, Polskiego Towarzystwa Onkologicznego, Polskiego Towarzystwa Medycyny Rodzinnej, Polskiego Towarzystwa Anestezjologii i Intensywnej Terapii, 2017, Ból; 18 (3): 11-53.
3. Woroń J, Dobrogowski J, Wordliczek J. Wybór opioidów i ich dawkowanie w leczeniu bólu. Medycyna po Dyplomie 2011(20); 4(181): 77-82.
4. Oxford Handbook of Palliative Care, Max Watson at all, 3rd Revised edition, 2019.